6.12.13

"Όλοι αρχίζουμε τη ζωή μας γνωρίζοντας μαγεία"

Ο Άντλερ έχει πει, αντίθετα από τον Φρόυντ, πως δεν είναι κάτι που μας τραβά από το παρελθόν, αλλά από το μέλλον... οι στόχοι μας, τα οράματά μας, η ζωή που θέλουμε να ζήσουμε.

Και το παραμύθι ή η ιστορία που μας άρεσε όταν ήμασταν μικροί, έχει μέσα της πολλά στοιχεία από αυτά που μας τραβούν σ' αυτό το μέλλον που εμείς φτιάχνουμε κατά κύριο λόγο, μέσα στα πλαίσια βέβαια τής όποιας πραγματικότητάς μας.

Το παραμύθι που μου άρεσε όταν ήμουν μικρή, εκτός από τα τρία γουρουνάκια(το πιο σκληρό παραμύθι για τη μετάβαση στην ενηλικίωση), ήταν ο Τζακ και η μαγική φασολιά.

Κι αυτό που αγάπησα σ' αυτό το παραμύθι, κι ήθελα να το διαβάζω και να το ξαναδιαβάζω, ήταν ότι ο Τζακ προτίμησε μερικά μαγικά φασόλια από τα χρήματα, παρόλο που τα είχε μεγάλη ανάγκη για να ζήσει. Κι εκεί ήταν η μεγάλη έκπληξη, η τρομερή ανατροπή σ' αυτήν την ιστορία, που μ' έκανε να ανοίγω διάπλατα τα μάτια μου από θαυμασμό και σεβασμό γι' αυτό το μικρό παιδί, και ήταν και είναι αυτό και το κεντρικό σημείο του παραμυθιού για μένα.

Γιατί αν κάτι πιστεύω πραγματικά και με βεβαιότητα, είναι στη μαγεία που υπάρχει πάντα και παντού μέσα στη ζωή μας...

"Κοίτα, αυτή είναι η γνώμη μου: όλοι αρχίζουμε τη ζωή μας γνωρίζοντας μαγεία. Γεννιόμαστε με ανεμοστρόβιλους, πυρκαγιές και κομήτες μέσα μας. Ικανοί να μιλάμε στα πουλιά, να διαβάζουμε τα σύννεφα και να βλέπουμε τη μοίρα μας στους κόκκους της άμμου. Ώσπου μας ξεριζώνουν τη μαγεία μέσα από την ψυχή μας. Στο σχολείο, στην εκκλησία, στο σπίτι. Μας βάζουν στον ίσιο δρόμο και μας λέν να είμαστε υπεύθυνοι. Να φερνόμαστε όπως αρμόζει στην ηλικία μας. Να ωριμάσουμε, για όνομα του Θεού. Και ξέρεις γιατί μας το λεν; Επειδή ντρέπονται γι αυτό που άφησαν κάποτε να τους κάνουν στις δικές τους ψυχές"
R R McCammon, Boy's Life

---
Ποιό παραμύθι σάς άρεσε όταν ήσασταν μικροί;

---

Μπορεί να έκανες όσα ονειρεύτηκες κάποτε στη ζωή σου. Είσαι όμως κι ο άνθρωπος που ονειρεύτηκες;

«Τα όνειρα είναι η βασιλική οδός προς το ασυνείδητο» Σίγκμουντ Φρόυντ

Το δεξί ημισφαίριο, που δημιουργεί τα όνειρα, είναι πιο μπροστά τουλάχιστον 2 μήνες.

Καταλαβαίνει πολλά περισσότερα γι αυτό και δείχνει πολλές φορές προφητικό... ενώ δεν είναι ακριβώς.

Προβάλει σε άλλους, αυτά που κολλάνε σε εκείνα που θέλει να πει στον εαυτό μας για να τα καταλάβουμε. Γιατί ότι βλέπουμε μας αφορά.

Ένα βιβλίο για τα όνειρα: Η αθώα γλώσσα των ονείρων μας, Αθηνά Ανδρουτσοπούλου
επιμέλεια σειράς: Χάρις Κατάκη, Ελληνικά Γράμματα, 2005:

«Ονειρευόμαστε με αφηγήματα», της Αθηνάς Ανδριτσοπούλου

06:58, 31 Ιουλ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/102076

Οι άνθρωποι είμαστε κατ’ εξοχήν «αφηγηματικά όντα» (Maclntyre, 1961), που σημαίνει πως «ονειρευόμαστε με αφηγήματα, ονειροπολούμε με αφηγήματα, θυμόμαστε, προσδοκούμε, ελπίζουμε, απογοητευόμαστε, πιστεύουμε, αμφιβάλλουμε, σχεδιάζουμε, αναθεωρούμε, κριτικάρουμε, κατασκευάζουμε, κουτσομπολεύουμε, μαθαίνουμε, μισούμε και αγαπάμε με αφηγήματα» (Mardy, 1968, σ.5).

Αν τα όνειρα αποτελούν συνέχεια της εγρήγορσης, τότε στον ύπνο μας συνεχίζουμε να κάνουμε ό,τι και στον ξύπνιο μας, δηλαδή να σκεφτόμαστε, να οργανώνουμε και να προσπαθούμε να νοηματοδοτήσουμε τις εμπειρίες μας μέσω της αφήγησης σε κάποιο ακροατήριο, ακόμα και αν αυτό το τελευταίο αποτελείται μόνο από τον εαυτό μας.
Έχω τη συνήθεια να συγκρατώ όνειρα δικά μου και ονειρικές αφηγήσεις φίλων, συναδέλφων και θεραπευόμενων τα οποία μου έκαναν μεγάλη εντύπωση, είτε επειδή τα θεώρησα ιδιαίτερα ευρηματικά είτε επειδή με βοήθησαν να καταλάβω περισσότερα για τη γλώσσα των ονείρων.
Ένα τέτοιο όνειρο, το οποίο μου διηγήθηκε ένας καινούριος θεραπευόμενός μου και που θα εξετάσουμε αναλυτικά στη συνέχεια αυτού του κεφαλαίου, είναι το εξής:
Βρισκόταν στην Αλάσκα σε μια αποστολή. Μπροστά του προχωρούσαν και άλλοι άντρες. Ο ένας πίσω από τον άλλο μετέφεραν πράγματα στους ώμους τους, ενώ το σώμα τους ήταν βουτηγμένο ως τη μέση σε νερό, την επιφάνεια του οποίου κάλυπτε στρώμα πάγου. Εκείνος ήταν ο τελευταίος στη σειρά. Ξάφνου ένιωσε κάτι να ακουμπάει το πόδι του.
Κατάλαβε ότι ήταν καρχαρίας, αλλά δεν μπορούσε να βγάλει άχνα, και κανείς από τους μπροστινούς του που απομακρύνονταν δεν είχε καταλάβει ότι κινδύνευε. Έμεινε ακίνητος ώσπου του φάνηκε πως ο καρχαρίας απομακρύνθηκε.

Τα όνειρα ως αυτοβιογραφικές αφηγήσεις

Τα όνειρα λοιπόν αποτελούν αυτοβιογραφικές αφηγήσεις. Παρουσιάζονται όμως όλα τα όνειρα με την μορφή αφηγημάτων; Είδαμε […] ότι περίπου το 80% των ανθρώπων που ξύπνησαν ενώ βρίσκονταν στο στάδιο REM ανέφερε ότι ονειρευόταν, ενώ μόνο 7% των ανθρώπων τους οποίους οι ερευνητές ξύπνησαν σε άλλα στάδια ανέφερε πως έβλεπε όνειρο. Πολλά εξαρτώνται από το πώς ορίζουμε το όνειρο.
Σε μια σχετική έρευνα του Rachyschaffen και του μαθητή του Orlinsky, η οποία δημοσιεύτηκε το 1967 και παρατίθεται από τον Jouvet (1992)] οι μελετητές κατέταξαν όλες τις ονειρικές εμπειρίες σε οκτώ κατηγορίες, αριθμώντας τες από το μηδέν έως το επτά:

Καμιά ονειρική ανάμνηση,
Καμιά ανάμνηση για κάτι συγκεκριμένο,
Ανάμνηση μιας απομονωμένης ιδέας, ενός αντικειμένου, ενός προσώπου ή μιας σκηνής,
Πολλές ασύνδετες σκέψεις, σκηνές ή δράσεις,
Μικρό όνειρο με συνοχή (π.χ. μια συζήτηση αντί μιας ιδέας)
Λεπτομερής ανάμνηση μιας ονειρικής αλληλουχίας με κάποια συνοχή,
Ανάμνηση μακρύτερης ονειρικής αλληλουχίας (έως τέσσερα επεισόδια) με συνοχή,
Ανάμνηση πολύ μακριάς ονειρικής αλληλουχίας με πολλές λεπτομερειες και συνδεδεμένα επεισόδια ή ανάμνηση πολλών ονείρων.

[…] «αθώα» είναι η γλώσσα των ονείρων, όχι τα ίδια τα όνειρα, τα οποία είναι τόσο αθώα ή πονηρά όσο οι σκέψεις που κάνουμε και τα συναισθήματα που έχουμε σε λιγότερο συνειδητό αλλά και σε συνειδητό επίπεδο.

[…] Τα όνειρα αντικατοπτρίζουν τη συνέχεια της συνειδητής αλλά και της λιγότερο συνειδητής προσπάθειας που γίνεται στον ξύπνιο μας για νοηματοδότηση των εμπειριών μας, για αποκρυστάλλωση σκέψεων και για σύνδεσή τους με συναισθήματα.
Οι περισσότεροι θεραπευτές πιστεύουν πως, προκειμένου τα όνειρα να έχουν κάποια χρησιμότητα, είναι απαραίτητη η «ερμηνεία» τους. Είναι σίγουρο πως η «ερμηνεία» ή καλύτερα η «μετάφραση» βοηθά τη συνειδητοποίηση κάποιων πραγμάτων στην περίπτωση εκείνων που είναι πρόθυμοι να την κάνουν. Στην περίπτωση όμως εκείνων που δεν είναι έτοιμοι να κάνουν καμία συνειδητοποίηση, τα όνειρά τους δεν θα βοηθήσουν, γιατί δεν θα αποτυπώσουν καμιά απολύτως ανησυχία.

[…] αν αντιμετωπίσουμε τα όνειρα ως ιστορίες μέσω των οποίων εμείς οι ίδιοι προσπαθούμε να οργανώσουμε τις εμπειρίες μας, η εικονογραφική γλώσσα τους γίνεται περισσότερο κατανοητή και η «μετάφρασή» τους πιο εύκολη. […] όσο πιο κοντά είμαστε στη συνειδητοποίσηση σκέψεων και συναισθημάτων, τόσο τα όνειρά μας μοιάζουν πιο ρεαλιστικά. Αντίθετα, όσο πιο μακριά είμαστε από συνειδητές συνδέσεις, τόσο πιο σουρεαλιστικές είναι οι ιστορίες των ονείρων μας και τόσο πιο κοπιώδης είναι η μετάφρασή τους.

Αποσπάσματα από το βιβλίο της Αθηνάς Ανδριτσοπούλου, Η αθώα γλώσσα των ονείρων μας, Εκδόσεις Ανθρώπινα Συστήματα

Η ιστορία της ζωής μας απαιτεί και τα δύο, και την εγρήγορση και τα όνειρα.
- Boss

- Στα όνειρά μας εκφράζουμε «απαγορευμένες» επιθυμίες του ασυνείδητου… (Σ. Φρόιντ)
- Είδες ψάρια στον ύπνο σου, λαχτάρα θα σε βρει! (λαϊκή δοξασία)
Ο γοητευτικός κόσμος των ονείρων μας είναι πλούσιος σε ερεθίσματα, που διαπλέκονται και δημιουργούν ευφάνταστες πρωτότυπες, εκπληκτικές ιστορίες. Υπάρχουν όνειρα διάσημα και άλλα λιγότερο γνωστά, τα οποία ειδικοί και μη προσπαθούν να εξηγήσουν, να ερμηνεύσουν, να μεταφράσουν.
Αυτό όμως που φαίνεται τελικά είναι ότι στα όνειρα μας δεν υπάρχει κάποιο κρυμμένο νόημα. Απλώς αποτυπώνουν όσα το μυαλό μας συνεχίζει να σκέφτεται και να φαντάζεται στον ύπνο –δείχνουν την προσπάθειά μας να επεξεργαστούμε και να νοηματοδοτήσουμε τις εμπειρίες μας. Αν λοιπόν δούμε τα όνειρά μας σαν ακόμα μια αυτοβιογραφική αφήγηση, σαν εικονογραφημένες ιστορίες τις οποίες «λέμε» είτε για να ξεκαθαρίσουμε τους προβληματισμούς μας και να βρούμε λύσεις είτε για να διασκεδάσουμε είτε για να νιώσουμε καθησυχασμένοι, τότε θα κατανοήσουμε πιο εύκολα την «αθώα» γλώσσα τους.
---
*Φωτογραφία από έργο του ζωγράφου Νίκου Μιχαλιτσιάνου

iphone app για το Tvxs: η έξυπνη εφαρμογή

Σχετικά Άρθρα

Μη μ' αφήσεις να χαθώ, τoυ Παύλου Κάγιου

04/12/2013

Η Πιέρα Ολανιέ για την εφηβεία: «Κατασκεύασε το παρελθόν σου»

02/12/2013

Η κοινωνία ως "μηχανή αποκλεισμού". Της Κατερίνας Μάτσα

5.12.13

"Tα πάντα είναι αφήγηση". Ομιλία της Κρυσταλίας Πατούλη στο HOPE

Πρόσκληση - 13/12/2013 στις 11πμ

***

Την Παρασκευή 13 Δεκεμβρίου 2013 στις 11πμ, θα δοθεί ομιλία της Κρυσταλίας Πατούλη, στα πλαίσια του προγράμματος "ΕΛΠΙΔΑ" - Η ιστορία των απαρχών του παρελθόντος της Ευρώπης, του δήμου Χαϊδαρίου που υλοποιείται με στόχο να αποδοθεί τιμή στην ιστορική μνήμη των θυμάτων του Ναζισμού, με την υποστήριξη του Προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Ευρώπη για τους Πολίτες». .

***

"Tα πάντα είναι αφήγηση". Της Κρυσταλίας Πατούλη

Η ανεξάρτητη δημοσιογράφος και σύμβουλος ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλία Πατούλη, δίνοντας έμφαση στη ρήση του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές: «H ζωή δεν είναι αυτή πoυ έζησε κανείς, αλλά αυτή πoυ θυμάται και όπως τη θυμάται για να την διηγηθεί» στα πλαίσια του σεμιναρίου «Αφήγηση Ζωής» (βλ. www.afigisizois.wordpress.com) εστιάζει όχι μόνο στις αφηγήσεις των ανθρώπων μέσα από αποσπάσματα συνεντεύξεών τους, αλλά και από αυτοβιογραφικές αναφορές σε κοινά βιώματα που αφορούν όχι μόνο τους ίδιους αλλά και την κοινωνία ως σύνολο. 177 Προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών, από την συμμετοχή τους στην «Έρευνα για την κρίση» που ξεκίνησε η ίδια από το 2010, ζωντανεύουν... τα κακώς κείμενα της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας, δίνοντας νόημα στο προσωπικό βίωμα αντιπαραβάλλοντάς το συγχρόνως με το πολιτικό και κοινωνικό, και εκφράζοντας επιπλέον τις λύσεις διεξόδου. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι «τα πάντα είναι κείμενο» όπως είπε και ο Ζακ Ντεριντά, δηλαδή, «τα πάντα είναι αφήγηση».-

***

Περισσότερα για το πρόγραμμα: "ΕΛΠΙΔΑ" - Η ιστορία των απαρχών του παρελθόντος της Ευρώπης

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει αφηγήσεις αγωνιστών της Αντίστασης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, μαρτυρίες κρατουμένων που επιβίωσαν, αλλά και διηγήσεις απογόνων πεσόντων, από ελληνικές μαρτυρικές πόλεις. Θα συμμετέχουν επίσης, διεθνείς προσκεκλημένοι από χώρες της Ευρώπης, όπως ΓΑΛΛΙΑ, ΓΕΡΜΑΝΙΑ, ΚΡΟΑΤΙΑ, ΚΥΠΡΟ, ΟΥΓΓΑΡΙΑ, ΡΟΥΜΑΝΙΑ, ΣΛΟΒΕΝΙΑ, ΤΣΕΧΙΑ και FYROM, στις οποίες εδρεύουν αντιστασιακές οργανώσεις, μέλη οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, Μη Κυβερνητικών Οργανισμών (ΜΚΟ) και Ιδρυμάτων που δραστηριοποιούνται υπέρ της προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και της φιλειρηνικής συνύπαρξης των λαών.

Οι αφηγήσεις όλων θα συζητηθούν με μαθητές και νέους ηλικίας 6 – 18 ετών, αλλά και με μέλη μεταναστευτικών κοινοτήτων, και θα αποτυπωθούν σε DVD με στόχο την ενίσχυση της υφιστάμενης γνώσης σε σχέση με τα ιστορικά και φρικιαστικά γεγονότα της ναζιστικής κατοχής. Στόχος της δράσης είναι να αναπτυχθούν προβληματισμοί αναφορικά με την ανάγκη για δραστηριοποίηση των κατοίκων της Ευρώπης, ώστε να μην απειληθούν ξανά η ελευθερία, η ειρήνη, η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.Στις εκδηλώσεις που θα κορυφωθούν στις 18 Μαΐου 2013 θα συμμετέχουν Έλληνες και ξένοι εκπρόσωποι αντιστασιακών οργανώσεων, τοπικών και περιφερειακών αρχών, δημοσιογράφοι, ακαδημαϊκοί, εκπρόσωποι της τέχνης, των γραμμάτων και του πολιτισμού, ερευνητές, ενδιαφερόμενοι σύλλογοι και πολιτιστικοί φορείς, αλλά και απλοί κάτοικοι και πολίτες του τόπου μας.

Info: Παρασκευή 13 Δεκεμβρίου 2013, στις 11πμ. Δ/νση: Στρ. Καραϊσκάκη 138 & Επαύλεως 2, Χαϊδάρι, Τ.Κ. 124 61 - Δημαρχείο / αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου - 2 ος όροφος. Τηλ. επικοινωνίας: 213 20 47 216 / 213 20 47 339. Fax: 210 58 19 841. Email: hopeproject@haidari.gr. http://hopeproject.gr/

***

Βιογραφικά στοιχεία

H Κρυσταλία Πατούλη (cpatouli@yahoo.gr ) γεννήθηκε στον Πειραιά το 1965, κατάγεται από το Ρέθυμνο και ζει στην Αίγινα. Σπούδασε Ψυχολογία και ειδικεύτηκε στη Συστημική Συμβουλευτική και στο Ψυχόδραμα, όπως και στην πρόληψη-θεραπεία εξαρτήσεων («Θησέας», «Daytop-Iθάκη», Ανοιχτή Θεραπευτική κοινότητα «Στροφή» του ΚΕ.Θ.Ε.Α. κ.ά.) και εργάζεται ως Συστημικός Σύμβουλος σε θέματα ανθρωπίνων σχέσεων, οικογένειας, εργασίας, αυτογνωσίας και προσωπικής ανάπτυξης (Μέλος της Ελληνικής και της Ευρωπαϊκής Ένωσης Συμβούλων Ψυχικής Υγείας).

Παράλληλα, από το 1990 έως σήμερα, εργάζεται κυρίως ως συντάκτης και αρχισυντάκτης, σε ΜΜΕ (Μέλος της ΕΣΠΗΤ). Επίσης, παραδίδει το βιωματικό σεμινάριο «Αφήγηση Ζωής» (βλ. www.afigisizois.wordpress.com), στο οποίο αξιοποιείται η δύναμη της γραπτής αφήγησης ως δημιουργικό εργαλείο αυτογνωσίας αλλά και δημιουργικότητας. Συχρόνως, στα πλαίσια του σεμιναρίου, διοργανώνει "Αφηγήσεις Έργου - Ζωής" καταξιωμένων προσωπών των γραμμάτων και των τεχνών, που άφησαν το στίγμα τους ο καθένας στον δικό του τομέα.

Το καλοκαίρι του 2010, ξεκίνησε ακτιβιστικά την "Έρευνα για την Κρίση" με βάση το ερώτημα: “Ποιές αιτίες μας έφεραν ως εδώ, και κυρίως τι πρέπει να κάνουμε;” στο οποίο συμμετείχαν μέχρι στιγμής 177 πρόσωπα των γραμμάτων και των τεχνών. Η συγκεκριμένη έρευνα δημοσιεύεται στο tvxs.gr (αλλά και με κάποια άρθρα - συνεντεύξεις να διακινούνται μεταφρασμένα σε ΜΜΕ του εξωτερικού), και σύντομα τα αποτελέσματά της θα κυκλοφορήσουν σε βιβλίο από τις εκδόσεις Κέδρος.

Περισσότερα: ΕΔΩ

2.12.13

Η Πιέρα Ολανιέ για την εφηβεία: «Κατασκεύασε το παρελθόν σου»

08:20, 02 Δεκ 2013 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/144285

Edvard Munch – Puberty 1894-95

[…] «Κατασκεύασε το μέλλον σου». Αυτή την προσταγή που γονείς και κοινωνικό σύνολο «σιγοψιθυρίζουν» στο αυτί του εφήβου, ο αναλυτής την υποκαθιστά με μια ευχή: «Κατασκεύασε το παρελθόν σου». Ευχή και όχι προσταγή, γιατί ο αναλυτής φύσει και θέσει μπορεί να κατανοήσει τη δυσκολία αυτού του έργου. Έργο που κανείς ποτέ δεν τελειώνει και όλοι το συνεχίζουμε σ’ όλη τη ζωή μας […]

Διαβάστε όλο το άρθρο:

Η Πιέρα Ολανιέ για την εφηβεία: «Κατασκεύασε το παρελθόν σου»

25.11.13

Πρέπει να εξομολογηθώ μια αλήθεια… Του Κώστα Ακρίβου

07:16, 25 Νοε 2013 | tvxsteam tvxs.gr/node/143800

“Αν ψάξω να βρω ποια είναι η αφορμή που με ώθησε να γράψω το βιβλίο, πρέπει να εξομολογηθώ μια αλήθεια: η πρώτη σκηνή από το μυθιστόρημα είναι απολύτως αληθινή ΄ ένας έλληνας συγγραφέας δέχεται (ή έτσι νομίζει) μια προσβολή από έναν Τούρκο για τη χώρα του και απο κεί κι έπειτα αποφασίζει να αποδείξει πως η Ελλάδα, παρά τα όσα άσχημα βιώνει σήμερα, θα καταφέρει να επιβιώσει…” ο συγγραφέας και φιλόλογος Κώστας Ακρίβος, αφηγείται στην Κρυσταλία Πατούλη τη δημιουργική εμπειρία της συγγραφής -από την ιδέα μέχρι το τυπογραφείο- του τελευταίου του βιβλίου Αλλάζει πουκάμισο το φίδι, από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

…Ήταν ένα επεισόδιο που το έζησα όταν πήγα για μια ομιλία στο πανεπιστήμιο της Αδριανούπολης (Edirne) πριν από μερικά χρόνια΄ ένας μικροπωλητής με ειρωνεύτηκε (ή έτσι νόμισα), πως δηλαδή η Ελλάδα πηγαίνει φούντο για χρεοκοπία και θα κάνει πολλά χρόνια να σηκώσει κεφάλι, ίσως να εξαφανιστεί σαν χώρα.
Στεναχωρήθηκα είναι η αλήθεια, μπορεί και να θύμωσα. Στη συνέχεια κατάλαβα πως αυτό το επεισόδιο θα μπορούσε να γίνει η αρχή μιας μυθιστορηματικής αναζήτησης γύρω από τα ερωτήματα που με βασάνιζαν εκείνον τον καιρό σχετικά με την κρίση. Όπως και έγινε.

Θέμα του βιβλίου είναι η αγωνία ενός Έλληνα να αυτοπροσδιοριστεί μες στο σημερινό ιστορικό πλαίσιο. Από την αρχή ως το τέλος ο αφηγητής, το alter ego του συγγραφέα, δεν κάνει άλλο από το να ψάχνει την ταυτότητά του. Όχι όμως την εθνική, όσο την πολιτισμική του ταυτότητα. Εννοώ τα στοιχεία εκείνα (γλώσσα, παράδοση, άνθρωποι με αξίες κ.ά.), χάρη στα οποία ο ελληνισμός καταφέρνει κάθε φορά, ιδίως στις δύσκολες περιστάσεις, να επιβιώνει και να κάνει μια επανεκκίνηση της ιστορίας του. Ανακαλύπτει λοιπόν πως δεν είναι το νταηλίκι και η σωματική δύναμη που γεννάει τη γενναιότητά μας, αλλά η αγάπη και ο σεβασμός σε βασικές έννοιες, όπως ο άνθρωπος, η ελευθερία, η αξιοπρέπεια.

Βέβαια, κάποιος θα έλεγε ότι είναι παρακινδυνευμένο για τη λογοτεχνία να ασχολείται με ένα τόσο επίκαιρο θέμα, όπως είναι η τρέχουσα κρίση. Από τη μεριά μου θα πω πως σε κάθε γενιά αναλογεί και ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός : εμφύλιοι ή παγκόσμιοι πόλεμοι, δολοφονίες αρχηγών και βασιλιάδων, βίαιες ανατροπές καθεστώτων, εξεγέρσεις, δικτατορίες… Στην Ελλάδα οι συγγραφικές γενιές που ανδρώθηκαν λογοτεχνικά τον προηγούμενο αιώνα είχαν κάθε λόγο να πανηγυρίζουν για τα μεγάλα τραύματα που τους έτυχαν, καθώς από το χυμένο αίμα άντλησαν το καλύτερο μελάνι τους.
Για τη δική μου γενιά, που από τα γεγονότα του 20ου αιώνα έχουμε βιώσει μόνο τον απόηχό τους, ούτε καν το Πολυτεχνείο δεν προλάβαμε να ζήσουμε από πρώτο χέρι, η κρίση είναι το λαχείο που μας κλήρωσε. Είναι το δικό μας 1922, τα Δεκεμβριανά μας, ο “παρθενώνας” της Μακρονήσου, ο Πέτρουλας, το 1967, ο “Αττίλας”. Είμαι της γνώμης ότι η λογοτεχνία δεν μπορεί να μένει αδιάφορη με ό,τι συμβαίνει γύρω μας, οι οικονομικές δυσκολίες και μαζί η μπόχα από τη σήψη κάθε είδους διαφθορά είναι καθημερινό μαρτύριο.

Την ίδια όμως στιγμή, όσο κι αν αυτό ακούγεται κυνικό ή αντιουμανιστικό, η κατάσταση αυτή είναι μια πρώτης τάξεως δεξαμενή για θέματα και ιδέες προς λογοτεχνική επεξεργασία. Έχει τόσα προσωπεία και τόσες εκδοχές η κρίση, που αποκλείεται να αφήσει αδιάφορο όποιον θελήσει να ασχοληθεί συγγραφικά μαζί της. Για να γίνει όμως αυτό, πρέπει να ανατραπεί ένα ταμπού χρόνων : εκείνο που θέλει τον συγγραφέα να κρατάει απόσταση από τα γεγονότα.

Αυτό ίσχυε για συμβάντα που για τη λογοτεχνική τους ανάπλαση χρειαζόταν η απομάκρυνση από κάθε είδους φανατισμό ή ιδεολογική μονομέρεια και ταυτόχρονα η αναδίφηση σε ντοκουμέντα και ιστορικές πηγές. Η σημερινή κρίση επιβάλλει την καταγραφή των συμβάντων τώρα που είναι ακόμη νωπά. Αυτό όχι για να αποκτήσει η λογοτεχνία τον ρόλο του κοινωνικού μέντορα, όσο για να αναζητήσει τους λόγους που μας οδήγησαν εδώ και, το δυσκολότερο, για να ψάξει να βρει πρόσωπα και αξίες από τις οποίες θα πιαστούμε ώστε να φτιαχτεί ένα καλύτερο αύριο.
                Ο αφηγητής του βιβλίου προκειμένου να πετύχει τον σκοπό του πραγματοποιεί επτά ταξίδια σε όλη την Ελλάδα. Σ΄ αυτά τα ταξίδια ανακαλύπτει πράγματα που άλλα τον κάνουν να νιώθει υπερήφανος που είναι Έλληνας και άλλα όχι. Η εντύπωση πως είμαστε ο ομφαλός της γης, άρα όλοι πρέπει να σκύβουν το κεφάλι μπροστά μας και να μας προσκυνούν, είναι κάτι που τον ενοχλεί αφάνταστα. Αντίθετα, όταν συναντάει ανθρώπους που είναι έτοιμοι να μοιραστούν μαζί του την μπουκιά τους, αυτό τον κάνει ευτυχισμένο.
                Για να αποδώσω αυτά τα ταξίδια χρησιμοποίησα τη μυθοπλασία, επιστράτευσα όμως και αποσπάσματα από βιογραφίες, αναφορές σε άλλα βιβλία, σελίδες ημερολογίου και χρονικών. Ενεργό ρόλο παίζουν και οι φωτογραφίες που υπάρχουν στο βιβλίο, καθώς έρχονται να συνοδεύσουν τα πρόσωπα ή τη δράση τους. Αυτό γίνεται για να τονιστεί η συγκεκριμένη αφηγηματική σκηνή, έτσι ώστε να αποκτήσει περισσότερο “χρώμα” στη φαντασία του αναγνώστη. Αυτό είναι το ένα. Το έκανα όμως και για έναν άλλο λόγο. Πολλές απ΄ αυτές τις φωτογραφίες τις είχα καιρό στο συρτάρι μου και, επειδή μου “μιλάνε” με έναν διαφορετικό τρόπο, θέλησα με βάση αυτές τις φωτογραφίες να στήσω κάποιες μικροϊστορίες που στη συνέχεια τις ενέταξα στο μυθιστόρημα.
                Από τα πρόσωπα που υπάρχουν στο βιβλίο, είτε σημερινά είτε από παλαιότερες εποχές, άλλα είναι υπαρκτά και άλλα φανταστικά. Έτσι ο αναγνώστης θα διαβάσει για πρόσωπα από την Ιστορία, που όμως έχουν μείνει στην αφάνεια, όπως είναι λόγου χάρη η περίπτωση του Χρήστου Μηλιόνη και του Ποταγού, ή για καθημερινούς ανθρώπους που ο αφηγητής τούς συναντάει στα ταξίδια του. Από την άλλη ωστόσο υπάρχουν επινοημένα πρόσωπα, γιατί έτσι το επέβαλαν οι κανόνες της μυθοπλασίας.

Ο τίτλος έχει μεταφορική σημασία και λειτουργεί σαν αντίστιξη στο μότο του βιβλίου, που είναι παρμένο από τη Σπηλιά του Πρόσπερου του Λόρενς Ντάρελ : “Σε άλλες χώρες μπορεί ν΄ ανακαλύψεις τοπία, παραδόσεις κι έθιμα΄ η Ελλάδα έχει κάτι σκληρότερο να σου προσφέρει – την ανακάλυψη του εαυτού σου”. Εν ολίγοις, τι πρέπει να κάνουμε όλοι μας, έτσι ώστε να διώξουμε τα πολλά κακώς κείμενα και να προχωρήσουμε προς το μέλλον με μια καινούρια νοοτροπία και συμπεριφορά.

Προσωπικά νομίζω ότι πολλά πρέπει να γίνουν. Το κυριότερο όμως είναι πώς θα γίνει να μην μπει ο φασισμός στα σχολεία. Πώς να μην επιτρέψουμε να δηλητηριαστεί η συνείδηση των μαθητών από τις ρατσιστικές, ναζιστικές νοοτροπίες και συμπεριφορές. Αν το κατορθώσουμε αυτό, τότε θα μπορέσουμε να πούμε πως σαν λαός και σαν χώρα έχουμε ελπίδα για ένα πιο υγιές μέλλον.-

Κώστας Ακρίβος, Αλλάζει πουκάμισο το φίδι, Μεταίχμιο

iphone app για το Tvxs: η έξυπνη εφαρμογή

Σχετικά Άρθρα

Για τις αιτίες των πραγμάτων, του Δημήτρη Μίγγα

07/05/2013

Όπου πατώ είναι δικός μου δρόμος, του Γιάννη Καλπούζου

23/03/2013

Τότε τανκς, τώρα μπανκς, της Σοφίας Νικολαϊδου

07/12/2012

22.11.13

O συγγραφέας Κώστας Μουρσελάς στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια

O συγγραφέας Κώστας Μουρσελάς στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια

Ο Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια ξεκίνησε μια σειρά λογοτεχνικών συναντήσεων με στόχο τη γνωριμία με καταξιωμένους Έλληνες συγγραφείς.
Η 2η συνάντηση αυτών των εκδηλώσεων αφιερώνεται στον συγγραφέα Κώστα Μουρσελά, σε μια εφ' όλης της ύλης «Αφήγηση Έργου – Ζωής» με αφορμή την επικείμενη έκδοση του μυθιστορήματός του Βαμμένα κόκκινα μαλλιά, από τις εκδόσεις Πατάκη.

Τα εν λόγω αφιερώματα, πραγματοποιούνται για 4η χρονιά στα πλαίσια του σεμιναρίου «Αφήγηση Ζωής» (http://afigisizois.wordpress.com/about/) της Κρυσταλίας Πατούλη, δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρώπινων σχέσεων.
Info: Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια, Δευτέρα 25 Νοεμβρίου 2013 και ώρα 8:30μμ, Σπάρτης 14, Πλατεία Αμερικής, Τηλ:210-8673655. Είσοδος Ελεύθερη.
---
Διαβάστε επίσης:

Σχετικά Άρθρα

Η μαγική στιγμή του κάθε συγγραφέα. Του Κώστα Μουρσελά

16/11/2013

Σεμινάριο Αφήγηση Ζωής (Διαγωνισμός) με δωρεάν συμμετοχές σε ανέργους και εκπτώσεις για όλους

13/11/2013

Εκδηλώσεις & Σεμινάρια γραφής στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια

02/10/2013

Η πρώτη ηδονή στον κρόταφο. Της Ζυράννας Ζατέλη

Η στιγμή του τελικού απολογισμού… Του Κώστα Μουρσελά

07:12, 22 Νοε 2013 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/143681

Η στιγμή του τελικού απολογισμού φτάνει κάποτε σε όλους, ξάδελφε. Θα φτάσει και σε μας. Δε θα φτάσει; Όσο και να τη σπρώχνεις προς το απώτερο μέλλον, όσο κι αν κάνεις πως δε σε αφορά, όσο κι αν λες «ποιος ζει, ποιος πεθαίνει», κάθε φορά που σε πιάνει η κρίση, πάλι αυτή η γαμημένη στιγμή θα βγει, φάντης μπαστούνι μπροστά σου. Εκεί που δεν την περιμένεις, εκεί και θα σου βγει.

Πότε σαν φάντασμα ή εφιάλτης, πότε σαν ένας άψογα καλοντυμένος κύριος που ξαφνικά τον βλέπεις να κάθεται δίπλα σου, επιτιμητικός, απρόσκλητος, αυθάδης, χωρίς να τολμάς ούτε να τον ρωτήσεις από πού στο διάβολο ξεφύτρωσε και τι θέλει, δεν ξέρω τέλος πάντων πως, αλλά θα σου βγει, να ‘σαι βέβαιος.
Όποτε τύχει να βρεθείς μπροστά σε ανεξήγητα φαινόμενα, όποτε τύχει να αγναντεύεις νύχτα, από ψηλά, μια φωτισμένη πόλη ή μια σκοτεινή θάλασσα, που ακούς μόνο το μουγκρητό των κυμάτων της και είσαι μόνος, αλλά πραγματικά μόνος, χωρίς υπεκφυγές και υποκατάστατα, ενώπιος ενωπίω, όποτε, όπως και όπου και είσαι και με όποιον κι αν είσαι, θα σου βγει, δεν τη γλυτώνεις, ξάδελφε.

Λιώμα να είσαι από μεθύσι, πίτα, κουρελής ή μεγαλόσχημος, βασιλεύς των βασιλέων, αυτή θα σου βγει, δε γίνεται να μη σου βγει. Θα σού ‘ρθει σαν εμετός, σαν φούσκωμα, σαν κόμπος στο λαιμό, που δεν καταπίνεται, θα σου βγει, πάει και τελείωσε. Όσο κι αν κάνεις τον νταή «Μια ζωή την έχουμε» και «Δε βαριέσαι, τι μια μέρα πριν, τι μια μέρα μέτα», δεν πείθεις.

Τα λες για να τα λες, όχι ότι τα πιστεύεις. Ας είσαι και στις δόξες σου και στις ευτυχίες σου, ας κολυμπάς μέσα σε λίμνες από λεφτά, βιβλιάρια τραπέζης, μέσα σε κάρτες και ομόλογα, ας πιστεύεις και στο Θεό και στις μετεμψυχώσεις, ας παίζεις και με τα μεταφυσικά και τα υπερβατικά, αυτή πάλι θα σου βγει, και πάντα από κει που δεν την περιμένεις.

Ξαπλωμένος σε σαιζλόνγκ, μπροστά στις πισίνες σου, δίπλα σε γκόμενες, ανάμεσα σε μουσικές και κρύσταλλα και σχέδια για το μέλλον και καθρέφτες, δε βαριέσαι, θα σου βγει. Ένας μικρός ασήμαντος πόνος στην καρδιά, ένα τσίμπημα βαθιά στο κόκκαλο, κάπου ανάμεσα νεφρών και συκωτιού, δε θέλεις και περισσότερα, το μήνυμα το πήρες.

»Βέβαια, μπορεί και να περάσει η κρίση, και συ τότε, που είσαι και πονηρός, θα τρίβεις τα χέρια σου από χαρά, «τη γλυτώσαμε» θα λες, «δεν ήταν αυτό», και θα ξεχαστείς πάλι…
»Εντάξει, αλλά τι νόμισες; Παράταση πήρες. Μην ξεγελαστείς και πεις «Αυτό ήταν και πέρασε».
Μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, και τσουπ, την ώρα που πέτυχες τη μεγάλη δουλειά, που υπέγραφες το μεγάλο συμβόλαιο, που έπαιρνες τη μεγάλη υπογραφή, την ώρα που την έφερνες στον άλλον, τσουπ, νά τη πάλι αυτή η γαμημένη στιγμή και μάλλον αυτή θα ‘ναι η τελευταία, η έσχατη που λένε, και τότε πάει, δεν πιάνουν ούτε άλλοθι ούτε πονηριές.

Τους άλλους τους ξεγαλάμε, τον εαυτό μας ποτέ. Ο κομψός καλοντυμένος κύριος, ήσουν εσύ. Δεν το είδες; Και πρόσεξε, το τσίμπημα που είπαμε, καμιά φορά έρχεται εντελώς απροειδοποίητα και τις περισσότερες φορές πολύ αργά για να προλάβεις να αναθεωρήσεις ζωή, πρόσωπα και πράγματα. Και βέβαια, δε θα ‘σαι τόσο άντρας ούτε τότε για να παραδεχτείς πόσο λάθος έζησες. Με λίγα λόγια, όχι, δε γίνεται να τη γλυτώσεις, ξάδελφε.

Είναι σαν να ταξιδεύεις με αμάξι και οδηγείς στην ίσια ατελείωτη άσφαλτο και ρουφάς τοπία και χρώματα και πατάς τα κουμπιά του ραδιοφώνου και ακούς τις εξαίσιες μουσικές σου και σφυρίζεις ανέμελος, «καλά τα πήγαμε» λες, «τους τη φέραμε, έπεσε και η ωραία των ωραίων που βάλαμε στο μάτι», δίπλα σου την έχεις, «ανέβηκαν και οι μετοχές της Εθνικής, φίνα, φίνα πήγαν όλα» και τραγουδάς και πατάς γκάζι και σφυρίζεις και μεθάς και ξαφνικά, τσουπ, πάλι ο πόνος ή, το χειρότερο, πέφτεις στη λακκούβα που δεν περίμενες, που δεν πρόβλεψες, που ποτέ δε φαντάστηκες ότι ανοίχτηκε ειδικά για σένα.
Γίνεσαι με μιας σμπαράλια. Ανατρέπονται σχέδια ζωής, ανάσκελα το αμάξι με τα άντερα έξω… Μην το συζητάς ξάδελφε, μην το συζητάς.

Όταν μου τά ‘λεγε αυτά ο Λούης, σε μια πρωτοφανή για τον Ρετσίνα έξαψη, που να ‘ξερα πως ήταν και η τελευταία φορά που τον έβλεπα […] Προηγήθηκε πάλι ένα από εκείνα από τα απρόσμενα τηλεφωνήματά του στις πιο ακατάλληλες ώρες. Έχεις δουλειά; Έλα να τα πούμε […] Δεν ήξερα ότι με αποχαιρετούσε. Ήμουν και χάλια από διάθεση. […] Είχαν αρχίσει να αραιώνουν και οι παρέες με τους φίλους… […]

Πάνε πια, σπανίζουν οι εντός στενού κύκλου συναντήσεις της παρέας. Όπως και να το κάνεις, όσο κι αν η ζωή μας είχε βγάλει πια τα προσωπεία και φάνηκαν και μεταξύ μας τα αληθινά πρόσωπα, γυμνά και γλοιώδη, εντούτοις, κάτι ακόμα, μια φλογίτσα απ’ τα «περασμένα μεγαλεία» τρεμόσβηνε μέσα μας και έβγαινε σε κείνες τις συναντήσεις.
Εν πάση περιπτώσει, κάτι μας συνέδεε ακόμα, κάποια υπόλοιπα μικρής εμπιστοσύνης συντηρούσαν μια φιλία, κάτι σήμαιναν ακόμα εκείνες οι βεγγέρες.
Έτσι λοιπόν, με βρήκε απροετοίμαστο το τηλεφώνημα του Λούη, άκεφο. Είχαν εξαντληθεί και τα περιθώρια, είχαν ξεθωριάσει ακόμα και οι αυταπάτες. «Και μέχρι δω που φτάσαμε, καλά είναι. Ας μην είμαστε και αχάριστοι».

Χαθήκαμε σε μίζερες σκέψεις και μικρότητες, χωρίς να λύσουμε το μέγα μυστήριο του κόσμου, για να μένει το ερώτημα άλυτο και αδυσώπητο: Πώς έζησες, γιατί έζησες έτσι όπως έζησες, τι θα μπορούσες να κάνεις και δεν έκανες, για άλλο δρόμο έψαχνες, για άλλο νόημα, λάθος κουδούνια, λάθος πόρτες χτύπησες, λάθος δρόμους πήρες, λάθος ανθρώπους αγάπησες, σε λάθος κρεβάτια κοιμήθηκες, σε λάθος σπίτια έζησες. Γιατί τέτοια περιφρόνηση σ’ αυτό που ονειρεύτηκες, σ’ αυτό που σχεδίασες;

*Απόσπασμα από το βιβλίο του συγγραφέα Κώστα Μουρσελά, Βαμμένα κόκκινα μαλλιά, που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το Δεκέμβριο του 1989 από τις εκδόσεις Κέδρος, και θα ξανακυκλοφορήσει σύντομα από τις εκδόσεις Πατάκη, το οποίο έχει μεταφραστεί μέχρι στιγμής στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, τούρκικα, και εβραϊκά, και έχει μεταφερθεί με μεγάλη επιτυχία στη μικρή οθόνη σε σκηνοθεσία Κώστα Κουτσομύτη και μουσική Βασίλη Δημητρίου.

O συγγραφέας Κώστας Μουρσελάς στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια

Ο Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια ξεκίνησε μια σειρά λογοτεχνικών συναντήσεων με στόχο τη γνωριμία με καταξιωμένους Έλληνες συγγραφείς.
Η 2η συνάντηση αυτών των εκδηλώσεων αφιερώνεται στον συγγραφέα Κώστα Μουρσελά, σε μια εφ’ όλης της ύλης «Αφήγηση Έργου – Ζωής» με αφορμή την επικείμενη έκδοση του μυθιστορήματός του Βαμμένα κόκκινα μαλλιά, από τις εκδόσεις Πατάκη.
Τα εν λόγω αφιερώματα, πραγματοποιούνται σε σταθερή βάση για 4η χρονιά στα πλαίσια του σεμιναρίου «Αφήγηση Ζωής» της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρώπινων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη, με ελεύθερη είσοδο.
Info: Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια, Δευτέρα 25 Νοεμβρίου 2013 και ώρα 8:30μμ, Σπάρτης 14, Πλατεία Αμερικής, Τηλ:210-8673655
—
Διαβάστε επίσης στο Tvxs: