Τον ιστότοπο διαχειρίζονται οι συμμετέχοντες του σεμιναρίου Αφήγηση Ζωής

22.11.13

Η στιγμή του τελικού απολογισμού… Του Κώστα Μουρσελά




07:12, 22 Νοε 2013 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/143681
vammena kokkina mallia
Η στιγμή του τελικού απολογισμού φτάνει κάποτε σε όλους, ξάδελφε. Θα φτάσει και σε μας. Δε θα φτάσει; Όσο και να τη σπρώχνεις προς το απώτερο μέλλον, όσο κι αν κάνεις πως δε σε αφορά, όσο κι αν λες «ποιος ζει, ποιος πεθαίνει», κάθε φορά που σε πιάνει η κρίση, πάλι αυτή η γαμημένη στιγμή θα βγει, φάντης μπαστούνι μπροστά σου. Εκεί που δεν την περιμένεις, εκεί και θα σου βγει.
Πότε σαν φάντασμα ή εφιάλτης, πότε σαν ένας άψογα καλοντυμένος κύριος που ξαφνικά τον βλέπεις να κάθεται δίπλα σου, επιτιμητικός, απρόσκλητος, αυθάδης, χωρίς να τολμάς ούτε να τον ρωτήσεις από πού στο διάβολο ξεφύτρωσε και τι θέλει, δεν ξέρω τέλος πάντων πως, αλλά θα σου βγει, να ‘σαι βέβαιος.
Όποτε τύχει να βρεθείς μπροστά σε ανεξήγητα φαινόμενα, όποτε τύχει να αγναντεύεις νύχτα, από ψηλά, μια φωτισμένη πόλη ή μια σκοτεινή θάλασσα, που ακούς μόνο το μουγκρητό των κυμάτων της και είσαι μόνος, αλλά πραγματικά μόνος, χωρίς υπεκφυγές και υποκατάστατα, ενώπιος ενωπίω, όποτε, όπως και όπου και είσαι και με όποιον κι αν είσαι, θα σου βγει, δεν τη γλυτώνεις, ξάδελφε.
Λιώμα να είσαι από μεθύσι, πίτα, κουρελής ή μεγαλόσχημος, βασιλεύς των βασιλέων, αυτή θα σου βγει, δε γίνεται να μη σου βγει.  Θα σού ‘ρθει σαν εμετός, σαν φούσκωμα, σαν κόμπος στο λαιμό, που δεν καταπίνεται, θα σου βγει, πάει και τελείωσε.  Όσο κι αν κάνεις τον νταή «Μια ζωή την έχουμε» και «Δε βαριέσαι, τι μια μέρα πριν, τι μια μέρα μέτα», δεν πείθεις.
Τα λες για να τα λες, όχι ότι τα πιστεύεις. Ας είσαι και στις δόξες σου και στις ευτυχίες σου, ας κολυμπάς μέσα σε λίμνες από λεφτά, βιβλιάρια τραπέζης, μέσα σε κάρτες και ομόλογα, ας πιστεύεις και στο Θεό και στις μετεμψυχώσεις, ας παίζεις και με τα μεταφυσικά και τα υπερβατικά, αυτή πάλι θα σου βγει, και πάντα από κει που δεν την περιμένεις.
Ξαπλωμένος σε σαιζλόνγκ, μπροστά στις πισίνες σου, δίπλα σε γκόμενες, ανάμεσα σε μουσικές και κρύσταλλα και σχέδια για το μέλλον και καθρέφτες, δε βαριέσαι, θα σου βγει. Ένας μικρός ασήμαντος πόνος στην καρδιά, ένα τσίμπημα βαθιά στο κόκκαλο, κάπου ανάμεσα νεφρών και συκωτιού, δε θέλεις και περισσότερα, το μήνυμα το πήρες.
»Βέβαια, μπορεί και να περάσει η κρίση, και συ τότε, που είσαι και πονηρός, θα τρίβεις τα χέρια σου από χαρά, «τη γλυτώσαμε» θα λες, «δεν ήταν αυτό», και θα ξεχαστείς πάλι…
»Εντάξει, αλλά τι νόμισες; Παράταση πήρες. Μην ξεγελαστείς και πεις «Αυτό ήταν και πέρασε».
Μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, και τσουπ, την ώρα που πέτυχες τη μεγάλη δουλειά, που υπέγραφες το μεγάλο συμβόλαιο, που έπαιρνες τη μεγάλη υπογραφή, την ώρα που την έφερνες στον άλλον, τσουπ, νά τη πάλι αυτή η γαμημένη στιγμή και μάλλον αυτή θα ‘ναι η τελευταία, η έσχατη που λένε, και τότε πάει, δεν πιάνουν ούτε άλλοθι ούτε πονηριές.
Τους άλλους τους ξεγαλάμε, τον εαυτό μας ποτέ. Ο κομψός καλοντυμένος κύριος, ήσουν εσύ. Δεν το είδες; Και πρόσεξε, το τσίμπημα που είπαμε, καμιά φορά έρχεται εντελώς απροειδοποίητα και τις περισσότερες φορές πολύ αργά για να προλάβεις να αναθεωρήσεις ζωή, πρόσωπα και πράγματα. Και βέβαια, δε θα ‘σαι τόσο άντρας ούτε τότε για να παραδεχτείς πόσο λάθος έζησες.  Με λίγα λόγια, όχι, δε γίνεται να τη γλυτώσεις, ξάδελφε.
Είναι σαν να ταξιδεύεις με αμάξι και οδηγείς στην ίσια ατελείωτη άσφαλτο και ρουφάς τοπία και χρώματα και πατάς τα κουμπιά του ραδιοφώνου και ακούς τις εξαίσιες μουσικές σου και σφυρίζεις ανέμελος, «καλά τα πήγαμε» λες, «τους τη φέραμε, έπεσε και η ωραία των ωραίων που βάλαμε στο μάτι», δίπλα σου την έχεις, «ανέβηκαν και οι μετοχές της Εθνικής, φίνα, φίνα πήγαν όλα» και τραγουδάς και πατάς γκάζι και σφυρίζεις και μεθάς και ξαφνικά, τσουπ, πάλι ο πόνος ή, το χειρότερο, πέφτεις στη λακκούβα που δεν περίμενες, που δεν πρόβλεψες, που ποτέ δε φαντάστηκες ότι ανοίχτηκε ειδικά για σένα.
Γίνεσαι με μιας σμπαράλια. Ανατρέπονται σχέδια ζωής, ανάσκελα το αμάξι με τα άντερα έξω… Μην το συζητάς ξάδελφε, μην το συζητάς.
Όταν μου τά ‘λεγε αυτά ο Λούης, σε μια πρωτοφανή για τον Ρετσίνα έξαψη, που να ‘ξερα πως ήταν και η τελευταία φορά που τον έβλεπα […] Προηγήθηκε πάλι ένα από εκείνα από τα απρόσμενα τηλεφωνήματά του στις πιο ακατάλληλες ώρες. Έχεις δουλειά; Έλα να τα πούμε […] Δεν ήξερα ότι με αποχαιρετούσε. Ήμουν και χάλια από διάθεση. […] Είχαν αρχίσει να αραιώνουν και οι παρέες με τους φίλους… […]
Πάνε πια, σπανίζουν οι εντός στενού κύκλου συναντήσεις της παρέας. Όπως και να το κάνεις, όσο κι αν η ζωή μας είχε βγάλει πια τα προσωπεία και φάνηκαν και μεταξύ μας τα αληθινά πρόσωπα, γυμνά και γλοιώδη, εντούτοις, κάτι ακόμα, μια φλογίτσα απ’ τα «περασμένα μεγαλεία» τρεμόσβηνε μέσα μας και έβγαινε σε κείνες τις συναντήσεις.
Εν πάση περιπτώσει, κάτι μας συνέδεε ακόμα, κάποια υπόλοιπα μικρής εμπιστοσύνης συντηρούσαν μια φιλία, κάτι σήμαιναν ακόμα εκείνες οι βεγγέρες.
Έτσι λοιπόν, με βρήκε απροετοίμαστο το τηλεφώνημα του Λούη, άκεφο. Είχαν εξαντληθεί και τα περιθώρια, είχαν ξεθωριάσει ακόμα και οι αυταπάτες. «Και μέχρι δω που φτάσαμε, καλά είναι. Ας μην είμαστε και αχάριστοι».
Χαθήκαμε σε μίζερες σκέψεις και μικρότητες, χωρίς να λύσουμε το μέγα μυστήριο του κόσμου, για να μένει το ερώτημα άλυτο και αδυσώπητο: Πώς έζησες, γιατί έζησες έτσι όπως έζησες, τι θα μπορούσες να κάνεις και δεν έκανες, για άλλο δρόμο έψαχνες, για άλλο νόημα, λάθος κουδούνια, λάθος πόρτες χτύπησες, λάθος δρόμους πήρες, λάθος ανθρώπους αγάπησες, σε λάθος κρεβάτια κοιμήθηκες, σε λάθος σπίτια έζησες. Γιατί τέτοια περιφρόνηση σ’ αυτό που ονειρεύτηκες, σ’ αυτό που σχεδίασες;
*Απόσπασμα από το βιβλίο του συγγραφέα Κώστα Μουρσελά, Βαμμένα κόκκινα μαλλιά, που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το Δεκέμβριο του 1989 από τις εκδόσεις Κέδρος, και θα ξανακυκλοφορήσει σύντομα από τις εκδόσεις Πατάκη, το οποίο έχει μεταφραστεί μέχρι στιγμής στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, τούρκικα, και εβραϊκά, και έχει μεταφερθεί με μεγάλη επιτυχία στη μικρή οθόνη σε σκηνοθεσία Κώστα Κουτσομύτη και μουσική Βασίλη Δημητρίου.
O συγγραφέας Κώστας Μουρσελάς στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια
Ο Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια ξεκίνησε μια σειρά λογοτεχνικών συναντήσεων με στόχο τη γνωριμία με καταξιωμένους Έλληνες συγγραφείς.
Η 2η συνάντηση αυτών των εκδηλώσεων αφιερώνεται στον συγγραφέα Κώστα Μουρσελά, σε μια εφ’ όλης της ύλης «Αφήγηση Έργου – Ζωής» με αφορμή την επικείμενη έκδοση του μυθιστορήματός του Βαμμένα κόκκινα μαλλιά, από τις εκδόσεις Πατάκη.
Τα εν λόγω αφιερώματα, πραγματοποιούνται σε σταθερή βάση για 4η χρονιά στα πλαίσια του σεμιναρίου «Αφήγηση Ζωής» της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρώπινων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη, με ελεύθερη είσοδο.
Info: Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια, Δευτέρα 25 Νοεμβρίου 2013 και ώρα 8:30μμ, Σπάρτης 14, Πλατεία Αμερικής, Τηλ:210-8673655

Διαβάστε επίσης στο Tvxs:

Σχετικά Άρθρα

16/11/2013
23/06/2013

16.11.13

Η μαγική στιγμή του κάθε συγγραφέα. Του Κώστα Μουρσελά

tvxs.gr/node/143364
[...] Όχι, δεν αγαπώ εύκολα αυτούς τους ανθρώπους, αν και παραμένουν η τροφή μου. Θα τους αγαπήσω όμως ως ήρωές μου και είναι τότε που θα τους καταλάβω καλύτερα, και αυτή είναι και η μαγική στιγμή νομίζω του κάθε συγγραφέα, που και αν δεν έχει βρει τον τρόπο να διεισδύσει μέσα τους, αυτός, παρ’ όλ’ αυτά, θα καταφέρει στο τέλος, ακόμα και από μια ελάχιστη αφορμή, από μια ελάχιστη αφετηρία, από μια ρωγμή, να κάνει αυτό το θεσπέσιο ταξίδι στους εσωτερικούς τους χώρους, όσο κι αν αυτοί τους κράταγαν θεόκλειστους [...]
Αγαπώ τον κόσμο, αγαπώ τη ζωή, αγαπώ την καθημερινότητα των ανθρώπων, αλλά ένας ένας ξεχωριστά οι άνθρωποι δεν μου αρέσουν, εκτός αν τους συναντήσω μέσα στα έργα τέχνης, αν τους γνωρίσω μέσα από τα έργα τέχνης.
Καμιά φορά, αλλά σπάνια, μου αρέσουν, με συγκινούν, αλλά το πιο πολύ όχι, γιατί ένας ένας ξεχωριστά βγάζει κακίες, ζήλιες, φθόνους, ιδιοτέλειες.
Αν όμως υπήρχε τρόπος να τους πλησιάσω χωρίς να μ’ έχουν αντιληφθεί, σε ώρα που ξέχασαν να φυλαχτούν, που δεν έκλεισαν πόρτες διαφυγής, που δεν κουμπώθηκαν, αν μάλιστα υπήρχε και τρόπος να μπω μέσα τους για δω τους τερατώδεις σχεδιασμούς που κάνουν στο μυαλό τους για να πληγώσουν, να υπονομεύσουν, για να δω τη χολή τους την ώρα που θα ξεχύνεται γύρω τους, τότε πράγματι θα μ’ ενδιέφεραν αφάνταστα οι άνθρωποι, θα γέμιζα από χιλιάδες περιέργειες γι’ αυτούς –και είναι τότε που θα ήθελα να τους ψάξω, να μπω μέχρι το πιο ακραίο όριο της ψυχής τους, να βρω, θα ήθελα, αν ήταν δυνατόν, έστω κι έναν μηχανικό τρόπο για να διεισδύσω στα ερεβώδη βάθη της σκέψης τους, αλλά στην πράξη δεν είναι εύκολο και δεν συμβαίνουν αυτά, όσο κι αν στήνουμε αυτί, όσο ηδονοβλεψίες της κλειδαρότρυπας κι αν έχουμε εξελιχθεί, δεν μας δίνονται εύκολα τέτοιες ευκαιρίες.
Όχι, δεν αγαπώ εύκολα αυτούς τους ανθρώπους, αν και αυτοί παραμένουν η τροφή μου. Θα τους αγαπήσω όμως ως ήρωές μου και είναι τότε που θα τους καταλάβω καλύτερα, και αυτή είναι και η μαγική στιγμή νομίζω του κάθε συγγραφέα, που και αν δεν έχει βρει τον τρόπο να διεισδύσει μέσα τους, αυτός, παρ’ όλ’ αυτά, θα καταφέρει στο τέλος, ακόμα και από μια ελάχιστη αφορμή, από μια ελάχιστη αφετηρία, από μια ρωγμή, να κάνει αυτό το θεσπέσιο ταξίδι στους εσωτερικούς τους χώρους, όσο κι αν αυτοί τους κράταγαν θεόκλειστους.
Είναι τότε που θα τους πιάσει στον ύπνο, που θα τους βγάλει έξω τα σπλάχνα, που θα τους ξεκουμπώσει, που θα τους αφήσει γυμνούς, εκτεθειμένους, που θα τους αποκαλύψει, που θα τους γνωρίσει επιτέλους σε όλο τους το βάθος.
Αυτό είναι που με μαγεύει στη λογοτεχνία και εδώ θα προσέθετα πως κι αν ακόμα ο συγγραφέας στο έργο του μας κάνει με το σταγονόμετρο τις αποκαλύψεις του για τους ήρωές του, ακόμα κι αν κρατά κλεισμένα τα χαρτιά του, πάλι η μαγεία δεν χάνεται.
Ας πούμε, ο Ιάγος, στον Οθέλλο του Σαίξπηρ, ελάχιστα θα μας αφήσει να υποψιαστούμε για τις αιτίες της απέραντης κακίας του, αλλά αυτό εμένα ως θεατή ή και ως αναγνώστη και πάλι με ενδιαφέρει΄  και με ενδιαφέρει αφάνταστα γιατί περνάει στην ευθύνη μου να βρω και να δώσω τις δικές μου ερμηνείες.

Θα μου πει κάποιος ότι ίσως ακριβώς γι’ αυτό να έγραψε και τον Οθέλλο του ο Σαίξπηρ, γιατί κι αυτός για τις ίδιες αιτίες έψαχνε, οπότε άνετα θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο Ιάγος ήταν η αφορμή για να του προκύψει ο Οθέλλος.-
[Απόσπασμα από το βιβλίο του Κώστα Μουρσελά, Ασκήσεις επί χάρτου - Ι, Εκδόσεις Καστανιώτη, Κεφ.: "Κρατώντας πρόχειρες σημειώσεις στο γραφείο μου. Νύχτα" (σελ. 110-112)]

O συγγραφέας Κώστας Μουρσελάς στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια
Ο Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια ξεκίνησε μια σειρά λογοτεχνικών συναντήσεων με στόχο τη γνωριμία με καταξιωμένους Έλληνες συγγραφείς.

Η 2η συνάντηση αυτών των εκδηλώσεων αφιερώνεται στον συγγραφέα Κώστα Μουρσελά, σε μια εφ' όλης της ύλης «Αφήγηση Έργου – Ζωής» με αφορμή την επικείμενη έκδοση του μυθιστορήματός του Βαμμένα κόκκινα μαλλιά, από τις εκδόσεις Πατάκη.

Τα εν λόγω αφιερώματα, πραγματοποιούνται σε σταθερή βάση εδώ και τρία χρόνια στα πλαίσια του σεμιναρίου «Αφήγηση Ζωής» της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρώπινων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη, με ελεύθερη είσοδο.

Info: Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια, Δευτέρα 25 Νοεμβρίου 2013 και ώρα 8:30μμ, Σπάρτης 14, Πλατεία Αμερικής, Τηλ:210-8673655

---
Διαβάστε επίσης στο Tvxs:

Σχετικά Άρθρα

02/10/2013


15.11.13

Πρόσκληση - Παρουσίαση του σεμιναρίου "Αφήγηση Ζωής" στην Αίγινα


 Πρόσκληση - Παρουσίαση του σεμιναρίου «Αφήγηση Ζωής
Από την  Κρυσταλία Πατούλη (δημοσιογράφοσύμβουλο ανθρώπινων σχέσεων)

 «Η ζωή δεν είναι αυτή που έζησε κανείς αλλά αυτή που θυμάται και όπως τη θυμάται για να την διηγηθεί» Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές
---
Στις 20 & 27 Νοεμβρίου 2013 στις 6μμ, για το πρώτο εισαγωγικό μάθημα με ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΙΣΟΔΟ, αφού πρώτα κλείσετε τηλεφωνικά τη θέση σας, λόγω περιορισμένου αριθμού συμμετοχών.
Info: Καλλιτεχνικό στέκι Γράμμα, κιν.: 6944203863, email: cpatouli@yahoo.gr, Διεύθυνση: Πλατεία Εθνεγερσίας (έναντι Ταχυδρομείου) Αίγινα. Διάρκεια: 2μιση μήνες (11 - 3ωρες συναντήσεις - με είσοδο ελεύθερη για το πρώτο εισαγωγικό μάθημα), κάθε Τετάρτη 6-9μμ., με έναρξη από 20/11/2013.


Περισσότερα: http://afigisizois.wordpress.com/about/

9.11.13

Σεμινάριο Αφήγηση Ζωής (Διαγωνισμός) με δωρεάν συμμετοχές σε ανέργους και εκπτώσεις για όλους

tvxs.gr/node/142908
Το tvxs.gr σε συνεργασία με το σεμινάριο Αφήγηση Ζωής* το οποίο κλείνει 3 χρόνια με νέες συνεργασίες, προσφέρουν δωρεάν συμμετοχές για ανέργους, αλλά και εκπτώσεις για όλους μέσω κλήρωσης.
Συγκεκριμένα:
1) Στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια:
  • 3 συμμετοχές δωρεάν (για ανέργους και φοιτητές), και 3 συμμετοχές με 10% έκπτωση η οποία αντιστοιχεί στο ήδη διαμορφωμένο κόστος, διαφορετικό για ανέργους και φοιτητές, και διαφορετικό για εργαζόμενους.
Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια:
Ιnfo: Τηλ. 210 867 3655, Σπάρτης 14, Πλατεία Αμερικής.
Διάρκεια σεμιναρίου: 2μιση μήνες (11 - 3ωρες συναντήσεις - με είσοδο ελεύθερη στο πρώτο εισαγωγικό μάθημα), κάθε Δευτέρα 6μιση με 9μιση - μμ., και έναρξη 11/11/2013.
  • Στις 11 Νοεμβρίου 2013, το πρώτο εισαγωγικό μάθημα με ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΙΣΟΔΟ, αφού πρώτα κλείσετε τηλεφωνικά τη θέση σας λόγω περιορισμένου αριθμού συμμετοχών.
2) Στην Ανοιχτή Τέχνη:
  • 6 συμμετοχές με 10% έκπτωση, η οποία αντιστοιχεί στο ήδη διαμορφωμένο χαμηλότερο κόστος, διαφορετικό για ανέργους και φοιτητές, και διαφορετικό για εργαζόμενους. 
Ανοιχτή Τέχνη:
Info: Tηλ. 210 32 27 188, Φιλελλήνων & Ναυάρχου Νικοδήμου 2, Σύνταγμα. Διάρκεια σεμιναρίου: 12 (2ωρες συναντήσεις - με είσοδο ελεύθερη στο πρώτο εισαγωγικό μάθημα), κάθε Κυριακή 6 με 8μμ, με έναρξη από 24/11/2013.
  • Στις 24 Νοεμβρίου 2013, το πρώτο εισαγωγικό μάθημα με ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΙΣΟΔΟ, αφού πρώτα κλείσετε τηλεφωνικά τη θέση σας λόγω περιορισμένου αριθμού συμμετοχών.
3) Στο Καλλιτεχνικό στέκι Γράμμα:
  • 3 συμμετοχές δωρεάν (για φοιτητές και ανέργους), και 3 συμμετοχές με 10% έκπτωση η οποία αντιστοιχεί στο ήδη διαμορφωμένο χαμηλότερο κόστος, διαφορετικό για ανέργους και φοιτητές, και διαφορετικό για εργαζόμενους.
Καλλιτεχνικό στέκι Γράμμα:
Info: Κιν. 6944203863, Πλατεία Εθνεγερσίας (έναντι Ταχυδρομείου) Αίγινα. Διάρκεια: 2μιση μήνες (11 - 3ωρες συναντήσεις - με είσοδο ελεύθερη στο πρώτο εισαγωγικό μάθημα), κάθε Τετάρτη 6-9μμ., με έναρξη από 20/11/2013.
  • Στις 20 & 27 Νοεμβρίου 2013 το πρώτο εισαγωγικό μάθημα με ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΙΣΟΔΟ, αφού πρώτα κλείσετε τηλεφωνικά τη θέση σας, λόγω περιορισμένου αριθμού συμμετοχών.
Διαδικασία κλήρωσης: Οι αναγνώστες που θα στείλουν μήνυμα στο afigisi@tvxs.gr, από το Σαββάτο 9/11/2013 στις 11:30πμ έως και την Πέμπτη 14/11/2013 στις 10:00μμ, μπορούν να συμμετάσχουν στην κλήρωση εφόσον είναι ενήλικες, γράφοντας τα εξής:
1.   Το ονοματεπώνυμό τους
2.   Την επαγγελματική τους κατάσταση
3.   Τα στοιχεία επικοινωνίας τους (τηλέφωνο και ιμέιλ)
4.   Και τέλος, για ποιά ακριβώς προσφορά ενδιαφέρονται, και για ποιόν συγκεκριμένο χώρο διεξαγωγής του σεμιναρίου(π.χ. Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια - προσφορά για ανέργους)
Αποτελέσματα κλήρωσης: 15/11/2013.
Για το σεμινάριο "Αφήγηση Ζωής" της  Κρυσταλίας Πατούλη (δημοσιογράφος – σύμβουλος ανθρώπινων σχέσεων)
«Η ζωή δεν είναι αυτή που έζησε κανείς αλλά αυτή που θυμάται και όπως τη θυμάται για να τη διηγηθεί» Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές

«Οι ιστορίες μας γίνονται τόσο πολύ δικό μας κομμάτι ώστε και εμείς δεν τις συνειδητοποιούμε, όπως το ψάρι που ανακαλύπτει το νερό τελευταίο» όπως έχει πει ο Jerome Bruner. Στόχος  σε αυτό το σεμινάριο είναι να ανακαλύψουμε το… νερό.

Καθώς οι λέξεις είναι το βασικό υλικό που χτίζουμε τη σχέση μας με την πραγματικότητα, η δύναμη της γραφής γίνεται ένα σημαντικό εργαλείο αυτογνωσίας και δημιουργικότητας.
Αναγνωρίζοντας μέσα στη διαδικασία, ότι κάνουμε έργο ό,τι δεν απωθούμε, αλλά και ότι ο συγγραφικός εαυτός μας είναι πιο μπροστά από εμάς, διαθέτοντας πολλές «φωνές» (κατά Μ. Μπαχτίν) τις οποίες πολύ συχνά φαίνεται να αγνοούμε...
Περισσότερα για το σεμινάριο “Αφήγηση Ζωής”: http://afigisizois.wordpress.com/about/

Σχετικά Άρθρα

02/10/2013


05/11/2013
08/11/2013

6.6.13

Περικλής Κοροβέσης: Κάνουν αυτό που έκαναν οι ναζί…

07:13, 06 Ιουν 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/130807
[...] σε τελική ανάλυση είναι ένας μύθος ότι είναι δημοκρατία. Απλά, στήνουνε μια τεράστια θεατρική παράσταση στη βουλή με 300 ηθοποιούς και παίζουνε ρόλους για να περνάει η ώρα. Όμως, όλα τα υπόλοιπα… περνάνε [...] Αλλά ακόμα και αυτό το θέατρο, ήδη, τους εμποδίζει. Οι νόμοι περνάνε εκτός κοινοβουλίου. Με τις πράξεις νομοθετικού περιεχομένου. Ε, δηλαδή, κάνουν όπως αυτό που έκαναν οι ναζί, και όπως αυτό που έκανε η χούντα: Αποφασίζομεν και διατάζομεν [...] Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Περικλής Κοροβέσης, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη για το tvxs.gr με αφορμή το νέο βιβλίο του Παράπλευρες καθημερινές απώλειες.
Π.Κ.: Καταρχήν αυτό το βιβλίο, δεν ξεκίνησε σαν βιβλίο. Από την μια πλευρά, ήταν κάποιες σκέψεις σε στιγμές που η μνήμη ερχόταν από παλιά, και έβγαιναν κειμενάκια που έγραφα από δω και από κει, σε χαρτοπετσέτες, σε λογαριασμούς, σε ότι έβρισκα μπροστά μου. Και τα έγραφα, όπως είναι μια φιλική κουβέντα σ’ ένα μπαρ, σα να μιλούσα με κάποιον και λέγαμε τα εσώψυχά μας. 
Από την άλλη, ήταν σημειώσεις που κράταγα από εντυπωσιακά θέματα. Για παράδειγμα, ότι η Deutsche Bank χρηματοδοτούσε το Άουσβιτς, ή ότι ο Hugo Boss έντυσε τον χιτλερικό στρατό. Τα οποία, τα μάζευα σαν επιπλέον υλικό για να τα αξιοποιήσω σε άρθρα, τα οποία η επικαιρότητα δεν μου επέτρεψε να τα χρησιμοποιήσω.
Οπότε, αυτό το υλικό μαζεύτηκε, αλλά δεν είχα σκοπό να το εκδώσω, από την άποψη ότι ούτε δομή είχε, ούτε εννιαίο ήταν, ούτε τίποτα.
Μέχρι που από ένα τυχαίο συμβάν στο Φλοράλ, σε μια εκδήλωση για τη Μπαρτσελόνα, μου δόθηκε ευκαιρία να διαπιστώσω, ότι μία πολύ νέα κοπέλα εκτός του ότι είχε διαβάσει σχεδόν όλα τα βιβλία μου, ήξερε κι ένα ποίημά μου αν και δεν έχω εκδώσει ποτέ ποιητική συλλογή. Και ξεκίνησε ένας διάλογος.
Οπότε, σκέφτηκα, πως αν ανάλογα κείμενα, έχουν ένα ενδιαφέρον ειδικά για τόσο νέους ανθρώπους, γιατί δεν τα μαζεύω να κάνω μία παράθεση γεγονότων και αισθημάτων τα οποία μπορεί να είναι χρήσιμα στους νέους;
Βάλθηκα, λοιπόν, να τα μαζέψω, τα ξαναέγραψα πολλές φορές μέχρι την τελειωτική τους μορφή, και τα χώρισα σε ενότητες. Είναι δύσκολο να τα χαρακτηρίσεις. Είναι πεζά, είναι πεζοτράγουδα, είναι ποιήματα; Αλλά τι σημασία έχει; Σημασία έχει να διαβάζονται.
Όπου υπήρχαν ιστορικά στοιχεία, προσπάθησα να τους δώσω μία μορφή αλά Καβάφη. Όχι στο στυλ του Καβάφη, αλλά όπως ο Καβάφης έπαιρνε διάφορα ιστορικά γεγονότα και έκανε ένα αφήγημα, κατά παρόμοιο τρόπο, έκανα αυτά τα κείμενα μικρά αφηγήματα.

Κρ.Π.: Οι ενότητες του βιβλίου, περικλείουν τα βασικότερα θέματα που σας έχουν απασχολήσει σε όλη την πορεία σας μέχρι σήμερα;
Π.Κ.: Πιστεύω ότι η κοινωνία και οι άνθρωποι είναι κάτι ενιαίο. Δεν μπορείς να ξεχωρίσεις την οικονομία, την κοινωνία, τον πολιτισμό, την αρχιτεκτονική. Όλα αυτά αποτελούν ένα σύνολο μιας ανθρώπινης δραστηριότητας που είναι ενιαία. Δηλαδή, μπορεί, ένα οικονομικό κείμενο να είναι και ένα βαθύτατα ποιητικό κείμενο. Όπως, πάλι, ένα ποιητικό κείμενο, να μην είναι καθόλου ποιητικό.
Όλα είναι ενιαία, και όλα είναι μέρος της ζωής. Επομένως για μένα είναι εξίσου σημαντικός ο έρωτας, όπως είναι και ο πόλεμος. Άσχετα αν το ένα είναι καταστροφικό και το άλλο δημιουργικό. Όλα είναι μέσα στη ζωή ισοδύναμα. Γιατί σ’ αυτή τη ζωή που ζούμε, αν το φέρει η τύχη θα πολεμήσουμε, αν το φέρει η τύχη θα ερωτευτούμε. Ο πολεμιστής με τον ερωτευμένο, είναι  σε διαφορετικές στιγμές της ζωής τους, αλλά ο άνθρωπος είναι ίδιος.
Έχοντας, λοιπόν, αυτή την εντύπωση, ότι ο άνθρωπος είναι ενιαίος και η κοινωνία είναι ενιαία, τα ανακάτωσα όλα μαζί, γιατί πιστεύω ότι όλα μαζί είναι εκφράσεις της ζωής.
Κρ.Π.: Το κάθε κείμενο, το οποίο είναι σαν μικρογραφία – απόσταγμα, της ανάλυσης ενός θέματος, καταλήγει σε έναν στοχασμό που θα μπορούσε να ξεκινήσει μία συνομιλία. Δηλαδή, το κάθε κομμάτι, είναι σαν να θέτει έναν βάσιμο προβληματισμό, για την αφετηρία μίας συζήτησης...
Π.Κ.: Το πιάνεις ακριβώς, πολύ σωστά, γιατί από τη γέννησή του αυτό το βιβλίο, είναι προϊόν συζήτησης. Με την κοπέλα που συνάντησα στο Φλοράλ, δημιουργήθηκε ένα είδος συζήτησης, που της απάντησα.
Οπότε με τη σειρά του, αυτό μεταφέρεται σε ένα ευρύτερο ακροατήριο, που αντί να δίνουμε απαντήσεις, βάζουμε ερωτήματα ή σκέψεις, για να μπορέσουμε να ανοίξουμε μία συζήτηση, ώστε να ξεφύγουμε από την καθημερινή ασημαντότητα.
Κρ.Π.: Γράφετε στο βιβλίο, ότι «Συνομιλητές υπάρχουν. Αρκεί να μπορείς να μιλήσεις». Να μιλήσεις, και να ακούσεις, κι όχι μόνον τους άλλους αλλά και τον εαυτό σου;
Π.Κ.: Οπωσδήποτε. Το πιο δύσκολο είναι να μπορέσεις να ακούσεις τον εαυτό σου. Και είναι το πιο επώδυνο. Γιατί, συνήθως, θέλουμε να έχουμε την προσωπικότητα που φανταζόμαστε ότι έχουμε, και που είναι αντίγραφο κάποιου κοινωνικού μοντέλου, και όχι την προσωπικότητα που είμαστε.
Και συχνά, είναι η κοινωνία που σου δίνει το ρόλο σου. Όπως, λόγου χάριν, οι «μαύροι» δεν ξέραν ότι είναι «μαύροι» πριν τους αναγκάσουν να πάνε δούλοι στην Αμερική. Όπως υποθέτω, ότι και ο πρώτος ομοφυλόφιλος στην ιστορία της ανθρωπότητας, δεν ήξερε ότι είναι ομοφυλόφιλος. Ήξερε ότι αγαπά έναν άνθρωπο του ίδιου φύλου. Η κοινωνία του έδωσε την ταυτότητα αυτή.
Κρ.Π.: Από τις ενότητες που υπάρχουν στο βιβλίο, όπως: Νοσταλγία, Έρωτας, Μοναξιά, Γυναίκες, Ξεχασμένοι, Άνθρωποι, Στιγμές Εξουσίας, κλπ., ποιά πιστεύετε ότι σήμερα έχει μεγαλύτερο νόημα, για ποιά ίσως αγωνιά περισσότερο ο σημερινός άνθρωπος;
Π.Κ.: Το πιο σημαντικό για μένα, είναι ότι σήμερα ο άνθρωπος έχει χάσει τον εαυτό του και έχει κάνει έναν τηλεοπτικό εαυτό, που διαμορφώνεται όπως ο Θεός που έφτιαξε τον κόσμο από λάσπη, έτσι και η σκέψη του ανθρώπου σήμερα, χτίζεται με τηλεοπτικό υλικό.
Στο σημείο, που δεν πάψουμε να βλέπουμε τηλεόραση και να αρχίσουμε να μιλάμε πάλι μεταξύ μας, όπως ήταν παλιά, στα καφενεία, στα χωριά, στις συναθροίσεις, στα ταξίδια, στα λεωφορεία… Τώρα στα λεωφορεία δεν μιλάει κανένας. Θυμάμαι όταν κατέβαινα, φαντάρος, από την Αλεξανδρούπολη με λεωφορείο, μιλούσα συνέχεια με τον διπλανό. Δηλαδή, ο λόγος ήταν κοινός. Τώρα μας έχουν πάρει και το λόγο!
Κι όπως η τηλεόραση είναι ένα μονομερές ράντισμα με διακοπές, έτσι δεν μπορεί ο άνθρωπος να έχει έναν συνεχή λόγο. Γι’ αυτό και σε διακόπτουνε, και αρχίζουν να μιλάνε για να μιλάνε, κι όχι να ακούσουν ή να συνομιλήσουν. Δηλαδή, έχουμε στην ουσία μίμηση ομιλίας κι όχι πραγματική ομιλία.
Κρ.Π.: Και υποτίθεται ότι όταν μιλάς με κάποιον θέλεις να μοιραστείς κάποιες σκέψεις σου και κάποια συναισθήματα. Να κοινωνήσεις, που λέμε…
Π.Κ.: Να κοινωνήσεις, ακριβώς. Και στο σημείο που ο άλλος σε ακούει και αναπτύσσεται η σκέψη του, ταυτόχρονα αναπτύσσεις και εσύ την δικιά σου τη σκέψη. Δεν είναι τυχαίο, ότι τα κείμενα των αρχαίων ήταν διάλογοι!
Κρ.Π.: Και το μόνο που μπορούν να μοιραστούν οι άνθρωποι ισότιμα είναι τα συναισθήματά τους, τα οποία δεν εκφράζονται μόνο λεκτικά αλλά και έξωλεκτικά. Δεν μπορείς όμως να μοιραστείς κάτι με την τηλεόραση, ούτε ακόμα και μέσω των σόσιαλ μίντια, διότι γίνεται μονομερώς ή εν μέρει.
Π.Κ.: Γιατί ο άνθρωπος με τον άνθρωπο είναι ανεπανάληπτη σχέση. Τίποτα δεν μπορεί να την αντικαταστήσει.
Και η επικοινωνία μπορεί να γίνει και με τη σιωπή, και με τον χορό, και με τη μουσική. Δεν είναι τυχαίο, ότι οι σύγχρονες καφετέριες έχουν τόσο δυνατά τη μουσική που καταργούν την συνομιλία.
Υπάρχουν πολλά υποκατάστατα της ανθρώπινης ανάγκης και ευχαρίστησης, όπως είναι και η πρέζα. Η  κάθε πρέζα λειτουργεί ως παρέα, αλλά στην ουσία είναι πλήρης απομόνωση.
Διάβαζα ένα σύνθημα, που έλεγε: Έξω το κράτος από τις φλέβες μας. Το έγραψαν για την πρέζα, αλλά αν το πάρουμε μεταφορικά, το κράτος δημιουργεί κάθε είδος υποκατάστατου της ανθρώπινης ευδαιμονίας, που στην ουσία είναι μια πορεία προς την καταστροφή και την αυτοκτονία.
Κρ.Π.: Εξάρτηση είναι και ένας τρόπος συμπεριφοράς, όπως είναι και η βία που επαναλαμβάνεται από γενιά σε γενιά.
Π.Κ.: Ότι σε κάνει θεατή, είναι εξάρτηση, και ότι σε κάνει μιμητή, επίσης. Όταν επαναλαμβάνεις συμπεριφορές άλλων.
Κρ.Π.: Κάτι που μας έχει βοηθήσει να επιβιώσουμε στο παρελθόν, μπορεί να μη μας βοηθά να ζούμε στο παρόν. Αλλά επειδή το έχουμε συνηθίσει, σαν πρέζα, δεν μπορούμε να το αλλάξουμε;
Π.Κ.: Ακριβώς. Γιατί, όσο κι αν είναι δημιουργικό κάποια στιγμή, δεν είναι ζωή. Ποτέ κανένα ποίημα, όσο ερωτικό κι να ήταν, δεν αντικατέστησε τον πραγματικό έρωτα. Γράφω κάπου π.χ., για τους αιχμάλωτους του χαρτιού «όσες σελίδες γράψαμε, τόση ζωή χάσαμε».
Κρ.Π.: Γράφετε κάπου στο βιβλίο, για την αλήθεια*, ότι για να την βρει κάποιος πρέπει να ψάξει στα σκουπίδια… Πώς το εννοείτε;
Π.Κ.: Ότι στο σημείο που υπάρχει το κέρδος, σημαίνει ότι όλη η ζωή γίνεται σκουπίδι. Επομένως το κέρδος, είναι κάτι το απάνθρωπο, από την άποψη ότι λογαριάζει για τον εαυτό του και όχι για την κοινωνία.
Είναι χαρακτηριστικό αυτό το παράδειγμα με τα εργοστάσια στην Αργεντινή, που τα κλείσανε –τα πετάξαν στα σκουπίδια…- διότι δεν είχανε όσο κέρδος θέλανε. Τα πήρανε όμως μετά εργαζόμενοι, και είδαν ότι όχι μονάχα μπορούσαν να ζήσουν καλά, αλλά και ότι μπορούσαν να προσφέρουν φτηνά προϊόντα στην κοινωνία.
Άρα, λοιπόν, δεν ήταν ζημιογόνα, ούτε σκουπίδια. Ήταν ζημιογόνα γι αυτούς που ήθελαν να βγάλουν χοντρά λεφτά. Να τα κάνουν τι; Να πάρουν ένα γιότ, να κάνουν μία βίλα, δηλαδή, να ζήσουνε εκτός κοινωνίας. Γιατί στην ουσία και ο πλούτος είναι μία φυλακή.
Στις πλούσιες γειτονιές σε όλο τον κόσμο, οχυρώνονται. Ζούνε σε κάστρα. Δεν ζούνε στην κοινωνία.
Κρ.Π.: Αλλά ακόμη κι αυτά που δεν θέλουμε να δούμε ή να καταλάβουμε, που με έναν τρόπο τα πετάμε στα σκουπίδια; Τα βάζουμε στο… περιθώριο;
Π.Κ.: Ναι, από την άποψη ότι δεν μας υπολογίζουνε. Είμαστε σκουπίδια! Αν μας υπολογίζανε θα είχαν μια άλλη συμπεριφορά απέναντί μας. Πώς πιάσανε αυτόν τον Τούρκο πολιτικό πρόσφυγα, στα Εξάρχεια, και τον μπαγλαρώσανε, τον κάνανε πακέτο, και ονόμασαν την  επιχείρηση «Πακέτο από την Αθήνα»;
Δεν τους ένοιαζε καν αν υπήρχε κόσμος που τους έβλεπε, που κατέγραφε το αυτοκίνητο.  Ξέραν πολύ καλά ότι δεν θα πάθουν τίποτα. Και την άλλη μέρα τον έστειλαν στην Κωσταντινούπολη.  100% παράνομο. Αλλά ξέρουν ότι μπορούν να κάνουν ότι θέλουν και ότι κανείς δεν τους ελέγχει, κι ούτε θα μάθουμε ποτέ τα ονόματά τους. Κάνουν ότι θέλουν. Είναι ανεξέλεγκτοι.
Οπότε αναγκαστικά ο άλλος γίνεται σκουπίδι…  Είναι σαν να πήρανε έναν κάδο σκουπιδιών, το φόρτωσαν στο αυτοκίνητο και τον πήγαν στην χωματερή! 
Κρ.Π.: Πώς τα βλέπετε αυτά που γίνονται στην Τουρκία;
Π.Κ.: Είναι πολυσύνθετα, από την άποψη ότι είναι σίγουρα μια εξέγερση, ή τουλάχιστον έχει στοιχεία εξέγερσης. Αλλά φαίνεται έχει καλά οργανωμένα κέντρα και δεν ξέρουμε πια είναι η πολιτική τους έκφραση. Φημολογείται, ότι πιθανότατα να χρησιμοποιηθούνε προς όφελος του στρατού για να μειώσουν την εξουσία του Ερντογάν. Αλλά ακόμα είναι νωρίς για να κάνουμε αναλύσεις. Αυτό που είναι αναμφισβήτητο είναι ότι είναι ένα γνήσιο λαϊκό κίνημα. Τώρα ποιοι θα επωφεληθούνε, είναι άγνωστο.
Κόμματα δεν φαίνεται να υπάρχουνε. Είναι αυτό το περίεργο φαινόμενο που συμβαίνει, που από μια ασήμαντη αφορμή γίνεται μια εξέγερση.
Κρ.Π.: Μια ασήμαντη αφορμή, η οποία όμως, δεν είναι και τελικά και τόσο ασήμαντη;
Π.Κ.: Είναι σαν να θέλανε να κάνουν εδώ ένα Mall στον Εθνικό Κήπο… Ε, από εκεί πέρα, παίρνει διαστάσεις, γιατί βγαίνουν τα προβλήματα με οποιαδήποτε αφορμή. Ποιος το αποφάσισε, ποια εταιρεία το ανέλαβε, τι υπάρχει από πίσω; Όλα αυτά.
Κρ.Π.: Και βλέπουμε ότι τελικά είναι σα να υπάρχει ένας απόλυτος μονάρχης, ένας… σουλτάνος  που αποφασίζει για τα πάντα, και η γνώμη του κόσμου δεν έχει καμία σημασία. Και μιλαμε για δημοκρατίες…
Π.Κ.: Στο βιβλιο που βγάλαμε με θέμα την Άμεση Δημοκρατία, υπάρχουν πολλές αναλύσεις σε ότι αφορά την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, που σε τελική ανάλυση είναι ένας μύθος ότι είναι δημοκρατία. Απλά, στήνουνε μια τεράστια θεατρική παράσταση στη βουλή με 300 ηθοποιούς και παίζουνε ρόλους για να περνάει η ώρα. Όμως, όλα τα υπόλοιπα… περνάνε.
Κρ.Π.: Και το… ελληνικό θέατρο, πώς το βλέπετε;
Π.Κ.: Το βλέπω ότι θα γίνεται όλο και χειρότερο και χειρότερο.
Αλλά ακόμα και αυτό το θέατρο, ήδη, τους εμποδίζει. Οι νόμοι περνάνε εκτός κοινοβουλίου. Με τις πράξεις νομοθετικού περιεχομένου. Ε, δηλαδή, κάνουν όπως αυτό που έκαναν οι ναζί, και όπως αυτό που έκανε η χούντα: Αποφασίζομεν και διατάζομεν.
Κρ.Π.: Και μια που είπατε για τους ναζί, τι λέτε για τους νεοναζί;
Π.Κ.: Είναι η βαθιά… Ελλάδα, που εμφανίζεται. Για να ‘μάστε και λίγο κυνικοί. Η Χρυσή Αυγή, πριν πάρει την εξουσία, κρατούσε το τιμόνι του αυτοκινήτου που σκότωνε κόσμο.
Είμαστε η χώρα που έχουμε τα πιο πολλά τροχαία εγκλήματα. Και κανείς δεν τιμωρείται. Αυτό το γεγονός, εκφράζει την βαθύτερη συμπεριφορά του Έλληνα, που χτυπάει το θύμα και το αφήνει στην άσφαλτο να πεθάνει. Δεν είναι ένας καθημερινός φασισμός αυτό το πράγμα; Είναι ένας κοινωνικός φασιμός, που βρήκε σήμερα πολιτική έκφραση.  Όπως όλα τα κινήματα: πρώτα δημιουργούνται, και μετά βρίσκουν πολιτική έκφραση.
Κρ.Π.: Ένα από τα χαρακτηριστικά σας, που «επισημοποιείται» θα λέγαμε, με αυτό το βιβλίο,  είναι ότι προσπαθείτε να δίνετε πάντα τροφή για σκέψη και προβληματισμό. Συμβαίνει εκ προθέσεως; 
Π.Κ.: Ναι, εκ προθέσεως. Αν κάνω κάτι, είναι να δίνω εναύσματα για διάλογο και συζήτηση. Και όχι διδαχή.-

Περικλής Κοροβέσης, Παράπλευρες καθημερινές απώλειες, Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων
Υπάρχουν πολλοί τρόποι να βρεις την αλήθεια.
Αλλά όχι εκεί που ψάχνεις.
Συσκευασμένη αλήθεια δεν υπάρχει στις προσφορές του σούπερ μάρκετ της ζωής.
Στα πεταμένα ψάξε, στα σκουπίδια.
Εκεί ίσως βρεις κάτι.
Ό,τι πετιέται δεν είναι σκουπίδι.
Συχνά είναι πρώτη ύλη.
Π.Κ.
Σε εποχές ζόφου και φόβου, σαν και αυτήν που ζούμε τώρα στην Ελλάδα, έχουμε δύο τρόπους αντίδρασης: ο πρώτος είναι να αφήσουμε το σκοτάδι να μπει στην ψυχή μας και να τη μαυρίσει· ο άλλος είναι να αξιοποιήσουμε το φως που έχουν συσσωρεύσει τα φωτοβολταϊκά της καρδιάς μας.
Το φως είναι ζωοδότρα δύναμη. Ένα μικρό λυχναράκι νικάει και το πιο αδιαπέραστο σκοτάδι. Ξαναφτιάχνουμε τη ζωή μας στο φως και την οργανώνουμε όσο πιο απλά γίνεται σε έναν κόσμο που είναι περίπλοκος και χωρίς νόημα.
Τα μικρά αυτά κειμενάκια που έχουν συγκεντρωθεί σε αυτό τον τόμο είναι μια προσπάθεια να συγκροτηθεί ένας τέτοιος μικρόκοσμος όταν με τύλιγε και με απειλούσε το σκοτάδι. Δεν είχα πρόθεση να τα δημοσιεύσω. Τα θεωρούσα πολύ προσωπικά. Και από μια σύμπτωση κατάλαβα πως δεν υπάρχει προσωπικός λόγος. Αφού είμαστε όντα με λόγο, είμαστε μέσα στην κοινωνία. Και η κοινότητα είναι αυτή που σου δίνει ένα λόγο για να ανακαλύψεις την προσωπικότητά σου, μοναδική και ανεπανάληπτη, όπως ακριβώς είναι τα δακτυλικά σου αποτυπώματα. Συνομιλητές υπάρχουν. Αρκεί να μπορείς να μιλήσεις. Και έτσι βγήκε αυτό το βιβλίο.”
Π. Κ., Απρίλιος 2013

Σχετικά Άρθρα

02/04/2013
04/06/2013
21/05/2013

24.5.13

“Υπάρχουν πολλοί τρόποι να βρεις την αλήθεια. Αλλά όχι εκεί που ψάχνεις…” Περικλής Κοροβέσης

“Υπάρχουν πολλοί τρόποι να βρεις την αλήθεια.
Αλλά όχι εκεί που ψάχνεις.
Συσκευασμένη αλήθεια δεν υπάρχει στις προσφορές του σούπερ μάρκετ της ζωής.
Στα πεταμένα ψάξε, στα σκουπίδια.
Εκεί ίσως βρεις κάτι.
Ό,τι πετιέται δεν είναι σκουπίδι.
Συχνά είναι πρώτη ύλη.” Περικλής Κοροβέσης

Μικρό απόσπασμα, σε μορφή πεζού κειμένου, το οποίο παραθέτω σε μορφή ποιήματος… με δική μου πρωτοβουλία. Για μένα από τα ωραιότερα ποιήματα που έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια.
Και χαίρομαι που έτυχε να το συλλαβίσω εν πλω, από Πειραιά προς Αίγινα.

Από το βιβλίο του, που μόλις κυκλοφόρησε:
ªøÛäéï 1
 
Σε εποχές ζόφου και φόβου, σαν και αυτήν που ζούμε τώρα στην Ελλάδα, έχουμε δύο τρόπους αντίδρασης: ο πρώτος είναι να αφήσουμε το σκοτάδι να μπει στην ψυχή μας και να τη μαυρίσει· ο άλλος είναι να αξιοποιήσουμε το φως που έχουν συσσωρεύσει τα φωτοβολταϊκά της καρδιάς μας.
Το φως είναι ζωοδότρα δύναμη. Ένα μικρό λυχναράκι νικάει και το πιο αδιαπέραστο σκοτάδι. Ξαναφτιάχνουμε τη ζωή μας στο φως και την οργανώνουμε όσο πιο απλά γίνεται σε έναν κόσμο που είναι περίπλοκος και χωρίς νόημα. Τα μικρά αυτά κειμενάκια που έχουν συγκεντρωθεί σε αυτό τον τόμο είναι μια προσπάθεια να συγκροτηθεί ένας τέτοιος μικρόκοσμος όταν με τύλιγε και με απειλούσε το σκοτάδι. Δεν είχα πρόθεση να τα δημοσιεύσω. Τα θεωρούσα πολύ προσωπικά. Και από μια σύμπτωση κατάλαβα πως δεν υπάρχει προσωπικός λόγος. Αφού είμαστε όντα με λόγο, είμαστε μέσα στην κοινωνία. Και η κοινότητα είναι αυτή που σου δίνει ένα λόγο για να ανακαλύψεις την προσωπικότητά σου, μοναδική και ανεπανάληπτη, όπως ακριβώς είναι τα δακτυλικά σου αποτυπώματα. Συνομιλητές υπάρχουν. Αρκεί να μπορείς να μιλήσεις. Και έτσι βγήκε αυτό το βιβλίο.
Π. Κ., Απρίλιος 2013

20.5.13

Φωτεινή Τσαλίκογλου: Ζω σημαίνει αναζητώ μια αλήθεια

07:45, 20 Μάιος 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/129035
Ζω, σημαίνει αναζητώ μια αλήθεια και η μόνη αλήθεια, ίσως είναι αυτή που σε φέρνει κοντά στις ρωγμές της ιστορίας σου… που σου επιτρέπει  να μην λογοκρίνεις, ούτε να κοροϊδεύεις, ούτε να παραποιείς την ένταση των συναισθημάτων σου.  Αυτή την «αναμονή του αληθινού» [...] Η ηθική της αναζήτησης. Αυτό δεν είναι που σου δίνει την αίσθηση ότι δεν είσαι νεκρός; Αν σταματήσει αυτή η αναζήτηση, έχεις σταματήσει να υπάρχεις. Και το όλο θέμα είναι, να μη γίνουμε μία χώρα, ήδη νεκρών [...] Η Φωτεινή Τσαλίκογλου, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή το τελευταίο της βιβλίο 8 ώρες και 35 λεπτά, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη.
Κρ.Π.: Σ' αυτό το βιβλίο, αφηγείσαι το ταξίδι του Τζόναθαν, ο οποίος για πρώτη του φορά θα επισκεφτεί τον τόπο της καταγωγής του, και μέσα στο αεροπλάνο σκέφτεται τη ζωή του "μια ιστορία δυο τραυματισμένων μέσα του "πλασμάτων": της οικογένειάς του και της Ελλάδας". Πώς γεννήθηκε αυτή η ιστορία;
Φ.Τσ.: Είναι παράξενο πράγμα οι ιδέες. Μοιάζει να ‘ρχονται κάποια στιγμή, αλλά μπορεί να προετοιμάζονται πολλά χρόνια πριν μέσα στο μυαλό.
Aπ’ όσα βιβλία έχω γράψει, χωρίς να έχει τίποτα το βιογραφικό με τη στενή ημερολογιακή έννοια, είναι ταυτόχρονα το πιο βιογραφικό  βιβλίο μου. Aρκεί να δεχτούμε ότι η βιογραφία δεν αφορά μόνο σε ιστορικά τεκμηριωμένα γεγονότα αλλά και σε βιωμένα γεγονότα που δεν συνέβησαν ποτέ παρα μόνο στη φαντασία μας.
Πράγματα δηλαδή που έχουμε ζήσει εκτός ημερολογίου… Bιωματικές αλήθειες… γεγονότα που ποτέ δεν συνέβησαν αλλά αξιώνουν το καθεστώς του "πραγματικού".
Κρ.Π.: Ο ήρωας του βιβλίου ξεκινά να πάει στη χώρα των προγόνων του, αλλά μοιάζει και σαν να… επιστρέφει στην Ελλάδα γι’ αυτούς και μ’ αυτούς…  Σήμερα, παρατηρούμε ότι πολλοί φεύγουν από τη χώρα μας, αλλά οι περισσότεροι, είτε φεύγουν είτε μένουν, μοιάζει επίσης, σα να κάνουν μία προσπάθεια «επιστροφής» σ’ αυτό που μπορεί να λέγεται Ελλάδα, στο παρελθόν, στις ρίζες.
Φ.Τσ.: Χιλιάδες νέα παιδιά, με προσόντα τυπικά και ουσιαστικά, (και η νεότητα είναι από μόνη της ένα προσόν) τα τελευταία δύο χρόνια, έχουν φύγει από τη χώρα, εγκατέλειψαν αυτόν τον τόπο. Θα ήθελα να ονειρεύομαι ότι αυτά τα παιδιά δεν φύγανε για να φύγουνε. Κάποτε ίσως θελήσουν να ξαναγυρίσουν. Είναι πολύ οδυνηρό, όχι να φεύγεις, αλλά να μην θες να ξαναγυρίσεις… Και επίσης είναι πολύ οδυνηρό, να νιώθεις ότι σε διώχνει η χώρα. 
Κρ.Π.: Εγώ νιώθω ότι η χώρα η ίδια φεύγει…
Φ.Τσ.: Γι αυτό σήμερα, υπάρχει αυτή η έννοια της επιστροφής… Ναι, μπορείς να επιστρέφεις και φεύγοντας. Πώς; Νομίζω είναι μια εποχή που αναζητάμε να γνωρίσουμε αυτόν τον τόπο. Κι όταν λέω να τον γνωρίσουμε, εννοώ ουσιαστικά. Γιατί μπορεί να ζεις σε μια οικογένεια και να σου είναι άγνωστη.
Πιστεύω οι κρίσεις σε παρακινούν να ψάξεις να βρεις την αλήθεια μιας καταγωγής. Που μπορεί βέβαια να είναι μια νέα επινόηση. Δεν έχει σημασία.  Σημασία έχει  να αντιπαρατεθείς με την αλήθεια της ιστορίας σου. Ποιά είναι η πατρίδα σου; Ποιοί είναι οι δικοί σου δεσμοί με αυτή τη χώρα; Πόσο σε έχουν, δίχως να το ξέρεις, σημαδέψει τραύματα του παρελθόντος; Αυτό κάνει και ο Τζόναθαν.
Σε πρώτο επίπεδο, προσπαθεί να ξεδιαλύνει τα μυστήρια με την οικογένειά του, που είναι πολύ περιπεπλεγμένα και φορτισμένα. Αλλά πίσω απ’ αυτό, υπάρχει σαν σκιά, σαν αχτίδα, σαν απειλή ή σαν υπόσχεση, η ιστορία της Ελλάδας. Όπως και πίσω από αυτή την ιστορία της Ελλάδας εμφιλοχωρεί η αναζήτηση μιας συνεχώς καταδικασμένης να μας διαφεύγει δικής μας ταυτότητας.  Το τραύμα σημαίνει πληγή στο σώμα, στη ψυχή, στην κοινωνία. Υπαρχει μια αέναη αλληλεπίδραση  ανάμεσα τους. Το ένα τροφοδοτεί το άλλο.
Κρ.Π.: Ο ήρωας του βιβλίου πάντως, αγγίζει την αλήθεια, αφού έχει βιώσει πρώτα μια καταστροφή.  Σαν η απώλεια, να τον ωθεί στην αλήθεια. 
Φ.Τσ.: Προτιμώ να μιλήσω τώρα σαν αναγνώστρια: Σε αυτό το ταξίδι μέσα στο αεροπλάνο 8μιση ώρες, όσο διαρκεί η πτήση Νέα Υόρκη  - Αθήνα, αναμοχλεύεται μισός αιώνας ιστορίας. Στο μυαλό του  τραυματισμένου από την ιστορία του, Tζόναθαν, το ταξίδι αυτό λειτουργεί και  σαν μια θρηνητική διεργασία.
Για να μπορέσει να συνεχίσει τη ζωή του ο τραυματισμένος, χρειάζεται να υπάρξει μια διεργασία. Πένθους να το πούμε; Θρήνου; Χρειάζεται, δηλαδή, να έρθει σε επαφή μ’ αυτό που έχασε.  Να μην το κουκουλώσει, να μην το συγκαλύψει, να μην το μεταμφιέσει.
Αυτό είναι συνήθως πολύ οδυνηρό. Αν δεν το κάνεις όμως, παραμένεις όμηρος του τραύματος. Είσαι σαν φυλακισμένος μέσα στην καταστροφή. Εάν το κάνεις, αν καταφέρεις να επεξεργαστείς το νόημα αυτής της καταστροφής, εκεί ανοίγονται μετά, πολλές δυνατότητες μπροστά σου.
Κρ.Π.: Αυτό το καταφέρνει ο ήρωας, γι αυτό και ίσως μπορεί και επιστρέφει… 
Φ.Τσ.: Σ' αυτή την οικογένεια, υπήρχαν ανεπούλωτα τραύματα, αλήθειες που δεν ειπώθηκαν ποτέ. Ο Τζόναθαν με την αδελφή του την Αμαλία, μεγάλωσαν στη Νεα Υόρκη σ’ ένα σπίτι γεμάτο μυστικά. Παιδιά αγνώστου πατρός με μια μητέρα που ‘’ξαφνικά’’ άλλαξε το όνομα της και απαγόρευσε στα παιδιά της να μιλάνε για την Ελλάδα.
Το φάντασμα μιας πεθαμένης αδελφής  ενώνει, (με τον  τρόπο που  μόνο οι  νεκροί γνωρίζουν), το Μανχάταν με τη Νέα Ιωνία, και τους ουρανοξύστες με τις νεραιδοσπηλιές της Καππαδοκίας.
Ο παππούς και η γιαγιά αυτών των παιδιών, φεύγοντας από την Ελλάδα λίγο πριν τον πόλεμο, αφήνανε πίσω έναν τόπο με καταστροφές, με ξεριζωμούς, με τον εμφύλιο που θα ξέσπαγε. Κομβικά  γεγονότα που λειτουργούν ακόμα στην ελληνική κοινωνία, ως ανεπούλωτα τραύματα.
Aιμομικτικές φαντασιώσεις,  αυτοκτονίες, αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, παράνομοi έρωτες σημαδεύουν τη ζωή της οικογένειας Αργυρίου. Μέσα εκεί ο Τζόναθαν πασχίζει να υπάρξει, να μάθει ποιος είναι. Στην ουσία είναι μια πορεία αυτογνωσίας που επιχειρεί ο ίδιος.
Κρ.Π.: Αλλά τελικά αφηγείσαι παράλληλα και την ιστορία της Ελλάδας. Και μιλάς μέσα σε όλα αυτά, για τα τρία συστατικά μίας ύβρις: Την αδικία, τον αποκλεισμό και τη λήθη(Μήπως δεν αποκλείσαμε από το λεξιλόγιό μας τη λέξη Ελλάδα, τόσα χρόνια, με κάποιον τρόπο; Αποφεύγοντας οτιδήποτε ελληνικό;). Όλα αυτά, ζητούν την τιμωρία και την κάθαρση. Και στην περίπτωση του Τζόναθαν, η κάθαρση έρχεται σαν δικαιοσύνη, και η δικαιοσύνη στην προκειμένη περίπτωση μοιάζει να αντικαθιστά την τιμωρία. Και δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η αλήθεια.
Φ.Τσ.: Κάθαρση είναι και το να μην φοβάσαι την ένταση των συναισθημάτων σου. Να μην υπάρχει αυτή η άμβλυνση των συναισθημάτων που σε βάζει σε μία νοικοκυρεμένη νάρκη, σ΄ένα λήθαργο τακτοποιημένης δήθεν ισορροπίας.
Η Ερασμία, η γιαγιά του Τζόναθαν λίγο πριν πεθάνει, σε βαθύ γήρας, μέσα στο ίδρυμα των ηλικιωμένων, λίγο πριν το τέλος, αποκαλύπτει, φανερώνει, στον εαυτό της και στον εγγονό της  την ανατρεπτική αλήθεια  της ιστορίας της.
Ο νεαρός ήρωας θέλει να έχει μια ευκαιρία, προτού ο ίδιος πεθάνει, προτού φτάσει σ’ αυτό το βαθύ γήρας, να έρθει κι εκείνος σε επαφή με την δική του αλήθεια. Θέλει δηλαδή να προλάβει να ζήσει προτου να πεθάνει.
Ζω, σημαίνει αναζητώ μια αλήθεια και η μόνη αλήθεια, ίσως είναι αυτή που σε φέρνει κοντά στις ρωγμές της ιστορίας σου… που σου επιτρέπει  να μην λογοκρίνεις, ούτε να κοροϊδεύεις, ούτε να παραποιείς την ένταση των συναισθημάτων σου.  Αυτή την «αναμονή του αληθινού».
Και δυστυχώς ή ευτυχώς, αυτή την αλήθεια τη μονοπωλεί η απώλεια. Ο ψυχικός πόνος έχει κοιτάσματα μιας τρομακτικής ανατρεπτικής αλήθειας. Και ο ήρωας, δεν θέλει άλλο να αποφύγει αυτόν τον πόνο.
Τελικά, να παραδεχτεί τον απαγορευμένο του έρωτα. Να δει αλλιώς την μητέρα του. Να επιχειρήσει να δει αλλιώς αυτή τη χώρα, την Ελλάδα, που στη φαντασία του είναι η εικόνα μιας συρρικνωμένης χώρας, που βυθίζεται, που καταστρέφεται, όμως εκείνος θέλει προτού προσγειωθεί το αεροπλάνο να μπορέσει να την δει κι αλλιώς αυτή τη χώρα.
Κρ.Π.: Το βιβλίο τελειώνει με τους στίχους του τραγουδιού του Μάνου Χατζηδάκι, «Ήρθε βοριάς, ήρθε νοτιάς»…
Φ.Τσ.: Υπάρχει μια συγκλονιστική  ιστορία πίσω από αυτό το τραγούδι, που την έμαθα αφού είχα ολοκληρώσει την πρώτη του γραφή. Και είναι από αυτά τα αναπάντεχα, που μπορεί να κρύβει μέσα της η λογοτεχνία, η τέχνη, η γραφή.
Όταν η μητέρα του Τζόναθαν, αποφασίζει να αλλάξει το όνομά της, γιατί δεν θέλει τίποτα να της θυμίζει την Ελλάδα, όχι γιατί δεν την θέλει, αλλά γιατί η Ελλάδα την έχει πληγώσει μέσα από τα κρυμμένα μυστικά της οικογένειάς της, διαλέγει το όνομα Λάλε Άντερσεν.
Διάλεξα τυχαία το όνομα αυτό. Χωρίς να ξέρω την ιστορία που συνδέει το Μάνο Χατζηδάκι με αυτή τη γυναίκα, τη Λάλε Άντερσεν –γιατί ήδη υπήρχε στο βιβλίο αυτό το τραγούδι του-, η οποία είχε γίνει διάσημη τραγουδώντας το «Λιλή Μαρλέν», το τραγούδι το οποίο ξημεροβραδιάζονταν στις μάχες. Και οι μεν και οι δε. Το θεωρούσαν δικό τους και οι ναζί και οι σύμμαχοι. Ήταν το αγαπημένο τους τραγούδι, ένα σπαρακτικό τραγούδι για μια γυναίκα που κάποια στιγμή χάνεται, και όλοι την ανακαλούν και την αναπολούν…
Ο ίδιος ο Χατζιδάκις έχει περιγράψει, πως δημιούργησε τη δική του εκδοχή του τραγουδιού της Λιλή Μαρλέν, έχοντας στο μυαλό του τη φωνή της Λάλε Άντερσεν, την οποία δεν την είχε είχε δει ποτέ μέχρι εκείνη τη στιγμή.
Κρ.Π.: … οι στίχοι του τραγουδιού αυτού, επειδή μιλάς για απώλειες, ο αγώνας να κατακτήσουμε κάτι άπιαστο, μας δίνει την δύναμη να τιμήσουμε όλα αυτά που είμαστε, και τα χάνουμε ή τα ξαναβρίσκουμε κατά καιρούς στη ζώη μας;
Φ.Τσ.: Έχω μια εμμονή με το θέμα της απώλειας. Ολο και πιο πολύ. Μέσα της κρύβονται απεριόριστα κοιτάσματα αλήθειας.
«Το βλέμμα της οδύνης μου αρέσει,
γιατί γνωρίζω ότι είναι αληθινό
Οι άνθρωποι δεν ψεύδονται στους πόνους’’,
λέει η Έμιλη Ντίκινσον
Κρ.Π.: Αυτό που μένει στο τέλος του βιβλίου, είναι τελικά η αγάπη, η συνύπαρξη, η ελευθερία, η δικαιοσύνη, η αλήθεια; Όλα αυτά τα ιδανικά, που μοιάζουν άπιαστα, και όπως λέει και το τραγούδι στο τέλος; Που τα «γυρεύουμε» γιατί ήσαν «ουρανός»;
Φ.Τσ.: Η αναζήτηση εννοείς, ναι. Η ηθική της αναζήτησης. Αυτό δεν είναι που σου δίνει την αίσθηση ότι δεν είσαι νεκρός; Αν σταματήσει αυτή η αναζήτηση, έχεις σταματήσει να υπάρχεις. Και το όλο θέμα είναι, να μη γίνουμε μία χώρα, ήδη νεκρών. Αυτό που είπες: «η χώρα έχει φύγει». Η χώρα που έχει φύγει, κινδυνεύει να γίνει μία χώρα ήδη νεκρών.
Πασχίζεις σήμερα να υπάρξεις. Ανεπιτυχώς, όπως όλα δείχνουν. Kαταθλίψεις, βιαιοπραγίες, αυτοκτονίες, ψυχικές διαταραχές, επιλογή του μίσους ως τρόπου ζωής και κατασκευή φανταστικών εχθρών στη θέση ενός ξένου εαυτού. Κολυμπάς με ένα τρύπιο σωσίβιο και γύρω σαν μανιασμένος ωκεανός ο θάνατος.
Ναι!  θα ήθελα όλα να ήταν αλλιώς. Γράφεις ιστορίες για να ονειρεύεσαι ότι όλα θα μπορούσαν να είναι αλλιώς. Όμως τίποτα δεν είναι αλλιώς κι εσύ ζεις ονειρευόμενος. Ιδού ίσως η  μεγάλη ψευδαίσθηση, σήμερα, της λογοτεχνίας.
Κρ.Π.: Γιατί μόνο η αλήθεια δίνει την πραγματική δύναμη;
Φ.Τσ.: Ακόμα κι αν είναι σαν τις Αλκυονίδες μέρες. Που ξέρεις ότι θα κρατήσουν λίγο στην καρδιά του χειμώνα.
Ήρθε βοριάς, ήρθε νοτιάς - 1943
Αγάπη μου σε γύρευα
σ’ αυγή και σε φεγγάρι
και στα ψηλά τα σύννεφα
σε γύρευα τυφλός,
μα ήρθε ο καιρός, ήρθε η βροχή
κι η δροσερή σου χάρη
αγάπη μου σε γύρεψα
γιατί ήσουν ουρανός [...]
Στίχοι: Γιάγκος Αραβαντινός
Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις 

8 ώρες και 35 λεπτά, Εκδόσεις Καστανιώτη



Σχετικά Άρθρα

(12/04/2013)
(21/09/2011)
(07/05/2013)
(30/04/2013)
Σεμινάριο Αφήγηση Ζωής

H ζωή δεν είναι αυτή πoυ έζησε κανείς αλλά αυτή πoυ θυμάται και όπως τη θυμάται για να την αφηγηθεί. Gabriel García Márquez

Γράφω για να μην ξαναγράψω ποτέ.

Γράφω γιατί είμαι πολλά πρόσωπα.

Γράφω, για να μην ξαναϋπάρξουν αυτά τα πρόσωπα που είμαι,

αλλά ένα και μοναδικό πρόσωπο,

που δεν γράφει

Ελεονώρα Σταθοπούλου, Καλο αίμα κακό αίμα, εκδ. Eστία

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου