Στην Αθήνα υπάρχει μια βιβλιοθήκη που δανείζεσαι ανθρώπους αντί για βιβλία

[...] Στη Ζωντανή Βιβλιοθήκη συναντάμε ανθρώπους, τα λεγόμενα ζωντανά βιβλία, που αφηγούνται την ιστορία τους και μπαίνουν σε έναν δημιουργικό διάλογο με τον εκάστοτε αναγνώστη. Πρόκειται για ανθρώπους που ακόμη και στις σύγχρονες κοινωνίες θεωρούνται -και τις περισσότερες φορές, πράγματι είναι- περιθωριοποιημένοι. Μετανάστες, πρόσφυγες, ομοφυλόφιλοι, τρανς, οροθετικοί, κωφοί, άνθρωποι με αναπηρία ή ψυχικές νόσους και κάποιες περιθωριοποιημένες κατηγορίες επαγγελματιών [...] 

---

Η Ζωντανή Βιβλιοθήκη αντιστρέφει την ιδέα μιας παραδοσιακής βιβλιοθήκης και μας φέρνει σε επαφή με τις «γκρίζες ζώνες» της ελληνικής κοινωνίας.

 ---

Υπάρχει μια βιβλιοθήκη στην οποία δεν βρίσκουμε τα παραδοσιακά βιβλία που περιμένουμε, μετακινείται διαρκώς και κυρίως, είναι διαδραστική. Στη Ζωντανή Βιβλιοθήκη συναντάμε ανθρώπους, τα λεγόμενα ζωντανά βιβλία, που αφηγούνται την ιστορία τους και μπαίνουν σε έναν δημιουργικό διάλογο με τον εκάστοτε αναγνώστη.

Πρόκειται για ανθρώπους που ακόμη και στις σύγχρονες κοινωνίες θεωρούνται -και τις περισσότερες φορές, πράγματι είναι- περιθωριοποιημένοι. Μετανάστες, πρόσφυγες, ομοφυλόφιλοι, τρανς, οροθετικοί, κωφοί, άνθρωποι με αναπηρία ή ψυχικές νόσους και κάποιες περιθωριοποιημένες κατηγορίες επαγγελματιών.

---
Η Ζωή, ένα εκ των ιδρυτικών μελών της Ζωντανής Βιβλιοθήκης στην Ελλάδα, εξηγεί πώς προέκυψε η ανάγκη να δημιουργηθεί αυτή η κοινότητα, αλλά και πώς λειτουργεί. «Αυτή τη στιγμή υπάρχουν περισσότερες από 300 Ζωντανές Βιβλιοθήκες σ’ όλο τον κόσμο. Στην Ελλάδα ξεκινήσαμε το 2009. Τέσσερις άνθρωποι συντονιστήκαμε για να δουλέψουμε γι’ αυτό το σκοπό και πλέον, είμαστε πάνω από πενήντα.

Έχουμε κάνει μέχρι τώρα δεκαεπτά Ζωντανές Βιβλιοθήκες και ταυτόχρονα είμαστε υπεύθυνοι μιας κοινότητας που είναι πίσω από τις εκδηλώσεις της.

Πριν από πέντε χρόνια, όταν δεν είχε έρθει ακόμη η κρίση, αλλά τη βλέπαμε να έρχεται, είπαμε και οι τέσσερις άνθρωποι που το ξεκινήσαμε, ότι είτε μιλάμε για ρατσιστική βία εντείνεται, είτε πρόκειται για κάτι που βράζει από κάτω, δεν μας αρέσει.

Ως πολίτες, βρήκαμε μια μεθοδολογία που μπορεί να ενώσει πράγματα και  ανθρώπους. Η γοητεία του από ένα σημείο και μετά  δεν είναι μόνο η ενέργεια που παίρνει κάποιος από τις εκδηλώσεις της Ζωντανής Βιβλιοθήκης, που είναι πολύ δυνατές ενεργειακά, όσο ότι για πρώτη, ίσως, φορά συντάχθηκαν πολλές διακριτές ομάδες για να βρουν αυτό που τους ενώνει και να δουλέψουν μαζί.

Ήταν, και είναι ακόμη, πάρα πολύ δύσκολο και δεν ξέρω αν θα γίνει ποτέ εύκολο».

Την Κυριακή 9 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Φασισμού και του Αντισημιτισμού, θα διεξαχθεί μία ακόμη Ζωντανή Βιβλιοθήκη στο 2ο Πρότυπο Πειραματικό  ΓΕΛ Αθήνας.

«Οι εκδηλώσεις διεξάγονται περίπου κάθε δύο-τρεις μήνες και όλο τον υπόλοιπο χρόνο προετοιμαζόμαστε, εκπαιδεύουμε καινούργια βιβλία, καινούργιους εθελοντές, αναζητούμε καινούργιους χώρους, γιατί έχει μεγάλη σημασία.

Έχουμε περιορισμό, γιατί δεν πάμε σε χώρους που δεν είναι προσβάσιμοι σε άτομα με αναπηρία. Έχουμε, ωστόσο, ομάδα εργασίας στην κοινότητά μας με στόχο ν’ αναζητεί χώρους. Άλλες φορές, μας ενδιαφέρει ένα σημείο, μια γειτονιά, που κάτι γίνεται και πάμε.

Έχουμε κάνει Ζωντανές Βιβλιοθήκες σε πολύ διαφορετικά σημεία, σε χώρους πολιτισμού, όπως το Μουσείο Μπενάκη, στη Δημοτική Βιβλιοθήκη, στο Σταθμό Λαρίσης και σε σημεία που οι κάτοικοι έχουν πάρει τη γειτονιά στα χέρια τους, όπως είναι η κατάληψη στο Βοτανικό Κήπο στην Πετρούπολη, ή στην κατάληψη των πολιτών στη Λαμπηδόνα, στο Βύρωνα.

Έχουμε κάνει δύο Ζωντανές Βιβλιοθήκες στα πλαίσια του Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ, αλλά και στα πλαίσια ενός ελληνοτουρκικού φεστιβάλ στον Ωρωπό. Είναι πολλά και περίεργα τα μέρη που πάμε».

Η βασική ιδέα αυτής της δράσης γεννήθηκε αρκετά χρόνια νωρίτερα και μάλιστα, εκτός συνόρων. «Στην Ευρώπη ξεκίνησε ως ιδέα το 2000. Ήταν μια ομάδα τεσσάρων εφήβων, εκ των οποίων ο ένας δέχτηκε ρατσιστική επίθεση σ’ ένα κλαμπ, επειδή -εμφανισιακά- έμοιαζε μουσουλμάνος.

Τα παιδιά αυτά προσπάθησαν να βρουν έναν τρόπο που να φέρνει τον κόσμο κοντά, να μπορεί να συζητάει για τις διακρίσεις που ζουν πολλές ομάδες πληθυσμού, βασιζόμενοι στην ιδέα ότι πολλές φορές η άγνοια οδηγεί στο ρατσισμό, γεννά ρατσισμό κι ότι όταν οι άνθρωποι κάθονται μαζί και συζητούν γι’ αυτό, οι αποστάσεις μικραίνουν.

 Για πρώτη φορά έγινε μια μεγάλη Ζωντανή Βιβλιοθήκη το 2001 στο Φεστιβάλ Roskilde, ένα μεγάλο ροκ φεστιβάλ, με 80 και πλέον βιβλία και πάρα πολλούς αναγνώστες. Από ‘κει και πέρα αυτή η ιδέα πήρε το δρόμο της».

Πέραν των ζωντανών βιβλίων, που η αρχική ομάδα βρήκε σιγά-σιγά προτείνοντας σε γνωστούς τους να συμμετάσχουν, υπάρχουν και οι εθελοντές βιβλιοθηκονόμοι. Έχουν έναν κομβικής σημασίας ρόλο, καθώς είναι οι κατάλληλοι για να λύσουν οποιαδήποτε απορία των αναγνωστών, τους οδηγούν στο βιβλίο που έχουν επιλέξει, το οποίο μπορούν να διαβάσουν ταυτόχρονα μέχρι τρεις αναγνώστες και με χρονικό όριο τα είκοσι λεπτά. Στις περιπτώσεις που χρειάζεται διερμηνεία, ο χρόνος επιμηκύνεται λίγο.

«Το βιβλίο έχει το δικαίωμα να διακόψει την ανάγνωση αν αισθάνεται ότι είναι κακοποιητική και αφού λήξει η διαδικασία, ζητάμε από τους αναγνώστες να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο-αξιολόγηση, να μας πουν τη γνώμη τους για να πάει η διαδικασία λίγο παρακάτω.

Χρειάζεται, ως ζωντανό βιβλίο, να κάνεις κάποια πράγματα και κυρίως, να ακούς, όχι τόσο να μιλάς. Να μιλάς με σοφία και δικαιωματικά γι’ αυτό που σου συμβαίνει, αλλά το σημαντικότερο είναι να μπορείς ν’ ακούς, γιατί δεν πρόκειται για μια ομιλία, είναι μια συζήτηση, ένας δημοκρατικός διάλογος στον οποίο ο αναγνώστης θα μπορέσει να σου πει τις ενστάσεις του και θα πρέπει να μπορείς ν’ αφουγκραστείς τις ανάγκες του ανθρώπου που έχεις απέναντί σου. Κι είναι πολύ δύσκολο».

Μια από τις παράλληλες δράσεις της Ζωντανής Βιβλιοθήκης είναι η εκστρατεία ευαισθητοποίησης απέναντι στη ρατσιστική βία, που περιλαμβάνει οδηγό για το πώς μπορούν να αντιδράσουν οι πολίτες, με τον τίτλο «Αν όχι εσύ, ποιος;»

Ποιες λοιπόν είναι οι προϋποθέσεις για να συμμετάσχει κάποιος στη Ζωντανή Βιβλιοθήκη;

«Ζητάμε από τους ανθρώπους που θα έρθουν στην κοινότητά μας να έχουν σεβασμό κι η αγάπη για όλες τις διακριτές ομάδες, δεν μας αρέσουν οι δογματισμοί, οι άνθρωποι που μπαίνοντας σε μια ομάδα θα προσπαθήσουν να κάνουν τους αρχηγούς. Ζητάμε να αποδέχονται τα άλλα μέλη της ομάδας και να μην τα θέτουν σε κίνδυνο».

«Η συγκεκριμένη δράση», όπως τονίζει η Ζωή, «στοχεύει σ’ ένα γενικό πληθυσμό που διερωτάται, αμφισβητεί και δεν ξέρει πού να πατήσει. Η δική μας πρόταση αφορά αυτό τον κόσμο που είναι και η πλειοψηφία. Άλλες φορές, ξέρεις και δεν θέλεις να το δεχτείς, άλλες φορές, όμως, δεν ξέρεις.

Κάποιοι άνθρωποι είναι μια γκρίζα περιοχή του κόσμου σου που δεν θέλεις ν’ αγγίξεις. Εμείς σου δίνουμε τη δυνατότητα να κάτσεις απέναντι σ’ έναν τέτοιο άνθρωπο με σάρκα και οστά και η γκρίζα περιοχή να πάρει χρώμα. Μας ενδιαφέρει να συμμετέχουμε σ’ έναν πολιτισμό που προωθεί την ποικιλομορφία, τη δυνατότητα όλων των ανθρώπων, ταυτοτήτων, μορφών, απεικονίσεων, να έχουν φωνή, λόγο, ύπαρξη, δικαιώματα, θεσμικά και ατομικά. Είναι αρκετά δύσκολο, αλλά γι’ αυτό παλεύουμε».-

Στην επόμενη σελίδα η μαρτυρία της Μαριάννας, του «ζωντανού βιβλίου» που πάσχει από συναισθηματική ψύχωση διπολικού τύπου. - via: http://popaganda.gr/zontani-vivliothiki/ 

--
Η μητέρα οργάνωση που ξεκίνησε από τη Δανία http://www.humanlibrary.org/ . 4 φίλοι υπερασπίστηκαν έναν φίλο τους που υπέστη ρατσιστική επίθεση και έτσι γεννήθηκε η ιδέα.
Στην Ελλάδα υπάρχουν δύο Βιβλιοθήκες. Υπάρχει και η Ανθρώπινη Βιβλιοθήκη, Human Library. Μία από τις δράσεις της ήταν στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο ΕΜΠΡΟΣ το περασμένο καλοκαίρι. Η μητέρα οργάνωση είναι η Human Library στη Δανία.

Πριν τη λευκή σελίδα - Ηλιόπετρα, Οκτάβιο Πας

Επιμέλεια: Αλέξανδρος Στεργιόπουλος - Λογοτεχνία + Ποίηση - 13/10/2014

 

Τι υπάρχει στο «πριν» κάθε συγγραφέα, κάθε ποιητή; Σαν αναγνώστες βρισκόμαστε πάντα στο «μετά», στη στιγμή που «περπατάει» το έργο του κάθε λογοτέχνη. Τη στιγμή που κατεβάζουμε το βιβλίο από το ράφι και το ξεσκονίζουμε, ο δημιουργός «ξεσκονίζει» τις σκέψεις του, τις προσλαμβάνουσες και τα ερεθίσματα που θα οδηγήσουν το χέρι του στο χαρτί για να γράψει κάτι καινούριο. Η διαδικασία ίσως είναι επίπονη και κοπιαστική πνευματικά για τον ίδιο, όμως θέλουμε να συμμετάσχουμε. Το διάβασμα είναι απόλαυση, αλλά τι ήταν αυτό που άναψε τη σπίθα για να πάρει φωτιά η πένα και να «ζωντανέψει» η λευκή σελίδα; Ποια ήταν η αφορμή για να «γεννηθούν» τα μεγάλα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας; Ψάχνουμε, βρίσκουμε και απαντάμε.

Από το ποίημα στο τραγούδι και ξανά στο ποίημα 

Τελικά, η Τέχνη, η ομορφιά, η ποίηση σε βρίσκουν. Είμαι σίγουρος γι’ αυτό. Το ίδιο και με τα βιβλία για τα οποία γράφουμε στη στήλη μας. Εκεί που δεν το περιμένεις «ανοίγουν» μπροστά σου και σε καλούν να τα εξερευνήσεις. Φυσικά, χρειάζεται ο κατάλληλος μεσολαβητής. Συνήθως, είναι η περιέργεια. Το δέος για πνευματικούς βράχους που στέκουν ατάραχοι και άθικτοι από τον φθοροποιό χρόνο. Για το βιβλίο που αναλύουμε και ψάχνουμε τις ρίζες του σε αυτό το κομμάτι συνέβαλε και o… Θανάσης Παπακωνσταντίνου. Πώς; Με τον καινούργιο του δίσκο «Πρόσκληση σε δείπνο κυανίου». Στο κατακπληκτικό κομμάτι με τίτλο «Ηλιόπετρα», μας πληροφορεί ότι τα λόγια είναι αποσπασματική διασκευή του ποιήματος «Piedra de sol» του Οκτάβιο Παζ. Ε, αυτό μας αρκούσε. Κορυφαίο ποίημα. Αγαπημένο μας. Συγκρίσιμο με την «Έρημη χώρα» του Έλιοτ. Τι άλλο θέλαμε για να ασχοληθούμε μαζί του;

Πώς «γεννήθηκε» η «Ηλιόπετρα» του Οκτάβιο Πας

Ο Πας σε συνέντευξή του στο περιοδικό «The Paris Review», ξεδιπλώνει τον μηχανισμό της σκέψης και της έμπνευσης που τον οδήγησε στο άστρο του. Όλα ξεκινάνε από την ερώτηση για το σημείο εκκίνησης ενός ποιήματος. Για το πώς λειτουργεί η όλη διαδικασία της δημιουργίας. Ο Πας εξηγεί: 

Κάθε ποίημα είναι διαφορετικό. Συχνά η πρώτη γραμμή είναι δώρο. Δεν ξέρω αν δίνεται από τους θεούς ή απ’ αυτή τη μυστήρια δύναμη που ονομάζεται έμπνευση. Η Ηλιόπετρα για παράδειγμα: Έγραψα τους πρώτους 30 στίχους σα να μου τους υπαγόρευε κάποιος σιωπηλά. Εξεπλάγην με τη ρευστότητα με την οποία εμφανίζονταν οι ενδεκασύλλαβοι ο ένας μετά τον άλλο. Προήλθαν από μακριά και από κοντά. Από το στήθος μου. Ξαφνικά, η ροή σταμάτησε. Διάβασα ό,τι είχα γράψει. Δεν χρειαζόταν να αλλάξω τίποτα. Ήταν όμως το ξεκίνημα και δεν ήξερα πού θα με οδηγούσαν αυτοί οι στίχοι. Μερικές μέρες αργότερα προσπάθησα να ξεκινήσω εκ νέου. Όχι με παθητικό τρόπο, αλλά κοπιάζοντας να προσανατολίσω και να διευθύνω τη ροή των στίχων. Έγραψα άλλους 30-40 στίχους. Σταμάτησα. Επέστρεψα λίγες ημέρες αργότερα και σιγά-σιγά άρχισα να ανακαλύπτω το θέμα του ποιήματος και πού πήγαιναν όλα. 

Η μορφή κάνει την εμφάνισή της; αναρωτιέται ο Alfred Mac Adam που έκανε τη συνέντευξη. Ο ποιητής απαντά:

Ήταν, κατά κάποιο τρόπο, ανασκόπηση της ζωής μου, αναβίωση των εμπειριών, των ανησυχιών, των αποτυχιών, των εμμονών μου. Συνειδητοποίησα ότι ζούσα το τέλος της νεότητάς μου και το ποίημα ήταν ένα τέλος και μια αρχή. Φτάνοντας σε ένα συγκεκριμένο σημείο, το λεκτικό ρεύμα σταμάτησε και το μόνο που μπορούσα να κάνω ήταν να επαναλάβω τους πρώτους στίχους. Αυτή είναι η πηγή της κυκλικής μορφής του ποιήματος. Δεν υπήρχε τίποτα το αυθαίρετο. […] Αν και δεν ήξερα τι θα έγραφα μετά απ’ αυτό, ήμουν βέβαιος ότι μια περίοδος της ζωής και της ποίησής μου είχε λήξει. Μια νέα ξεκινούσε. 

Στην επισήμανση ότι ο τίτλος –«Ηλιόπετρα»- αναφέρεται στην αντίληψη των Αζτέκων περί κυκλικότητας του χρόνου, ο Πας σημειώνει:

Όταν έγραφα το ποίημα, διάβαζα αρχαιολογική μελέτη σχετικά με το ημερολόγιο των Αζτέκων. Μου ήρθε, λοιπόν, στο μυαλό να το αποκαλέσω Ηλιόπετρα. Πρόσθεσα ή αφαίρεσα –δεν θυμάμαι- τρείς ή τέσσερις στίχους ώστε το ποίημα να συμπίπτει με τις 584 μέρες της σύζευξης Αφροδίτης-Ηλιου. Ο χρόνος τού ποιήματός μου δεν είναι ο τελετουργικός χρόνος της αζτέκικης κοσμογονίας, αλλά αφορά στον ανθρώπινο, βιογραφικό χρόνο, ο οποίος είναι γραμμικός. 

Μολαταύτα, ο Πας σκέφτηκε σοβαρά τον αριθμητικό συμβολισμό του 584 για να περιορίσει του στίχους σε αυτόν τον αριθμό. Ο ποιητής εξομολογείται πως:

Παραδέχομαι ότι μου αρέσουν οι αριθμολογικοί συνδυασμοί. Κι άλλα ποιήματά μου έχουν χτιστεί γύρω από συγκεκριμένες αριθμητικές αναλογίες. Δεν αποτελεί εκκεντρικότητα, αλλά μέρος της δυτικής παράδοσης. Ο Δάντης είναι το καλύτερο παράδειγμα. Εντούτοις, το ποίημα “Blanco” διαφέρει από την Ηλιόπετρα. Εκεί είχα την ιδέα. Κράτησα σημειώσεις και σχεδίασα διαγράμματα εμπνευσμένα από θιβετιανές αναπαραστάσεις του σύμπαντος. Συνέλαβα το ποίημα με χωροταξικούς όρους ανταποκρινόμενους στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. 

Ο έρωτας και το διπλωματικό σώμα

Βέβαια, υπάρχει και κάτι ακόμα που οδήγησε την έμπνευση του Πας στη μόνιμα λαμπερή «Ηλιόπετρα». Είναι ο έρωτάς του για την ιταλίδα ζωγράφο Bona Tibertelli de Pisis (αν και το 1938 παντρεύτηκε την Ελένα Γκάρο και απέκτησαν μια κόρη). Η εξερεύνηση αυτής της εμπειρίας βοήθησε (κι αυτή) στη «γέννηση» του ποιήματος. Όπως και η ένταξή του στο διπλωματικό σώμα του Μεξικό. Το 1951 μετείχε στους εορτασμούς για την 15^η επέτειο έναρξης του Ισπανικού Εμφυλίου. Ο γενικός διευθυντής της UNESCO πρότεινε να μετατεθεί ο Πας στη Νότια Ασία. Ο Πας ήταν θυμωμένος, όμως τον παρηγορούσε το γεγονός της τοποθέτησής του στην Ινδία. Έγραφε:

Τελετουργικά, ναοί, ονόματα πόλεων που προκάλεσαν παράξενες ιστορίες, ετερόκλητο και πολύχρωμο πλήθος, γυναίκες με τη χάρη αιλουροειδούς…

Μία εβδομάδα μετά την άφιξή του στη Βομβάη, πήρε το τρένο για το Δελχί. Η διαδρομή ήταν γεμάτη εικόνες από τις θρησκευτικές ταραχές που προηγήθηκαν. Αναπόφευκτα ανακάλεσε στο μυαλό του την εξορία του στο Σαν Αντόνιο. Στην Ινδία έμεινε λίγο, και στάλθηκε στο Τόκιο. Όλη αυτή την περίοδο δεν σταμάτησε να γράφει και εκείνη την εποχή έφτασε στην «Ηλιόπετρα». 

Στίχοι ματωμένοι, λόγια ηλεκτρισμένα

H «Ηλιόπετρα» είναι ερωτικό ποίημα στην απόλυτη έκφραση του Έρωτα. Διαβάζοντάς το νιώθεις ότι η ροή της ζωής σε παρασέρνει. Ο χρόνος και ο χώρος γίνονται ένα. Σταματούν και κινούνται την ίδια στιγμή. Αέναα. Γι’ αυτό δεν υπάρχει τελεία σε αυτή τη μεγάλη κυκλική φράση, όπως την αποκάλεσε ο ίδιος. Ίσως ο Έρωτας να είναι η φωτεινή στιγμή μεταξύ των άκρων του σκότους. Σε μια λάμψη ζούμε-πεθαίνουμε. Το δηλώνει με συγκλονιστικό τρόπο στον εξής στίχο:

Μια ανταύγεια με γεννά, πεθαίνω σ’ άλλη 

Πολλά είναι τα λογοτεχνικά ρεύματα που μπλέκονται στην «Ηλιόπετρα». Λυρισμός, υπερρεαλισμός σε νατουραλιστικές διαστάσεις. Μαγικός συμβολισμός και η στιγμή που αναζητά μεταλλάσσει τα φυσικά στοιχεία σε εξπρεσιονιστικά εικονίσματα. Η αόρατη-ορατή μορφή της Αγαπημένης είναι αρχέγονη και την τιμά, μιας και αυτή είναι ο φορέας της ζωής. Τα λόγια του είναι ηλεκτρισμένα. Οι στίχοι ματωμένοι και τόσο παραστατικοί. Η «Ηλιόπετρα» βρίθει συμβολισμών. Οι 584 ενδεκασύλλαβοι απομονώνουν κάτι από το διάφανο μείγμα Ζωής-Έρωτα που δεν σταματά να φτιάχνεται. Γι’ αυτό αρχή και τέλος είναι οι στίχοι:

 μια ιτιά κρυστάλλινη, μια υδρόεσσα λεύκα,

ένα ανεμοδαρμένο σιντριβάνι,

ένα δέντρο βαθύ πού όμως χορεύει,

το πέρασμα ενός ποταμού πού ελίσσεται,

μακραίνει, αναποδίζει, αλλάζει κοίτη

και πάντα εκβάλλει

[Δεν θα μπορούσαμε, φυσικά, να μην κλείσουμε με το τραγούδι που μας ενέπνευσε την αναζήτηση πίσω από αυτήν τη λευκή σελίδα]

Πηγές

-Οκτάβιο Πας, Ηλιόπετρα, μτφρ.-επίμετρο Κώστας Κουτσουρέλης, δίγλωσση έκδοση, εκδόσεις Μαΐστρος 

-The Paris Review, Octavio Paz, The Art of Poetry No. 42, Interviewed by Alfred Mac Adam 

-The Time Before Death: Twentieth-Century Memoirs, Constantin V. Ponomareff 

-dissentmagazine
---
via: toperiodiko.gr

Η μη λεκτική επικοινωνία

Posted on Νοεμβρίου 4, 2014

Το ολικό νόημα μιας δυαδικής επικοινωνίας μεταφέρεται μόνο κατά το 1/3 μέσω της λεκτικής οδού και κατά τα 2/3 μέσω της μη λεκτικής οδού – R.L. Birdwhistell (1970)

Από το σύνολο των μηνυμάτων που ανταλλάσσονται στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις, το 7% γίνεται μέσω της λεκτικής οδού, το 38% μέσω της φωνητικής οδού και το 55% μέσω της λοιπής μη λεκτικής οδού – A. Mehrabian (1971)

Το 90% της διαπροσωπικής επικοινωνίας διεξάγεται μέσω της μη λεκτικής οδού – G. R. Wainwright (1992)

Τι είναι η μη λεκτική επικοινωνία και πώς επιτυγχάνεται; Η μη λεκτική επικοινωνία είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένα άτομο επηρεάζει τη συμπεριφορά, τη νοητική κατάσταση ή τα συναισθήματα κάποιου άλλου, χρησιμοποιώντας ένα ή περισσότερα μη λεκτικά κανάλια.

Όλες οι πηγές μετάδοσης πληροφοριών και συναισθημάτων, εκτός του λόγου, αποτελούν τα κανάλια της μη λεκτικής επικοινωνίας. Σύμφωνα με τους Richmond, McCroskey και Payne (1991), η ολική επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων επιτυγχάνεται μεταδίδοντας το γνωστικό μέρος μέσω της λεκτικής οδού και το συναισθηματικό ή συγκινησιακό μέρος της επικοινωνίας μέσω της μη λεκτικής οδού. Επομένως, η σωστή χρήση της μη λεκτικής επικοινωνίας είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία για την κοινωνική επιτυχία και ιδιαίτερα την επιτυχία των διαπροσωπικών σχέσεων.


Τα μη λεκτικά μηνύματα στους ανθρώπους εκπέμπονται από τρεις βασικές πτυχές. Η πρώτη πηγή είναι η γενική εντύπωση που δημιουργεί το ίδιο το άτομο στους άλλους ανθρώπους. Η γενική εντύπωση του ατόμου σχηματίζεται από την εμφάνιση του σώματός του, τις εκφράσεις του προσώπου του, το βλέμμα του, τις χειρονομίες που κάνει, τις κινήσεις, τον προσανατολισμό και τη στάση του σώματός του, τις αντιδράσεις του στη σωματική επαφή, το μέγεθος του ζωτικού του χώρου, την ενδυμασία του, τη μυρωδιά του σώματός του και άλλα.

Η γενική εμφάνιση δίνει, με την πρώτη ματιά, πολλές πληροφορίες για το φύλο, την ηλικία, το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, καθώς και την προσωπικότητα, τον συναισθηματικό κόσμο και τις διαθέσεις του ατόμου. Η δεύτερη πηγή μη λεκτικών σημάτων εντοπίζεται στα μη λεκτικά στοιχεία του λόγου, όπως τον τόνο, τη σταθερότητα, την ένταση και την αλλοίωση της φωνής, την ταχύτητα ροής του λόγου, τις παύσεις, την προφορά και τους διάφορους ήχους εκτός των λέξεων.

Η κατηγορία αυτή της μη λεκτικής επικοινωνίας καλείται και “φωνητική επικοινωνία”. Τέλος, η τρίτη πηγή αφορά τα μη λεκτικά μηνύματα που μεταδίδονται από το χώρο στον οποίο ο άνθρωπος εργάζεται, διασκεδάζει ή απλώς συχνάζει, και πολύ περισσότερο από το χώρο στον οποίο κατοικεί και, κατά συνέπεια, διαμορφώνει σύμφωνα με τις προτιμήσεις του. Η αρχιτεκτονική και η διακοσμητική του χώρου, τα έπιπλα, ο φωτισμός, τα χρώματα, ακόμα και οι μυρωδιές του περιβάλλοντος του ατόμου, αποτελούν μέρος της μη λεκτικής επικοινωνίας του. Τα στοιχεία αυτά του χώρου επηρεάζουν έντονα τις διαθέσεις των ανθρώπων και συμβάλλουν στη διαμόρφωση των πρώτων αλλά ισχυρών εντυπώσεων.

Τα μη λεκτικά μηνύματα τα οποία μεταδίδονται από τον ίδιο τον άνθρωπο κατατάσσονται σε τρεις διαφορετικές κατηγορίες, ανάλογα με το βαθμό συνείδησης και ελέγχου που ασκούν επάνω τους τόσο εκείνοι που τα μεταδίδουν όσο και αυτοί που τα λαμβάνουν. Στην πρώτη κατηγορία κατατάσσονται τα μη λεκτικά σήματα, για την εκδήλωση και την επιρροή των οποίων ούτε ο δότης ούτε ο λήπτης έχουν οποιαδήποτε επίγνωση ή έλεγχο.

Κλασικό παράδειγμα ασυνείδητου μη λεκτικού σήματος αποτελεί η διεύρυνση της κόρης των ματιών στα άτομα τα οποία είναι σεξουαλικά ερεθισμένα (δότες). Ασυνείδητη είναι επίσης η σεξουαλική έλξη την οποία προκαλούν τα άτομα με τις διευρυμένες κόρες στους λήπτες του μη λεκτικού αυτού σήματος.

Όταν μεταδίδονται τα ασυνείδητα μη λεκτικά σήματα, επηρεάζεται η νοητική και η συναισθηματική κατάσταση του δότη αλλά και του λήπτη, χωρίς οι ίδιοι να μπορούν να το ελέγξουν και χωρίς να γνωρίζουν το γιατί.

Σε αντίθεση με τα ζώα, στους ανθρώπους ένα πολύ μικρό κομμάτι της μη λεκτικής επικοινωνίας εκδηλώνεται αποκλειστικά στο ασυνείδητο επίπεδο. Στην πλειονότητά τους τα ανθρώπινα μη λεκτικά μηνύματα υπάγονται στη δεύτερη κατηγορία, η οποία περιλαμβάνει τα σήματα που μεταβιβάζονται και ερμηνεύονται κατά ένα μέρος συνειδητά και κατά ένα μέρος ασυνείδητα. Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι το ντύσιμο ενός ατόμου επηρεάζει τη στάση των άλλων απέναντί του, χωρίς όμως να είναι ακριβώς γνωστό το πώς και το γιατί. Τέλος, υπάρχουν μη λεκτικά σήματα τα οποία είναι πλήρως συνειδητά και ελεγχόμενα, όπως, για παράδειγμα, οι υποδείξεις που γίνονται με το δείκτη του χεριού κατά τη διάρκεια της ομιλίας.

[...]
Όταν οι άνθρωποι βρίσκονται κάτω από συναισθηματικές πιέσεις και προσπαθούν να ελέγξουν τις αυθόρμητες εκδηλώσεις τους, εμφανίζονται παρά τη θέλησή τους οι λεγόμενες “διαρροές της αλήθειας”, οι οποίες αποκωδικοποιούνται σχετικά εύκολα από τους έμπειρους λήπτες. Οι διαρροές της αλήθειας περιλαμβάνουν αντιδράσεις όπως η ένταση των μυών, ο τρόμος [τρέμουλο] των χεριών, η αστάθεια της φωνής, το κοκκίνισμα του προσώπου, ο υπερβολικός ιδρώτας και άλλα, και φανερώνουν, παρά τη θέληση του ατόμου, την πραγματική συναισθηματική κατάσταση.


Οι Feldman, Philippot και Custrini (1991) επισήμαναν ότι υπάρχουν τρεις διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να διαρρεύσει η αλήθεια και επομένως να διαπιστωθεί η προσπάθεια απάτης. Πρώτον, όταν οι άνθρωποι επιχειρούν απάτη, οι κινήσεις τους δεν είναι αυθόρμητες και χαλαρές αλλά προγραμματισμένες, τεταμένες και ύποπτες. Δεύτερον, όταν οι άνθρωποι επιχειρούν να εξαπατήσουν λέγοντας ψέματα, βιώνουν άγχος και ενοχές – και μάλιστα ενοχές μεγέθους ανάλογου με τις συνέπειες του ψέματος το οποίο εκφράζουν.

Το άγχος όμως και οι ενοχές παράγουν ειδικές αντιδράσεις, όπως οι νευρικές κινήσεις στα δάχτυλα, το παιχνίδι με τα μικρά αντικείμενα, το δάγκωμα των νυχιών, των μολυβιών και άλλων αντικειμένων. Από τις εκδηλώσεις αυτές οι παρατηρητές μπορούν να συμπεράνουν τη νευρικότητα και επομένως την απόπειρα εξαπάτησης. Τέλος, οι άνθρωποι στην προσπάθειά τους να κρύψουν την αλήθεια, δεν καταφέρνουν να ελέγχουν όλα τα μη λεκτικά κανάλια επικοινωνίας ταυτόχρονα και εξίσου καλά, οπότε, όταν επιχειρείται προβολή των υποκριτικών αισθημάτων, τα πραγματικά αισθήματα “διαρρέουν” μέσω διαφορετικών καναλιών. Για παράδειγμα, όταν κάποιος αισθάνεται άσχημα ή αμήχανα και δεν θέλει να το φανερώσει, μπορεί να χαμογελά και ταυτόχρονα να κουνά νευρικά το κάτω μέρος του ποδιού του. Η ασυνέπεια αυτή της συμπεριφοράς διαγιγνώσκεται επίσης πολύ εύκολα από τους έμπειρους λήπτες.

Η λεγόμενη “διαίσθηση” δεν είναι άλλη από την ικανότητα λεπτομερούς αποκωδικοποίησης της μη λεκτικής συμπεριφοράς (Pease, 1981). Όταν λέμε ότι διαισθανόμαστε πως κάποιος λέει ψέματα, απλώς ερμηνεύουμε τις νευρικές και αγχώδεις κινήσεις του, ή αποκωδικοποιούμε την ασυνέπεια που υπάρχει μεταξύ των μη λεκτικών του καναλιών είτε μεταξύ της λεκτικής και της μη λεκτικής του επικοινωνίας. Συχνά ο “διαισθητικός δάσκαλος” σταματά την παράδοση του μαθήματός του διότι “διαισθάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά”.

Αυτό σημαίνει ότι τα μη λεκτικά μηνύματα που παίρνει από το ακροατήριο τον ειδοποιούν ή ότι δεν γίνεται κατανοητός ή ότι το ακροατήριο δεν συμφωνεί με τα λεγόμενά του ή ότι απλώς το ακροατήριο έχει βαρεθεί ή έχει κουραστεί. Σε γενικές γραμμές, οι γυναίκες είναι περισσότερο ευαίσθητες από τους άνδρες στη σύλληψη και την αποκρυπτογράφηση των λεπτομερειών της μη λεκτικής επικοινωνίας. Αυτό στην καθημερινή διάλεκτο αναφέρεται ως “γυναικεία διαίσθηση”.

Η ικανότητα αυτή των γυναικών είναι εντονότερη σε όσες έχουν αναθρέψει παιδιά, διότι κατά την περίοδο κατά την οποία το βρέφος στερείται παντελώς της λεκτικής οδού, η μητέρα αναγκάζεται να στηριχθεί αποκλειστικά στα μη λεκτικά σήματα προκειμένου να κατανοήσει και να ικανοποιήσει τις ανάγκες του. Με αυτό τον τρόπο οι μητέρες ασκούν εντατικά τις ικανότητές τους στην αποκωδικοποίηση των μη λεκτικών σημάτων.

Είναι ανόητο να υποτιμάμε τα συμπεράσματα τα οποία βγαίνουν από την εμφάνιση των ανθρώπων. Το πραγματικό μυστήριο αυτού του κόσμου βρίσκεται στο ορατό και όχι στο αόρατο. – Oscar Wilde 

Ε. Παπαδάκη – Μιχαηλίδη, Η Σιωπηλή Γλώσσα των Συναισθημάτων – Η μη λεκτική επικοινωνία στις διαπροσωπικές σχέσεις (Εκδ. Πεδίο), απόσπασμα

via|: to23ogramma.wordpress.com

5/11/14 - Νέος κύκλος του σεμιναρίου "Αφήγηση Ζωής" ξεκινά στο Floral Bookshop

Νέος κύκλος του σεμιναρίου "Αφήγηση Ζωής" ξεκινά στο Floral Bookshop από την Τετάρτη 5/11/14, 7μμ, με διάρκεια 8 τρίωρες συναντήσεις την ίδια μέρα και ώρα. Απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων. Επικοινωνία για δηλώσεις συμμετοχής και πιθανές διευκρινήσεις: cpatouli@yahoo.gr, κιν. 6944203863.

Σχετικά με τα μαθήματα μέσω skype: Για όσους δεν μπορούν να παρακολουθήσουν το σεμινάριο κάθε Τετάρτη στο Φλοράλ, υπάρχει η δυνατότητα μέσω skype, με 8 ατομικά μαθήματα, μιάμισης ώρας, και μέσα σε αυτά συμπεριλαμβάνονται και 2 με 4 δωρεάν ομαδικά τρίωρα μαθήματα, πάλι μέσω skype, με 5 άτομα το πολύ κάθε φορά.

Περισσότερα: https://afigisizois.wordpress.com/about/

Βάλσαμο - Χρήστος Χατζόπουλος

Ξέρω πως

Εκεί θα’ σαι

Κι’ αν σε άλλη αγκαλιά

Κουρνιάσει η ανάγκη

Δεν είναι εκείνη

Που ζητάς

Αυτό που πνίγεται

Στο στήθος σου

Είναι το χάδι

Το δικό της

Αποκλειστική

Κι’ αιώνια κατάρα

Για τη στιγμή που κλώτσησες

Απερίσκεπτα

Το όμορφο μακριά

Ο κόμπος που εμποδίζει

Τη φωνή

Να πεί καθυστερημένα

Την αλήθεια

Είναι απ’ το πικρό φαρμάκι

Σε τάϊσε η ζωή υστερόβουλα

Και τώρα

Δε θέλει να της φύγεις

Μα ποιό φαρμάκι αλήθεια

Γιατρεύει

Τις πληγές

Και το χρειάζεσαι εσύ ;

Το μόνο βάλσαμο

Για ετούτη τη φρίκη

Είναι το γλυκό

Το σάλιο

Της Αγάπης

Όλα τα’ άλλα

Γιατροσόφια…

18.2.14

Βαγγέλης Ραπτόπουλος: Μοιρολα3 (και όχι Μοιρολατρία)

TVXS Συνέντευξη

[...] Δεν λύνεται από σωτήρες το πρόβλημα. Πρέπει εμείς να κινητοποιηθούμε, ο λαϊκός κόσμος, οι άνθρωποι που είναι χτυπημένοι από την κρίση, οι άνεργοι, οι ανασφάλιστοι, τα θύματα της κρίσης πρέπει να ενεργοποιηθούν, να πάρουν πρωτοβουλίες, διαφορετικά δεν μπορεί να μας σώσει κανείς [...] Ο συγγραφέας Βαγγέλης Ραπτόπουλος μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή το νέο του βιβλίο Μοιρολα3 που θα κυκλοφορησει την Τρίτη στις 21 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Κρ.Π.: Πώς γεννήθηκε η ιδέα να γράψεις το «Μοιρολα3»; 

Β.Ρ.: H «Μοιρολα3» είναι μια διασκευή του μυθιστορήματος της Πηνελόπης Δέλτα «Παραμύθι χωρίς όνομα», που το 2011 έκλεισαν εκατό χρόνια από την έκδοσή του, και είναι το πιο ευπώλητο από όλα τα βιβλία της (και από τον «Μάγκα» και από τα «Μυστικά του βάλτου»).
Πριν από τέσσερα χρόνια, ο σκηνοθέτης Τάκης Τζαμαργιάς με προσκάλεσε να διασκευάσω θεατρικά αυτό το έργο, για μια παράσταση που ανέβηκε στην παιδική σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, που παίχτηκε επί ενάμιση χρόνο και είχε μεγάλη επιτυχία.
Ωστόσο, δεν έμεινα ικανοποιημένος από αυτή τη θεατρική διασκευή. Με τον Τζαμαργιά διαφωνήσαμε, και θεωρώ ότι δεν τόλμησε μεγαλύτερες αλλαγές σε σχέση με το πρωτότυπο. Αυτό ήταν που με ώθησε στη συγγραφή του μυθιστορήματος «Μοιρολα3». Tην όλη περιπέτεια της θεατρικής διασκευής την αφηγούμαι διεξοδικά στο βιβλίο μου «Η υψηλή τέχνη της αποτυχίας».

Το «Παραμύθι χωρίς όνομα» της Δέλτα έχει μια ιδιαιτερότητα. Από τη μία είναι παιδικό και παραμυθένιο, με βασιλιάδες και βασίλισσες, βασιλόπουλα και πριγκίπισσες, και από την άλλη ―εκεί οφείλεται και η τεράστια απήχηση του βιβλίου― η συγγραφέας έχει συλλάβει και αναδείξει τις ελληνικές παθογένειες σαν να έχει βγάλει μια ακτινογραφία της χώρας μας.

Ο τίτλος, δε, «Παραμύθι χωρίς όνομα», σημαίνει αυτό που λέμε και σήμερα «ονόματα δεν λέμε». Δηλαδή, ενώ δεν δηλώνεται ρητά, το βιβλίο μιλάει για την Ελλάδα. Και είναι ανατριχιαστική η ταύτιση με πράγματα που συμβαίνουν και στις μέρες μας, με μόνιμες δηλαδή παθογένειες, που ξαναεμφανίζονται εκρηκτικά με τη σημερινή κρίση.
Διαβάζοντάς το, έχεις ώρες ώρες την εντύπωση ότι βλέπεις το βραδινό δελτίο ειδήσεων στην τηλεόραση. Τόσο επίκαιρο είναι και διεισδυτικό.
Εν ολίγοις, από τη μια μεριά υπάρχει κάτι παραμυθένιο, και από την άλλη υπάρχει κάτι πολύ άμεσο και ρεαλιστικό, σχεδόν ωμό.
Στο μυθιστόρημά της, η χώρα, το βασίλειο, ονομάζεται Μοιρολατρία (και δεν είναι βέβαια γραμμένη με τον αριθμό 3, που έχω προσθέσει στον δικό μου τίτλο). Στη Μοιρολατρία επικρατεί αυτή η πάγια νεοελληνική μοιρολατρική αντίληψη, που λέει: «Έλα, μωρέ, εγώ θ’ αλλάξω τον κόσμο; Άσε να το κάνει κανένας άλλος. Έτσι κι αλλιώς, δεν αλλάζει τίποτα. Άρα, δεν χρειάζεται και να κάνεις τίποτα…». Αυτή η μοιραία στάση, η ανατολίτικη, ότι όλα είναι προκαθορισμένα και το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να τα αποδεχτείς, ότι δεν υπάρχει περιθώριο για να πάρεις καμία πρωτοβουλία.

Η Μοιρολατρία είναι επίσης ένα κράτος διεφθαρμένο, σε απόλυτη παρακμή, όπου κλέβουν οι πάντες και κυριαρχεί η ατιμωρησία, δηλαδή όλ’ αυτά που ζούμε τα τελευταία χρόνια τόσο έντονα, και τα ξέρουμε από πρώτο χέρι, από την εμπειρία μας.

Ο γιος, όμως, του βασιλιά της Μοιρολατρίας, το δεκαοκτάχρονο βασιλόπουλο, είναι αντίθετα ένα έντιμο παιδί, που διακατέχεται από ρομαντική αφέλεια, βλέπει τη διαφθορά και σιχαίνεται και προσβάλλεται και εξοργίζεται, οπότε αποφασίζει, κόντρα στη μοιρολατρία, να αναλάβει πρωτοβουλία και να κινητοποιήσει τον κόσμο, για να ξεσηκωθεί και να αλλάξει την κοινωνία.
Στην αρχή ο λαός τον χλευάζει. Αλλά, με αφορμή κι έναν πόλεμο, τελικά αρχίζει πράγματι να κινητοποιείται ο κόσμος, γίνεται η αλλαγή στην κοινωνία και ολοκληρώνεται το βιβλίο με ένα διδακτικό χάπι έντ, που λέει ότι τα κατάφερε το βασιλόπουλο και τον άλλαξε τον τόπο του, τον έκανε καλύτερο.

Κρ.Π.: Τι έχει αλλάξει με τη δική σου διασκευή; 

Β.Ρ.: Πρώτον αποφάσισα να μετατρέψω το βασιλόπουλο σε βασιλοπούλα, σε πριγκίπισσα, γιατί πιστεύω ότι οι γυναίκες είναι στο προσκήνιο αυτή τη στιγμή, και πιο πολύ θα λειτουργούσε κάπως έτσι μια γυναίκα, παρά ένας άντρας.

Από κει και πέρα, μπορεί κανείς να δει την πρωταγωνίστρια, την πριγκίπισσα Έλλη,  και ως την καλή πλευρά του εαυτού μας. Αντιπροσωπεύει, ας πούμε, τη θετική πλευρά του καθενός μας, εκείνη που μπορεί να ξεσηκωθεί, για ν’ αλλάξει τα πράγματα και να τα βελιτώσει ή ακόμα και να τα μεταμορφώσει.

Η δεύτερη βασική αλλαγή είναι ότι μετέφερα όλη την ιστορία στο μέλλον, δηλαδή έκανα το μυθιστόρημα μελλοντολογικό, μια δυστοπία, όπου έχει καταστραφεί ο πλανήτης οικολογικά, είναι καμένα τα δέντρα, υπάρχουν σκουπίδια παντού, υπάρχουν ηλεκτρονικά ερείπια (υπολογιστές που δεν δουλεύουν, κινητά που δεν έχουν μπαταρίες, κλπ). Πρόσθεσα με άλλα λόγια πινελιές που το κάνουν πιο σύγχρονο.
Κι ακόμα, στη μυθιστορηματική διασκευή έχει προστεθεί κι άλλο ένα κομμάτι, αρκετά εκτενές (το ένα τρίτο του βιβλίου), όπου η πριγκίπισσα Έλλη, όταν καταφέρνει να αλλάξει τη χώρα και να τη βελτιώσει, αρνείται να παραμείνει στην εξουσία, γιατί θεωρεί ότι αυτή διαφθείρει, οπότε παρατάει τα ηνία στον αδελφό της και αποσύρεται.
Σταδιακά βέβαια ξανακυλάει η χώρα στα ίδια, και προς το τέλος της διασκευής μου έρχεται πάλι αντιμέτωπη η πρωταγωνίστρια με το ότι πρέπει γι’ άλλη μια φορά να αναλάβει πρωτοβουλία για να κινητοποιήσει τον πληθυσμό, και εκεί κάπου τελειώνει η ιστορία. Ότι, δηλαδή, πάντα θα ξαναγυρίζεις στο ίδιο σχεδόν σημείο και πάντα θα πρέπει να παλεύεις…

Κρ.Π.: Ποια είναι η αιτία της μοιρολατρίας γενικά, πιστεύεις; 

Β.Ρ.: Νομίζω ότι υπάρχει μια μεγάλη παράδοση στην Ανατολή. Αυτό το αμετακίνητο, το αναλλοίωτο. Έχουμε τη δόση μας κι εμείς. Είμαστε σε μεγάλο βαθμό Ανατολίτες, άρα μοιρολάτρες. Δηλαδή, κινητοποιούμαστε μόνο όταν φτάσει ο κόμπος στο χτένι. Αλλιώς το αφήνουμε και κατρακυλάει το πράγμα, και τα μεταθέτουμε όλα σ’ ένα άπιαστο επέκεινα.

Κρ.Π.: Πριν από τη μοιρολατρία, δεν υπάρχει μία απάθεια; Μία απουσία επίγνωσης; Μία αδυναμία να συναισθανθείς την πραγματικότητα, ίσως; 

Β.Ρ.: Ισχύει κι αυτό που λες, αλλά επιμένω ότι εδώ εμείς έχουμε παράδοση στη μοιρολατρία. Αν κάνεις μια αναδρομή στην Ιστορία, κατά περιόδους η χώρα είναι βουλιαγμένη σε μια μοιρολατρική αποδοχή των δεινών της και της κακοδαιμονίας της.

Κρ.Π.: Πώς σκέφτηκες τον τίτλο να τον γράψεις στο τέλος με αριθμό;

Β.Ρ.: Η λέξη «Μοιρολα3», με το 3 στο τέλος, είναι ένα σύνθημα που στο μυθιστόρημά μου εμφανίζεται στους τοίχους της χώρας. Προτίμησα αυτή τη γραφή, και επειδή οι νεότεροι σήμερα το συνηθίζουν, επηρεασμένοι από τους Αγγλοσάξονες (π.χ. 4U και διάφορα ανάλογα), αλλά και επειδή αυτός ο τρόπος γραψίματος του τίτλου προειδοποιεί ότι γίνεται ένα μπέρδεμα σ’ αυτό το βιβλίο.

Μία σύνθεση ετερόκλητων πραγμάτων, ένα κουλουβάχατο: το μυθιστόρημα της Πηνελόπης Δέλτα που το έχω μετατρέψει σε μια ιστορία επιστημονικής φαντασίας, το γεγονός ότι είναι παραμύθι, αλλά και ταυτόχρονα μιλάει ξεκάθαρα για τη σημερινή πραγματικότητα…

Κρ.Π.: Εμένα πάει το μυαλό μου και στις 3 μοίρες των αρχαίων Ελλήνων, που θεωρούσαν ότι η μοίρα είναι όχι όπως την εννοούμε σήμερα, αλλά τρία μερίδια, αυτό που κληρονομούμε και δεν αλλάζει, αυτό που φτιάχνουμε με τις επιλογές μας που αλλάζει, και γι’ αυτό επεμβαίνει στο τρίτο μερίδιο (μοίρα) που είναι η τύχη.

Β.Ρ.: Δεν πάω τόσο πίσω, στους αρχαίους. Σήμερα η λέξη μοιρολατρία σημαίνει να αποδέχεσαι τη μοίρα σου και να μην κάνεις τίποτα για να την αλλάξεις.

Κρ.Π.: Αυτός είναι ο σύγχρονος ορισμός της, όμως εφόσον η μοίρα ετυμολογικά παραπέμπει στα τρία μερίδια που χαρίζουν οι τρεις Μοίρες (Άτροπος, Κλωθώ, Λάχεσις), μοίρα δεν είναι κάτι που δεν αλλάζει! Μήπως πρέπει δηλαδή να επανανοηματοδοτήσουμε τη λέξη μοιρολατρία; Στην πραγματικότητα δηλαδή, να …λατρέψουμε τη μοίρα με τις τρεις αυτές διαστάσεις της, για να μπορέσουμε να αλλάξουμε τη ζωή μας; Και εσύ με τον τίτλο σου και με όλη αυτή την ιστορία, κάτι τέτοιο δε δείχνεις;

Β.Ρ.: Ναι, έχει ενδιαφέρον έτσι όπως το λες.

Κρ.Π.: Δεν το λέω εγώ, ο τίτλος σου το λέει… 

Β.Ρ.: Δεν το είχα σκεφτεί έτσι. Εγώ εστίασα στη σύγχρονη έννοια της μοιρολατρίας. Που σημαίνει ότι δεν αλλάζει η μοίρα, όλα γίνονται έξω από μένα και δεν μπορώ να επέμβω και να τα επηρεάσω.
Αυτό ακριβώς χάνεις όταν παραδίδεσαι στη μοιρολατρία. Μια ζωή την έχουμε, κι αν δεν προσπαθήσουμε να αγωνιστούμε αυτή τη στιγμή για να αλλάξουμε τα πράγματα, πότε θα το κάνουμε;
Γι’ αυτό και, παρά το παραμυθένιο περιτύλιγμα, είναι πολύ πολιτικοποιημένο το βιβλίο, από τα πιο πολιτικοποιημένα μου, και καταλήγει σ’ ένα κάλεσμα, σε μια κραυγή: «Κινητοποιήσου. Κάνε κάτι! Πάρε πρωτοβουλία για ν’ αλλάξεις τη μοίρα σου». Αυτό αντηχεί σε όλο το βιβλίο.

Κρ.Π.: Μπορείς να θυμηθείς κάτι αυτολεξεί από τις σελίδες του. 

Β.Ρ.: Το «Η γλώσσα είναι πατρίδα», που το λέει η πρωταγωνίστρια στην πρώτη σελίδα. Το πιστεύω κι εγώ βέβαια. Δεν είναι και καμιά καινούργια βαθιά σοφία, το ξέρουμε όλοι μας.

Αλλά παρόλο που μέσα στην ιστορία μου δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα το δεδηλωμένα ελληνικό, η φράση αυτή ειδοποιεί ότι εδώ μιλάμε για το πρόβλημά μας. Αυτό που επίσης θυμάμαι, είναι και η τελευταία φράση του βιβλίου, που λέει: «Το μέλλον είναι τώρα».

Αυτή η φράση έχει δύο σημασίες. Ότι όλο το μελλοντολογικό κλίμα και μήνυμα του βιβλίου είναι τωρινό, αφορά το σήμερα. Και το κυριότερο, ότι πρέπει να κάνουμε κάτι τώρα για να επηρεάσουμε το μέλλον.

Κρ.Π.: Πότε ένιωσες εσύ στη ζωή σου ότι επεμβαίνεις στη μοίρα σου; 

Β.Ρ.: Όλες οι σημαδιακές επιλογές στη ζωή μας αποτελούν τέτοιες επεμβάσεις. Το ότι παντρεύτηκα, το ότι απέκτησα παιδί. Και εν πάση περιπτώσει, εάν δεν ισχύει για άλλες επιλογές μου, ισχύει σίγουρα για το ότι αποφάσισα να ζήσω γράφοντας. Πράγμα στο οποίο αρχικά οι γονείς μου εναντιώθηκαν (φτάσαμε να μη μιλάμε για ένα διάστημα, γιατί φοβόντουσαν ότι θα βασανιστώ και θα πεθάνω στην ψάθα – και είχαν εν μέρει δίκιο). Ειδικά σ’ αυτόν τον τομέα, έφτιαξα απολύτως εγώ ο ίδιος τη μοίρα μου και είμαι υπεύθυνος γι’ αυτήν.

Κρ.Π.: Είσαι ένας μοιρολά3ς, λοιπόν… Πώς βλέπεις τη μοίρα της Ελλάδας με τα σημερινά δεδομένα μοιρολατρίας και όχι ΜΟΙΡΟΛΑ3ς; 

Β.Ρ.: Τη βλέπω πολύ δύσκολη. Όπως στρώσαμε, θα κοιμηθούμε. Εννοώ ότι αφήσαμε να κάνουν όλ’ αυτά τα αίσχη οι κυβερνώντες, να κλέβουν και να αλωνίζουν ανενόχλητοι επί τόσα χρόνια, κι εμείς να αρκούμαστε σε κάποια ψίχουλα, που μας αποκοίμιζαν. Και τώρα έρχεται ο λογαριασμός. Και εμείς εξακολουθούμε να κοιμόμαστε, και να είμαστε παραιτημένοι και φοβισμένοι.
Μ’ αυτή την έννοια είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα. Και δεν πιστεύω καθόλου ότι θα λυθεί το πρόβλημα μόνο με το να βγει ο ΣΥΡΙΖΑ.
Αν και αυτό καθαυτό το γεγονός έχει αργήσει πάρα πολύ. Θα ’πρεπε να έχει συμβεί εδώ και τρία, τέσσερα χρόνια.
Έπρεπε, δηλαδή, η κοινωνία να έχει αποστραφεί μετά βδελυγμίας το ΠΑΣΟΚ και τη ΝΔ που είναι οι κύριοι υπεύθυνοι για τα χάλια μας, και έπρεπε να έχει πετάξει εδώ και καιρό το μπαλάκι στον ΣΥΡΙΖΑ, για να προχωράει η κατάσταση. Αυτή η απουσία εναλλαγής στο πολιτικό σκηνικό, είναι από τα πιο νοσηρά πράγματα που συμβαίνουν στη χώρα μας.

Αλλά κι όταν θα βγει τελικά ο ΣΥΡΙΖΑ, που όλα δείχνουν ότι θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές, τότε αρχίζει η δύσκολη φάση. Δεν έληξε κάτι. Δεν λύνεται από σωτήρες το πρόβλημα. Πρέπει εμείς να κινητοποιηθούμε, ο λαϊκός κόσμος, οι άνθρωποι που είναι χτυπημένοι από την κρίση, οι άνεργοι, οι ανασφάλιστοι, τα θύματα της κρίσης πρέπει να ενεργοποιηθούν, να πάρουν πρωτοβουλίες, διαφορετικά δεν μπορεί να μας σώσει κανείς. Ο Τσίπρας από μόνος του δεν φτάνει.

Κρ.Π.: Την Ελλάδα, δηλαδή, μπορούν να τη σώσουν από την κρίση, μόνο τα ίδια τα θύματα αυτής της κρίσης; 

Β.Ρ.: Ακριβώς.

Μοιρολα3, του Βαγγέλη Ραπτόπουλου, Εκδόσεις Τόπος

Διαγωνισμός διηγήματος για την Αλληλεγγύη

Το Δίκτυο Ανταλλαγής και Αλληλεγγύης Αγίας Παρασκευής προκηρύσσει τον 1ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό για τη συγγραφή διηγήματος με θέμα συναφές με την Αλληλεγγύη.

Ο διαγωνισμός θα παραμείνει ανοικτός από τις 9 Σεπτεμβρίου 2014 μέχρι και τις 31 Ιανουαρίου 2015.

ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ:

1. Το θέμα πρέπει να είναι συναφές με την Αλληλεγγύη, στην ελληνική γλώσσα.
2. Το όριο των λέξεων ορίζεται στις 2.000.
3. Δεν υπάρχουν περιορισμοί εθνικότητας ή τόπου διαμονής του διαγωνιζόμενου
4. Τα διηγήματα που θα αποσταλούν δεν πρέπει να έχουν βραβευτεί σε άλλο λογοτεχνικό διαγωνισμό, να έχουν εκδοθεί ή δημοσιευθεί σε βιβλίο ή άλλο μέσο, έντυπο ή ηλεκτρονικό.
5. Κατώτερο όριο ηλικίας για συμμετοχή στο διαγωνισμό είναι η συμπλήρωση του 16ου έτους του διαγωνιζόμενου, την ημερομηνία λήξης του διαγωνισμού.
6. Τα διηγήματα  πρέπει να υποβληθούν με ψευδώνυμο και σε 7 δακτυλογραφημένα αντίτυπα. Σε εσώκλειστο σφραγισμένο φάκελο αναγράφεται το πραγματικό όνομα, η διεύθυνση, το τηλέφωνο και το email του διαγωνιζόμενου. Οι φάκελοι αυτοί δεν θα ανοιχτούν, παρά μόνο σε περίπτωση διάκρισης του διαγωνιζόμενου, ενώ οι υπόλοιποι συμμετέχοντες παραμένουν άγνωστοι.
7. Τα διηγήματα να στέλνονται με απλό ταχυδρομείο (όχι συστημένα) στη διεύθυνση: Τζένη Θεοφανοπούλου, Υακύνθου 12 Αγία Παρασκευή, 15343.

Τα έργα που δεν θα τηρούν τους παραπάνω όρους δεν θα κριθούν.
ΒΡΑΒΕΥΣΗ

1. Τα δέκα καλύτερα διηγήματα θα εκδοθούν σε βιβλίο από τις εκδόσεις Ταξιδευτής, το οποίο θα διακινηθεί από ανέργους και άστεγους.
2. Τα τελικά αποτελέσματα θα ανακοινωθούν μέχρι τις 20 Απριλίου 2015, σε εκδήλωση που θα διοργανώσει το Δίκτυο Ανταλλαγής και Αλληλεγγύης Αγίας Παρασκευής.
3. Σε όλους τους διακριθέντες θα απονεμηθεί αναμνηστικό έντυπο συμμετοχής.

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Η Κριτική Επιτροπή αποτελείται από τα κάτωθι 7 μέλη, κατ’ αλφαβητική σειρά:
Θεοφανοπούλου Τζένη: Εκπρόσωπος του Δικτύου Ανταλλαγής και Αλληλεγγύης Αγ. Παρασκευής
Κάσδαγλης Χριστόφορος: συγγραφέας / δημοσιογράφος
Niemands Rose: συγγραφέας
Νόλλας Δημήτρης: συγγραφέας
Παπαδόπουλος Κώστας: εκδόσεις Ταξιδευτής
Πατούλη Κρυσταλία: δημοσιογράφος, δημιουργός του σεμιναρίου Αφήγηση Ζωής
Στεφανέας Πέτρος: συγγραφέας

ΕΠΑΦΗ – ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ
info@diktioagiasparaskevis.gr

http://www.diktioagiasparaskevis.gr/

Σεμινάριο “Αφήγηση Ζωής” στο Floral Bookshop

 

Το σεμινάριο “Αφήγηση Ζωής” στο Floral Bookshop

«Η ζωή δεν είναι αυτή που έζησε κανείς αλλά αυτή που θυμάται και όπως τη θυμάται για να την διηγηθεί» Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές

Καθώς οι λέξεις είναι το βασικό υλικό που χτίζουμε τη σχέση μας με την πραγματικότητα, η δύναμη της γραφής γίνεται ένα σημαντικό εργαλείο αυτογνωσίας και δημιουργικότητας.

Το βιωματικό σεμινάριο γραφής “Αφήγηση Ζωής” της δημοσιογράφου και συμβούλου ανθρωπίνων σχέσεων Κρυσταλίας Πατούλη, διανύει τον 5ο χρόνο του με πολλές συνεργασίες και εκδηλώσεις στο ενεργητικό του.

Την Τετάρτη στις 22 Οκτωβρίου στις 7μ.μ., θα πραγματοποιηθεί το πρώτο εισαγωγικό μάθημα με ελεύθερη είσοδο, του νέου δίμηνου κύκλου (συνολικά 8 τρίωρες συναντήσεις) στο Floral Bookshop, Θεμιστοκλέους 80, Πλατεία Εξαρχείων. Απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής λόγω περιορισμένου αριθμού θέσεων: cpatouli@yahoo.gr, κιν. 6944203863.

Η πρόσκληση στο φ/β ΕΔΩ

Περισσότερες πληροφορίες για το σεμινάριο: http://afigisizois.wordpress.com/about/

Για την αγάπη και τον έρωτα

Τρία κείμενα από το βιβλίο του Άλλαν Πέρσυ:
"Έρμαν Έσσε: 66 μαθήματα καθημερινής σοφίας" εκδ. Πατάκη - 2013, σε μετάφραση της Αγαθής Δημητρούκα

1. «ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΓΑΠΗ-ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΓΑΠΗ ΑΛΗΘΙΝΑ ΒΑΘΙΑ».

Το δημοφιλές παραμύθι του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, Το Ασχημόπαπο, έχει ως ερμηνευτικό κλειδί για τον ενήλικο αναγνώστη την αναζήτηση του εαυτού.

Το ασχημόπαπο γεννιέται ανάμεσα σε άλλα παπάκια, όμως είναι διαφορετικό. Δεν το αναγνωρίζουν ως ίδιο με εκείνα και το απορρίπτουν. Προσπαθεί να τα κάνει να το αγαπήσουν, ελπίζει να γίνει σαν εκείνα, αλλά δε μπορεί, γιατί στο βάθος είναι διαφορετικό. Νιώθει κατώτερο και περιφρονημένο και πασχίζει να γίνει αποδεκτό. Αλλά, όσο το ασχημόπαπο δεν ανακαλύπτει την ταυτότητά του, δε βρίσκει την αγάπη -όσο δεν ανακαλύπτει πως είναι κύκνος και δεν αποδέχεται αυτό που είναι, δε μπορεί να αγαπήσει αληθινά, ούτε να αγαπηθεί.

Η αναζήτηση αποδοχής από το ασχημόπαπο ξεκινάει με κατεύθυνση προς τα έξω, καθώς προσπαθεί να ενταχθεί, θέλει να είναι κάτι που δεν είναι. Αλλά, στην περίπτωση του παραμυθιού, το ασχημόπαπο δεν ξεγελάει με τη θέλησή του, απλώς βρίσκεται σε αυτήν την κατάσταση χωρίς να ξέρει το γιατί. Πρέπει να ξεκινήσει μια πορεία που θα το οδηγήσει να ανακαλύψει ποιο είναι, και αυτό θα του επιτρέψει να βρει την αγάπη των άλλων.
Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να δείχνουν κάτι που δεν είναι, είτε γιατί νομίζουν πως αυτό θέλουν οι άλλοι είτε γιατί δεν τους αρέσει το πώς είναι. Είναι εξαρτημένοι από τη γνώμη των άλλων και χρειάζονται απελπισμένα την επιδοκιμασία τους.
Όμως, η αληθινή αγάπη δε γεννιέται από τη στέρηση, με το να περιμένουμε να καλύψει ο άλλος τα εσωτερικά μας κενά ή να μας πει τι πρέπει να κάνουμε. Αγαπάμε κάτι αληθινά, μόνο αποδεχόμενοι αυτό που είναι.
Μόνο αν αποδεχτούμε τον εαυτό μας όπως είναι, συμπεριλαμβανομένων των πληγών μας, θα μπορέσουμε να είμαστε κύριοι της ζωής μας. Και γι’ αυτό πρέπει πρώτα να γνωρίσουμε τον εαυτό μας. Κι έτσι, οι άλλοι θα μπορέσουν να αγαπήσουν το πρόσωπο που πραγματικά είμαστε και όχι ένα προσωπείο που έχουμε δημιουργήσει.
Ένα γνωστό τάνγκο με στίχους του Κάρλος Αντρές Μπαρ λέει:
«Δε θα μπορέσω να γίνω καλύτερος, αν και το θέλεις αφού με παροτρύνεις ν’ αλλάξω, δε θα μπορέσω να γίνω καλύτερος, αν και το θέλω, και για τη δική σου αγάπη και για τη δική μου. Αγάπα με όπως είμαι, με την αγάπη μου και τα πιστεύω μου, αγάπα με όπως είμαι, με την ενοχή μου και τη μνησικακία μου, μην περιμένεις από μένα, για να μ’ αγαπήσεις, να πάψω να είμαι εγώ».
2. «Ο ΕΡΩΤΑΣ ΜΑΣ ΚΑΝΕΙ ΝΑ ΥΠΟΦΕΡΟΥΜΕ, ΑΛΛΑ ΟΣΟ ΠΙΟ ΠΑΡΑΔΟΜΕΝΟΙ ΤΟΝ ΥΠΟΜΕΝΟΥΜΕ, ΤΟΣΟ ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΟΥΣ ΜΑΣ ΚΑΝΕΙ».
Ο άγγλος ποιητής Άλφρεντ Τέννυσον είπε: «Καλύτερα να έχεις ερωτευτεί και να έχεις χάσει παρά να μην έχεις ερωτευτεί ποτέ». Και το να γνωρίσεις τον έρωτα, ακόμα και με τον κίνδυνο να τον χάσεις ή να πονέσεις εξαιτίας του, είναι η πιο υπέροχη εμπειρία που μπορεί να βιώσει η ψυχή.
Όταν νιώθουμε ερωτευμένοι, η ψυχή μας ανοίγεται και τολμάμε πράγματα που πριν ούτε που τα ονειρευόμασταν. Όπως είπε ο Πλάτων: «Δεν υπάρχει άνθρωπος τόσο δειλός, που να μη μπορεί να μεταμορφωθεί σε ήρωα χάρη στον έρωτα».
Ξαναγυρνώντας στον Σιντάρτα, στην αρχή της αναζήτησής του, είναι τόσο επικεντρωμένος στο να βρει τον Θεό και το νόημα της ύπαρξής του, που δε γνωρίζει την αληθινή αγάπη, παρόλο που έχει μοιραστεί το χρόνο του με την ωραία Καμάλα και την έχει ερωτευτεί. Ωστόσο, στο τέλος του ταξιδιού του γνωρίζει τον γιο του και τότε ανακαλύπτει ένα συναίσθημα που αγνοούσε.
Βιώνει μια αγάπη που δεν προέρχεται από την επιθυμία ή την ανάγκη, μια αγάπη αγνή και απόλυτη, που τον ωθεί να φροντίζει και να προστατεύει το παιδί του. Αυτό το είδος αγάπης είναι ένα μεγάλο δώρο που μας γεμίζει την καρδιά, αλλά παράλληλα μπορεί να κουβαλάει και πόνο.
Κάθε σχέση γονέα-παιδιού συνεπάγεται ένα βαθμό πόνου και ανησυχίας. Ανησυχούμε σημαίνει νοιαζόμαστε για κάτι προκαταβολικά, δηλαδή προτού αυτό συμβεί, ενδιαφερόμαστε να προλάβουμε τα γεγονότα, υποφέρουμε για κάτι που ακόμα δεν έχει συμβεί, αλλά που φοβόμαστε ότι μπορεί να συμβεί.
Το μόνο αντίδοτο στην ανησυχία είναι η ενασχόληση με κάτι. Όταν δινόμαστε ενεργά σε κάτι, δε μένει πια καιρός ούτε χώρος για ανησυχία.

Ο ώριμος έρωτας πρέπει να συνεπάγεται περισσότερη ενασχόληση με τον άλλο και λιγότερη ανησυχία. Να ζούμε τη σχέση και την αγάπη στο εδώ και στο τώρα.

Αν ασχολούμαστε με τον άλλο, αντί να ανησυχούμε, θα εξοικονομήσουμε πολύτιμη ενέργεια, που τη σπαταλάμε φτιάχνοντας καταστροφικά σενάρια. Όταν έρθουν τα προβλήματα, αν έρθουν, τότε θα τα βάλουμε σε πρώτο πλάνο, όχι πριν.

Με την ανησυχία δεν αποτρέπονται ούτε ο δικός μας πόνος ούτε του άλλο. Η ενασχόληση με τον άλλο είναι το μόνο χρήσιμο.

3. «ΕΥΤΥΧΙΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΓΑΠΗ, ΤΙΠΟΤΕ ΑΛΛΟ. ΟΠΟΙΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΓΑΠΑΕΙ, ΕΙΝΑΙ ΕΥΤΥΧΗΣ».

Ο Έρμαν Έσσε κλείνει το βιβλίο του Σιντάρτα, μόλις ο ήρωάς του βρίσκει την απόλυτη ειρήνη, μόλις ανακαλύπτει το σημαντικότερο που υπάρχει: την αγάπη. Συλλαμβάνει το νόημα της ζωής, του κόσμου, του ανθρώπου -ανακαλύπτει ότι τα πάντα είναι ενωμένα και γι’ αυτό μπορεί να τα αγαπήσει όλα, με μια αγάπη αγνή, πλήρη και απόλυτη, χωρίς να εκφέρει κρίσεις ή απόψεις.

Θυμάμαι ένα καθηγητή φιλοσοφίας που έλεγε πάντα ότι υπάρχει μια μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη φράση «σ’ αγαπώ, γιατί σε χρειάζομαι» και σ’ εκείνη που λέει «σε χρειάζομαι, γιατί σ’ αγαπώ». Και στις δύο φράσεις έχουμε μια ερωτική εξομολόγηση, όμως δείχνουν και οι δύο στ’ αλήθεια έρωτα;

Η Λουίζ Μ. Νόρμαν έχει πει ότι «το μυστικό της ευτυχίας βρίσκεται μάλλον στο να τη χαρίζεις παρά στο να την περιμένεις». Το να περιμένουμε να αγαπηθούμε μόνο απογοήτευση μπορεί να μας φέρει και μια σταδιακή αποψίλωση της ικανότητάς μας να αγαπάμε. Αυτή η άποψη για τον έρωτα μας κάνει να βάζουμε όρους, να ζητάμε ανταλλάγματα, να υπολογίζουμε κινδύνους, σαν να είναι η αγάπη επιχείρηση.

Η απάντηση είναι πάντα έξω από μας και πρέπει να έρθει σε μας. Δεχόμαστε κριτικές και πιέσεις για να αποδείξουμε την αγάπη αυτή, όταν ίσως η αγάπη δε μπορεί να αποδειχτεί, αλλά μόνο να δείξει.

Ίσως η κυριότερη διαφορά ανάμεσα στην αγάπη που αναφέρει ο Έσσε και στο πώς την αντιλαμβανόμαστε εμείς είναι ο τρόπος που μιλάμε γι’ αυτή. Θέλουμε να μας αγαπούν. Θέλουμε ν’ αγαπάμε. Ενδυόμαστε τον κτητικό έρωτα, τον βιαστικό, τον αναγκαίο.

Όμως η τέχνη του αγαπάν είναι κάτι πολύ πιο ευρύ, πιο αγνό και πιο απροσδιόριστο.

Ο Έσσε έλεγε: «Όσο λιγότερο πιστεύω, γενικά, στην εποχή μας, όσο περισσότερο νομίζω ότι βλέπω την ανθρωπότητα να εκφυλίζεται και να μαραίνεται, τόσο λιγότερο σκέφτομαι την επανάσταση ως φάρμακο γι’ αυτή την παρακμή και τόσο περισσότερο πιστεύω στη μαγεία της αγάπης».

Ο Έκχαρτ Τόλλε σχολιάζει ότι η αγάπη ως διαρκής κατάσταση είναι πολύ σπάνια και περιορισμένη, τόσο σπάνια, όσο ο ευσυνείδητος άνθρωπος. Ίσως γι’ αυτό πρέπει ν’ αρχίσουμε από ένα προκαταρκτικό στάδιο: να αφυπνιστούμε και να τολμήσουμε να βυθοσκοπήσουμε το ποιοι είμαστε και τι αναζητάμε.

Έρμαν Έσσε: 66 μαθήματα καθημερινής σοφίας
"Η ζωή κάθε ανθρώπου είναι ένας δρόμος προς τον εαυτό του, το πρόπλασμα ενός δρόμου ,το προσχέδιο ενός μονοπατιού. Κανένας άνθρωπος δεν έφτασε να είναι εντελώς ο εαυτός του· ωστόσο, οι πάντες φιλοδοξούν να το κατορθώσουν, άλλοι στα τυφλά, άλλοι με περισσότερο φως, ο καθένας όπως μπορεί."
Συγγραφέας μύστης και άθελά του γκουρού εκατομμυρίων ανθρώπων, ο Έρμαν Έσσε προσφέρει τόσο στο μυθιστορηματικό, όσο και στο δοκιμιακό και ποιητικό του έργο οράματα και συμβουλές τεράστιας αξίας για μια ζωή απλή, σοφή και ουσιώδη. (biblionet.gr)

[Πηγή: www.doctv.gr] - με κάποιες προσθήκες δικές μου στις πληροφορίες για το βιβλίο.

 

---

afigisizois.wordpress.com

Περικλής Κοροβέσης: Άμα είσαι ζωντανός δημιουργείς. Άμα είσαι νεκρός καταναλώνεις…

Περικλής Κοροβέσης: Άμα είσαι ζωντανός δημιουργείς. Άμα είσαι νεκρός καταναλώνεις…

[…] Πρέπει λοιπόν να ψάξουμε μέσα στον εαυτό μας και να βρούμε αυτή τη δύναμη που θα μας επιτρέψει να είμαστε ζωντανοί. Άμα είσαι ζωντανός δημιουργείς. Άμα είσαι νεκρός καταναλώνεις. […] Ο συγγραφέας, δημοσιογράφος, πολιτικός ακτιβιστής και εμβληματική μορφή του αντιδικτατορικού αγώνα Περικλής Κοροβέσης, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή την ιστορία του εγκλεισμού του στις φυλακές της Αίγινας κατά την περίοδο της χούντας.
Κρ.Π.: Τι προηγήθηκε μέχρι να σας κλείσουν στις φυλακές της Αίγινας;
Π.Κ.: Όταν έγινε η χούντα, δεν μπορούσα φυσικά να προσαρμοστώ στη νέα κατάσταση. Έπρεπε να συνεχίσω τη ζωή μου με τις ιδέες μου, με τις συνήθειές μου, τις δράσεις μου, κλπ., κι αυτό κατέληγε σ’ έναν πολιτικό αγώνα τελικά.
Κι αυτός ο πολιτικός αγώνας εκφράστηκε μέσα από το Πατριωτικό Μέτωπο. Αν και το Πατριωτικό Μέτωπο, δεν ήταν όπως μας είχανε πει… Δηλαδή, εμείς πιστεύαμε ότι δεν είχε καμία σχέση με τη Σοβιετική Ένωση, αλλά τελικά είχε. Τέλος πάντων... αυτά είναι για την ιστορία.
Οπότε, ακολουθεί η γνωστή διαδικασία: Ασφάλεια, βασανιστήρια, και καταλήγουμε στις φυλακές Αβέρωφ ( οι οποίες ήταν εκεί που είναι τώρα η ΓΑΔΑ και είναι ένα έγκλημα που γκρεμίσανε αυτές τις φυλακές, γιατί είναι η ιστορική μνήμη της πόλης), όπου εκεί έκαναν μία κατανομή των φυλακισμένων, δηλαδή να βρουν που υπήρχαν θέσεις σε φυλακές για να μας στείλουν.
Κατόπιν μια ωραία πρωία χωρίς να μας έχουν προετοιμάσει, μας λένε, σηκωθείτε, φεύγετε, μας φορτώνουν σε κάτι κλούβες και μας πάνε στο Μεταγωγών του Πειραιώς (το οποίο κι αυτό θα έπρεπε να είναι διατηρητέος χώρος, αλλά δεν ξέρω τι το έχουν κάνει). Εκεί περιμέναμε, πάλι, χωρίς να ξέρουμε που θα μας πάνε.
Είχε έρθει και ο πατέρας μου για επισκεπτήριο εκεί στο Μεταγωγών, αλλά δεν τον αφήσανε να με δει. Εκείνος όμως την έστησε κάπου απ’ έξω και παρακολουθούσε μαζί με άλλους γονείς, όπως του Ραφαηλίδη, δημιουργώντας συγχρόνως ένα είδος πολιτοφυλακής για να μας προσέχουνε.
Κάποια στιγμή λοιπόν πάλι μας ξαναφορτώνουνε… Ρωτάμε, πού θα μας πάτε; Δε μας λέγανε… Μόνο όταν μπήκαμε στο καράβι, καταλάβαμε ότι πάμε για Αίγινα.
Μέσα στο καράβι μπαίνουν και οι γονείς, από απόσταση βέβαια γιατί δεν επιτρεπόταν να μας μιλάνε.
Στη διαδρομή, είχαμε το δικαίωμα να πάρουμε κανέναν καφέ, κανένα τσάι, κάτι τέτοιο. Έλα, όμως, που εκεί στο κυλικείο ήταν ένας συμμαθητής μου, ο οποίος μού γέμιζε, μισό κονιάκ - μισό καφέ… κι επειδή απαγορευόταν το αλκοόλ, λέω στα άλλα παιδιά με τρόπο, όποιος θέλει …ενισχυμένο καφέ, έχουμε τα μέσα εδώ πέρα…
Κάπου εκεί έρχεται μια κοπέλα και μου λέει «Στο Δημήτρη το Βλάχο που είναι μέσα για ποινικά, μπορείς να του δώσεις κάτι;» (κανένα χασίσι θα ήτανε) και συνεχίζει, «…Κι εγώ αν έχεις χαρτιά, σημειώσεις, τίποτα τέτοια, θα τα δώσω στο κοινό…» (Γιατί εμάς μάς ψάχνανε για χαρτιά, μάς τα παίρνανε και μετά από καιρό μας τα δίνανε πίσω).
Και της λέω «Εντάξει». Και τότε με αγκαλιάζει και μου βάζει κάτι στην μέσα στην πλάτη, που δεν κατάλαβα ακριβώς τι ήταν...
Κρ.Π.: Τι μήνας ήταν τότε;
Π.Κ.: Νοέβρης του 1967, όταν φτάσαμε στην Αίγινα… Κι αυτή η φυλακή ήταν μεσαιωνική: Πέτρες, σιδερένιες πόρτες… Ένα κτίριο που είχε κτιστεί επί Καποδίστρια και νομίζω πρώτα ήταν ορφανοτροφείο και μετά έγινε σχολείο…


Είχε ένα βαρέλι με ένα μπουρί, που άλλοτε είχε ξύλα, κι άλλοτε δεν είχε, και η τουαλέτα –τούρκικη- ήταν μέσα στο θάλαμο που κοιμόμαστε και έπρεπε να πηγαίνουμε να παίρνουμε έναν κουβά νερό απ’ την αυλή που ήταν κλειδωμένα και άνοιγαν συγκεκριμένες ώρες. Οπότε αν κάποιος πήγαινε τη νύχτα για τουαλέτα ή είχε διάρροια …χαιρετίσματα το τι γινόταν μέσα στο θάλαμο.
Βγήκαμε δηλαδή από μια κανονική ζωή και βρεθήκαμε σ’ έναν Μεσαίωνα. Όλα ήταν μεσαιωνικά και πρωτόγονα.
Η 5^η πτέρυγα ήταν για τους πολιτικούς κρατούμενους. Εμάς τους νέους όμως μας έβαζαν στους ποινικούς. Είχαν δύο θαλάμους που ήταν οι νέοι πολιτικοί κρατούμενοι και οι υπόλοιποι ήταν κατά κατηγορία, δολοφόνοι, κλέφτες, πρεζάκηδες, κι ένας θάλαμος ήταν με καταχραστές, που οι περισσότεροι απ’ αυτούς ήταν χωροφύλακες. Τους έβαζαν κατά συνομοταξία.
Ήμασταν γύρω στα 15 με 18 άτομα στο θάλαμο. Εγώ κατά μία σύμπτωση, έπιασα μια γωνιά. Η γωνία είναι προνομιακή θέση, από την άποψη ότι δεν έχεις δίπλα σου έναν από δω κι έναν από κει, και μπορείς να ακουμπήσεις την πλάτη σου στον τοίχο.  Βέβαια είχε υγρασία, γι’ αυτό αποφάσισα κάποια στιγμή να κρεμάσω μια κουβέρτα.
Υπήρχαν κάποιοι στη φυλακή που είχαν τα μέσα, που επιτρεπόταν να έχουν σφυρί και καρφιά, κι αν τους έδινες πέντε τσιγάρα σου έκαναν αυτό που ήθελες. Εκεί πέρα το χρήμα ήταν τα τσιγάρα, εκτός από το κυλικείο που ήθελε λεφτά. Όλοι αυτοί που έκαναν αυτές τις δουλειές, όλοι κρατούμενοι ήταν, αλλά ανάλογα με τη συνεργασία που είχαν με τη φυλακή, έπαιρναν κάποια προνόμια…
Εκεί, λοιπόν, δίνω το πακετάκι που μου είχε δώσει η κοπέλα για τον Βλάχο, κι αυτός μου λέει «Από τώρα γινόμαστε αδελφοί! Αυτό το πακέτο με σώζει!». Τον ρωτάω, «Τι είναι αυτό που σου έστειλε;». «Α…»μου λέει, «…δικό μου μυστικό».
Μας κοιτάζανε γενικά οι ποινικοί λίγο πολύ με ένα είδος περιφρόνησης. Με ρώτησε ένας «Τι κάνατε εσείς; Εγώ έχω σκοτώσει δύο!». Του λέω «Εμείς για τις ιδέες..». «Τί, για τις ιδέες;», μου λέει «… έλα μωρέ, τα δικά σας χρόνια είναι πληθωρικά… (δηλαδή εννοούσε εικονικά), ενώ εμείς θα τα εκτίσουμε όλα!».
Γι’ αυτό ήθελα να αποκτήσω μια γέφυρα, κι αυτό το μικρό πακετάκι που κουβάλαγα στην πλάτη μου, ήταν πολύτιμο. Κι ο Βλάχος ήταν και αρχηγός. Γιατί σε κάθε θάλαμο είχανε κι έναν αρχηγό, δηλαδή διαμορφώνανε κάποιου είδους συλλογικότητα για να επιβιώσουνε. Του προτείνω, λοιπόν, να κάνουμε τον Παμποινικό και τον Πανπολιτικό για να παίζουμε μπάλα (μας αφήνανε από τη φυλακή). Εντάξει, μου λέει, κι έτσι αρχίσαμε να παίζουμε βόλεϊ…
Μετά, επειδή το φαγητό που μας έδιναν δεν επαρκούσε, μας έστελναν κι από τα σπίτια μας. Γι’ αυτό εκεί που ήταν οι πρεζάκηδες τους πηγαίναμε, για παράδειγμα κονσέρβες με ροδάκινα και τα τέτοια, κι αυτοί μας δίνανε κανένα μπουτάκι αρνί...
Υπήρχε και μια παράδοση -ανάλογα με το επίπεδο- αυτά τα φαγητά να τα βάζουμε σε ένα αρμάδι να είναι κοινά για όλους. Αλλά αυτό δεν γινόταν πάντοτε. Κάποιοι θέλανε το δικό τους γι’ αυτό βάζανε τις κονσέρβες κάτω από το κρεβάτι τους για να τις φάνε κρυφά από τους άλλους. Κι αυτό γινόταν και σε μας.
Ε, λοιπόν, εκεί στη φυλακή, η πρώτη διέξοδος που είχαμε ήταν το διάβασμα, με βιβλία βέβαια που μας έφερναν οι δικοί μας στο επισκεπτήριο και τα περνάγανε από λογοκρισία. Αυτά τα βιβλία τα θεωρούσαμε κοινή βιβλιοθήκη και είχαμε βάλει και έναν κανόνα να μη τα σημειώνουμε...
Αλλά έπρεπε να βρεις έναν τρόπο να διαβάζεις, γιατί δεν υπήρχε καρέκλα. Καθόσουν στο κρεβάτι σου, οπότε αυτό κατέστρεφε τη μέση, γιατί ήσουν σκυφτός συνέχεια και δεν μπορούσες να ακουμπήσεις πουθενά. Ε, και βρίσκαμε διάφορους τρόπους, ή να είμαστε ξαπλωμένοι, ή να βάζουμε ένα μαξιλάρι στην πλάτη.
Το ρίξαμε λοιπόν σε σημαντικά διαβάσματα, οργανώσαμε και μαθήματα, ο καθένας μ’ αυτό που ήξερε, και κοιτάζαμε να έχουμε μια φυσιολογική ζωή όσο γίνεται, σε ένα χώρο κλειστό που δεν μπορούσες να βγεις ποτέ έξω.
Υπήρχαν μόνο κάποιες ώρες αυλισμού. Βγαίναμε 8 η ώρα το πρωί και μας έκλειναν κατά τη μία, και μετά μας έβγαζαν από τις 5 το απόγευμα μέχρι της 8. Οπότε κάναμε βόλτες πάνω - κατω, ή καθόμασταν στα σκαλοπάτια, με τους φίλους μας.
Ειδική κακομεταχείριση στις φυλακές της Αίγινας δεν είχαμε, από την άποψη ότι όλες αυτές οι υποθέσεις είχαν –υποτίθεται- κλείσει, αν και υπήρχαν και περιπτώσεις που τους παίρνανε και τους ξαναπήγανε στην Ασφάλεια, γιατί βγαίνανε νέα στοιχεία.
Οι φύλακες ήταν μάλλον επαγγελματίες. Με τους ποινικούς βέβαια ήταν διαφορετικά, αλλά σε μας αυτό που ‘λέγαν καμιά φορά, ήταν: «Τοίχο-τοίχο θα χτυπάτε το κεφάλι σας! Αλλάζει ο κόσμος; Όλοι μορφωμένοι άνθρωποι είσαστε, τι χωθήκατε; Χούντα είναι αυτή! Προσαρμοστείτε!».
Εν τω μεταξύ, ενώ τα πηγαίναμε καλά  και είχαμε καλές σχέσεις με τους ποινικούς -όσο μπορούσαμε- βρέθηκε κάποιος ηλίθιος από εμάς εκεί που παίζαμε βόλεϊ και λέει στον άλλον τον ποινικό ότι χτύπησε η μπάλα του το φιλέ. Και λέει ο ποινικός «Εγώ; Τον φιλέ;». Και τσακώνονται για τον φιλέ! Και γίνεται ένας καυγάς, που στο τέλος ο ποινικός ξηλώνει όλα τα δοκάρια του βόλεϊ, τα ρίχνει κάτω, και παύει το παιχνίδι.
Τον πιάνω αυτόν από τους δικούς μας και του λέω «Φιλές- ξεφιλές, τι μας νοιάζει; Πρωτάθλημα είμαστε; Εδώ πέρα είναι να δημιουργήσουμε μια κοινότητα. Κι αυτό να έγινε, κάνε τα στραβά μάτια!». «Όχι!..» μου λέει, «…εγώ δεν το επιτρέπω στον εαυτό μου!». Οπότε για έναν εγωισμό χάσαμε την κοινότητα, η οποία ήταν πάρα πολύ δύσκολο να ξαναδημιουργηθεί και μετά παίζαμε μόνο μεταξύ μας και φτιάξαμε άλλες ομάδες, τους σωβρακοφόρους και τους σλιποφόρους!
Αυτός ο πολιτικός κρατούμενος, που έκανε τον καβγά, ξεκίνησε ως τροτσκιστής, αργότερα όταν βγήκε από τη φυλακή έκανε τον εκδότη και στην εξέλιξή του έβγαλε ένα περιοδικό το οποίο ήταν νεοχριστιανικό – πατρϊωτικό. Κατέληξε δηλαδή να είναι υπερπατριώτης, νέοορθόδοξος, και μάλιστα από τους πιο σκληρούς. Αλλά είχε τη νοοτροπία του εγωιστή, από τότε, που μας χάλασε μια κοινότητα, υποτυπώδη βέβαια.
Αλλά στη φυλακή ή θα αποκτήσεις σχέσεις με τους άλλους, ή θα είσαι στην απομόνωση. Δηλαδή όλοι, και οι ποινικοί και οι καταχραστές, άπαξ άπαντες, θέλουν να έχουν μία κοινότητα. Νομίζω ότι μόνο όταν έχουν συμφέροντα πλακώνονται μεταξύ τους, ή όταν είναι άνθρωποι που έχουν έναν ειδικό χαρακτήρα όπως ήταν αυτός ο δικός μας, που ήταν εγωιστής και δεν καταλάβαινε τι είναι φυλακή!
Κρ.Π.: Ποιοί άλλοι ήταν μαζί σας;
Π.Κ.: Ήταν ο σκηνοθέτης, ο Λέων Λοϊσιος, ο Θέμος Μπανούσης ο εκδότης του Εξάντα, ήταν ο Πέτρος Δρίτσας καθηγητής Πανεπιστημίου στην Κρήτη σήμερα, και στο διπλανό κρεβάτι από μένα ήταν ο θεωρητικός κινηματογράφου, Βασίλης Ραφαηλίδης. Επίσης ήταν δύο Κύπριοι (αν θυμάμαι καλά ο ένας λεγόταν Δημητρίου) που ανήκαν στο κόμμα του Λυσαρίδη, σπουδάζαν στην Ελλάδα και ήταν υπέρ του ένοπλου αγώνα.
Αυτά τα ονόματα είναι που μου έχουν μείνει. Και ήταν όλοι άνθρωποι που δεν τους ήξερα. Εκεί τους γνώρισα.
Με τον Ραφαηλίδη είχαμε κοινά ενδιαφέροντα, λόγω θεάτρου, και κινηματογράφου, αλλά και με τον Λοϊσιο βέβαια, που ήταν από τους πρώτους κινηματογραφιστές στην Ελλάδα, ο οποίος ανήκε στη νέα γενιά σκηνοθετών μαζί με τον Αγγελόπουλο, τον Βούλγαρη, και άλλους, που δημιούργησαν τον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο. Δείγμα γραφής δικό του ήταν η ταινία Ψαράδες και ψαρέματα.
Ο Ραφαηλίδης, κάποια στιγμή, όπως ήταν και υγρή η φυλακή, έπαθε ένα κρυολόγημα. Η μάνα μου, μού είχε στείλει ένα βιξ για εντριβές, αλλά δεν ήξερε τι είναι ο Βασίλης. Του λέω, θα σου κάνω μ’ αυτό μία εντριβή και θα σου κάνει καλό, και πηγαίνω από πάνω του και αρχίζω να τον τρίβω στην πλάτη (ήταν και τριχωτός, σαν αρκούδα ήτανε), και μου λέει, ρε μαλάκα, θα μας δούνε οι ποινικοί και θα νομίζουν ότι με γαμάς! Του λέω, ρε Βασίλη, εδώ πέρα όλοι μας είμαστε στον πάτο της κοινωνίας. Είμαστε τα ρεμάλια. Πιο κάτω δεν έχει. Φυλακές εγκληματικές Αιγίνης, τρομοκράτες…
Αυτό το περιστατικό μετά από χρόνια μου είπαν ότι το έγραψε σε ένα βιβλίο του. Εκείνου του είχε μείνει… αλλά εγώ το είχα ξεχάσει. Αλλά αυτές οι μικροϊστορίες, δείχνουν μια επιβίωση της ανθρωπιάς.
Και μετά, δίνει το Δεκέμβρη του 1967, μια αμνηστία ο Παπαδόπουλος, αλλά μας κρατάνε ακόμα κανά δυο μήνες μέχρι να πάρει μπρος και μετά μας δίνουν απολυτήριο. Αλλά μόλις βγαίνουμε από τις φυλακές, μας περίμενε η Αστυνομία, μας βάζουν χειροπέδες και μας ξαναγυρίζουν στην Ασφάλεια.
Μείναμε κάτι μήνες σε πλήρη αβεβαιότητα, μέχρι που κάνανε μια επιλογή και τους νεώτερους – που στην κατηγορία αυτή ανήκα και εγώ- τους υποχρέωσαν να δίνουν παρόν δυο φορές την εβδομάδα στην Αστυνομία, ενώ τους μεγαλύτερους τους πήγαν στην εξορία. Άρα, λοιπόν, καμία αμνηστία…
Κρ.Π.: Και από κει και πέρα τι έγινε;
Π.Κ.: Όταν βγήκαμε κάποιοι από τη φυλακή, είχαμε πρόβλημα στο να βρούμε δουλειά. Ήταν πάρα πολύ δύσκολο, διότι ο άλλος, φοβόταν να σε πάρει…
Μέχρι που αποφασίζω να κάνω κοπάνα και να μην ξαναπάω στο αστυνομικό τμήμα, στο οποίο ήταν και πολύ μεγάλη η πίεση, γιατί δεν ήξερες αν θα σε κρατήσουνε ή αν θα σε αφήσουνε, χώρια που σε υποχρέωναν να περιμένεις έξω, δυο και τρεις ώρες.
Τότε ήμουν παντρεμένος. Η γυναίκα μου ήταν ηθοποιός και έπαιζε με τον Χατζηχρήστο. Οπότε φεύγω για την Κατερίνη, αν θυμάμαι καλά, που ήταν μές στη λάσπη, τότε.
Ο Χατζηχρήστος έπαιζε με έναν καλό θίασο, και ο ίδιος δεν είχε την εικόνα του μπακαλόγατου. Ήταν ένας τζέντλεμαν, καλοντυμένος, με ένα ωραίο αυτοκίνητο, σαν σταρ του Χόλυγουντ. Και αριστερό παιδί, παντρεμένος με την Ντιριντάουα που ήταν ταγματάρχις του ΕΛΑΣ.
Εκεί έπαιζε και ο Παπαχρήστος, ο οποίος ήταν πρόεδρος του χουντικού σωματείου των ηθοποιών. Τον  φωνάζει μια μέρα ο Χατζηχρήστος και του λέει, ενώ ήταν όλος ο θίασος μπροστά: «Τι λες ότι δεν γίνονται βασανιστήρια; Ρώτα τον Περικλή να σου πει αν γίνονται!».  Και του απαντά αυτός, «Δεν γίνονται βασανιστήρια, ο Περικλής μπορεί να λέει ψέματα!».
Με το που λέει «…μπορεί να λέει ψέματα» του λέει ο Χατζηχρήστος «μάζεψε τη βαλίτσα σου και φύγε». Κι αυτός τα μαζεύει και φεύγει, γιατί υπήρχε και μία ιεραρχία στο θέατρο. Μπροστά στο κύρος του Χατζηχρήστου δε μετρούσε ένας ατάλαντος ηθοποιός.
Οπότε μου λέει ο Χατζηχρήστος, θα παίξεις τους ρόλους του εσύ. Του λέω «Κύριε Χατζηχρήστο, αυτά τα έργα δεν τα ξέρω, έχω τελειώσει άλλη σχολή εγώ, πώς θα τα παίξω;». Μου λέει «Θα τα παίξεις!». Κουβεντιάζω και με τη γυναίκα μου η οποία μου λέει ότι είναι προτιμότερο να γυρίζεις με το μπουλούκι παρά να σε κυνηγάνε οι μπάτσοι, και τότε πάω και του λέω «Υπάρχει κανένα κείμενο να μάθω;» Μου λέει, «Όχι, θα στα λέω εγώ»!
Βγαίνω στη σκηνή λοιπόν χωρίς να ξέρω λέξη, ούτε και ποιο έργο ήτανε! Μου σφύριζε μια ατάκα και μετά αυτοσχεδίαζα. Αυτή ήταν η παλιά μέθοδος του μπουλουκιού. Ίσως αυτό ήταν το πρώτο μου μάθημα για να γίνω θεατρικός συγγραφέας.
Έτσι, πέρασε ένα διάστημα καλά, αλλά μετά τέλειωσε… Και τότε μπήκε η πρόταση να καταθέσω στο Συμβούλιο της Ευρώπης.
Το σκέφτομαι, το ξανασκέφτομαι… Εν τω μεταξύ τότε το 1969 όλα ήτανε νεκρά, οπότε δίνω μια συνέντευξη στην αγγλική εφημερίδα Sun (η οποία τότε ήταν αριστερή εφημερίδα, και τώρα είναι του Μέρντοχ, κίτρινος τύπος του κεράτα) και λέω του δημοσιογράφου -μέσω Αμαλίας Φλέμινγκ- να αλλάξει τα στοιχεία, αλλά εκείνος δίνει τα στοιχεία επακριβώς και έτσι τα μεταδίδει το BBC σε αγγλική μετάφραση, οπότε εδώ στην Ελλάδα εντοπίζουν τα στοιχεία και κινδυνεύω να με πιάσουν.
Από εκεί και πέρα, επειδή είχα συνεχώς το φόβο ότι μπορεί να γίνει σύλληψη, έριχνα έξω από την πόρτα αλεύρι που φαινόταν σα σκόνη, σα να ήταν ασκούπιστα. Και μια μέρα βλέπω έξω 10-20 πατημασιές, και λέω… χαιρετίσματα. Την κοπάνησα, κρύφτηκα ένα διάστημα και μετά βρήκα μια άκρη με ένα πλαστό διαβατήριο για να πάω στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Και εδώ τελειώνει η περιπέτεια της Ελλάδας. Γύρισα πίσω, όταν πια είχε πέσει η χούντα.
Κρ.Π.: Με αυτή την κατάθεση, και με τις αντίστοιχες άλλων, τι επακολούθησε;
Π.Κ.: Η Ελλάδα καταδικάζεται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Στρασβούργου για παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό δημιουργεί ένα προηγούμενο νομικό γεγονός στο Διεθνές Δίκαιο και ο ΟΗΕ παίρνει αυτή την απόφαση και νομοθετεί διεθνώς ότι η χώρα που παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα αποβάλλεται από διεθνείς οργανισμούς.
Δηλαδή με αφορμή την Ελλάδα, που παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα, επιβάλλεται από έναν Ευρωπαϊκό – Διεθνή Οργανισμό, δηλαδή την ΕΟΚ, το δεδικασμένο που ισχύει και για τις επόμενες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων οποιασδήποτε χώρας. Κι αυτό εντάσσεται στον ΟΗΕ, που λέει ότι η χώρα που παραβιάζει ανθρώπινα δικαιώματα αποκλείεται από την Διεθνή Κοινότητα.
Καταδικάστηκε, λοιπόν, και διώχτηκε η χούντα της Ελλάδας, οπότε από αυτό ξεκίνησε πολύ μεγάλη δίκη εναντίον της. Ήταν πολύ μεγάλη επιτυχία αυτό. Πάρα πολύ μεγάλη επιτυχία. Στην ουσία τότε απομονώνεται η χούντα.
Στη συνέχεια βγάζω τους «Ανθρωποφύλακες», που ήταν η εμπειρία μου με τους βασανισμούς και η μαρτυρία μου σε αυτό το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, και επιπλέον το πρώτο βιβλίο που κυκλοφόρησε εναντίον της χούντας, που τώρα πρόσφατα που τακτοποιούσα το αρχείο μου είδα πως είχε πάνω από 300 κριτικές και παρουσιάσεις στις μεγαλύτερες εφημερίδες του κόσμου. Οπότε η κοινή γνώμη στράφηκε οριστικά εναντίον της χούντας κι αυτό επηρέασε τις κυβερνήσεις.
Αλλά η αντίσταση στη χούντα ήταν γενικά αναιμική. Εκτός από τη Νομική και το Πολυτεχνείο, δεν είχαμε τίποτε άλλο. Υπήρχαν πρωτοβουλίες ομάδων, που αν η χούντα δεν της πείραζε, ίσως δεν θα φαινόντουσαν καν ότι είναι αντιστασιακές. Εκτός από κάτι βόμβες που βάζανε κάτι κεντρώοι συνήθως, κάτι δεξιοί, σοσιαλιστές και τέτοια, γιατί η κλασσική αριστερά του ΚΚΕ και του ΚΚΕ εσωτερικού –ας το πούμε έτσι- δε βάζανε βόμβες, εκτός από παρακλάδια που είχαν διαχωρίσει τη θέση τους, όπως η ομάδα ΑΡΗΣ που είχε προέλευση από το ΚΚΕ εσωτερικού.
Κρ.Π.: Αυτό που σας έμεινε από τις φυλακές της Αίγινας, τι είναι κυρίως;
Π.Κ.: Ότι τελικά σε συνθήκες εγκλεισμού, σε συνθήκες μεσαιωνικές, μπορείς να δημιουργήσεις μια ανθρώπινη εστία, να είσαι καλά, και επίσης μπορείς να βελτιώσεις τις γνώσεις σου, κάτι που είναι πολύ σημαντικό.
Εξού και υπάρχει ένα σύνθημα που αναφέρω και στους «Ανθρωποφύλακες», που πρέπει να έχει βγει από τη σοφία των πολιτικών κρατουμένων, που λέει: Αγάπα το κελί σου, τρώγε το φαϊ σου, διάβαζε πολύ. Γιατί αν μισείς το κελί σου κάνεις τη ζωή σου ανυπόφορη. Αν δεν τρως ό,τι σκατά και να σου δίνουνε, αδυνατίζεις. Και το διάβασμα, είναι μια απόδραση!
Και κει είχες την ευκαιρία να διαβάσεις χοντρά βιβλία! Χιλίων σελίδων…
Κρ.Π.: Θυμάστε κανένα βιβλίο;
Π.Κ.: Του Βλαντιμίρ Λόσκι, που ήταν -αν δεν κάνω λάθος- για την αρχαία Ελλάδα. Επίσης είχα διαβάσει σχεδόν όλους τους Ρώσους και τους Γάλλους κλασσικούς, μέχρι παγκόσμιες ιστορίες… τέτοια πράγματα.
Κρ.Π.: Πόσο καιρό συνολικά ήσασταν φυλακισμένος στην Αίγινα;
Π.Κ.: Στην Αίγινα, αν θυμάμαι καλά πρέπει να ήμουν 5-6 μήνες. Κι άλλους τόσους Ασφάλεια και Αβέρωφ.
Κρ.Π.: Κι όλα αυτά, μετά τους βασανισμούς που είχατε υποστεί, οπότε ήσασταν ήδη καταπονημένος…
Π.Κ.: Ναι, μετά τους βασανισμούς. Ήμουνα καταπονημένος, αλλά είχα το αντίδοτο ότι ήμουν νέος. Εικοσιέξι χρονών ήμουνα. Οπότε αν είσαι νέος δε χαμπαρίζεις και πολλά πράγματα. Μετά έρχονται οι συνέπειες, ύστερα από δεκαετίες.
Κρ.Π.: Και ποιες είναι αυτές οι συνέπειες;
Π.Κ.: Ε, βρίσκεσαι με μετατοπισμένους σπόνδυλους. Με τις εξετάσεις που έκαναν τότε δεν φαινόντουσαν, αλλά σε ταλαιπωρούνε μετά.
Κρ.Π.: Οι ιατρικές γνωματεύσεις που αφορούν τα οργανικά σας προβλήματα που έχουν αιτία τους τους βασανισμούς ποιές είναι; Έχουν διαπιστωθεί;
Π.Κ.: Βέβαια. Έχω πέντε σπόνδυλους μετατοπισμένους, τρεις στο σβέρκο και δύο στη μέση, που δεν γίνεται τίποτα. Δηλαδή πονάς και πρέπει να είσαι συνέχεια με ειδικές γυμναστικές και φυσικοθεραπείες.
Κρ.Π.: Αυτά ως αναφορά στα σωματικά… αλλά υπάρχουν και άλλα;
Π.Κ.: Υπάρχουν αυτά που λέμε τα ψυχολογικά τραύματα, που είναι τα χειρότερα, εξού και με πρωτοβουλία ενός εκ των δικηγόρων που ήταν υπερασπιστής μας και μετά υπουργός Δικαιοσύνης στη Δανία, δημιουργηθήκανε Κέντρα Αποκατάστασης Βασανισθέντων που εκτός από τη σωματική, δίνουν κυρίως ψυχολογική βοήθεια.
Γιατί όλο αυτό επανέρχεται στον ύπνο σου. Δηλαδή, αυτό, δεν έγινε και το ξέχασες… το εσωτερικοποιείς, οπότε το ξαναζείς αρκετές φορές.
Διαταράσσεται ο ψυχικός κόσμος και σε συνδυασμό με το πώς έχει μεγαλώσει κανείς, πολλές φορές σε τρελαίνει! Ξέρω αρκετούς που κατάντησαν αλκοολικοί, γιατί δεν είχαν βοήθεια. Εμείς δεν είχαμε βοήθεια όταν βγήκαμε από τη φυλακή. Και αυτά θέλουν ειδική θεραπεία…
Στην ουσία, συνεχίζεις να καταστρέφεις ο ίδιος τον εαυτό σου μη μπορώντας να πάρεις μια ανάσα. Άλλοι έχουν αυτοκτονήσει… Υπάρχει και παγκόσμια βιβλιογραφία πάνω σε αυτά τα θέματα.
Κρ.Π.: Είστε οι επιζώντες της βίας. Είναι καθιερωμένος ο όρος διεθνώς. Και οι επιζώντες της βίας έρχονται αντιμέτωποι αργότερα με το μετατραυματικό στρές. Εσείς πώς τα αντιμετωπίσατε όλα αυτά;
Π.Κ.: Αργότερα πήγα σε ένα κέντρο αποκατάστασης βασανισθέντων. Αυτό, βοήθησε. Ε, και μετά με την ψυχανάλυση. Καμιά δεκαριά χρόνια ψυχανάλυση.
Κρ.Π.: Και με τη δημιουργικότητα;
Π.Κ.: Οπωσδήποτε!
Κρ.Π.: Αυτό δηλαδή που γράψατε και στο τελευταίο βιβλίο σας, στις «Παράπλευρες καθημερινές απώλειες», που το ανέφερε και ο συγγραφέας Τέος Ρόμβος σε ένα κείμενό του  : «… Σε εποχές ζόφου και φόβου, σαν και αυτήν που ζούμε τώρα στην Ελλάδα, έχουμε δύο τρόπους αντίδρασης: ο πρώτος είναι να αφήσουμε το σκοτάδι να μπει στην ψυχή μας και να τη μαυρίσει• ο άλλος είναι να αξιοποιήσουμε το φως που έχουν συσσωρεύσει τα φωτοβολταϊκά της καρδιάς μας…
Π.Κ.: Ναι, σίγουρα! Δηλαδή, η ταξική πάλη που λέμε, είναι και ψυχική πάλη. Οπότε παλεύουνε δυό δυνάμεις. Είμαστε διφυσίτες. Υπήρχε παλιά η διαμάχη, κυρίως στην Αίγυπτο, αν ο Χριστός είχε μόνο μία φύση, την ανθρώπινη, ή είχε και τις δύο φύσεις. Αυτόν τον όρο χρησιμοποιώ και τον προσαρμόζω και στα καθ’ υμάς. Ότι έχουμε δυνάμεις δημιουργικές μέσα μας, και δυνάμεις καταστροφικές. Και έφτιαξα τον όρο διφυσίτης.
Κρ.Π.: Είναι πολύ σημαντικό κάποιος να είναι δημιουργικός, δηλαδή, σε οποιεσδήποτε συνθήκες;
Π.Κ.: Ε, βέβαια. Συνήθως όμως δεν αποδεχόμαστε τη διττή εσωτερική μας φύση και λέμε μόνο ότι οι άλλοι μας φταίνε.
Δηλαδή, η δημιουργική φύση είναι να φυτέψεις ένα βασιλικό, η καταστροφική είναι να τον αφήσεις να ξεραθεί και να πεις ότι φταίει π.χ. ο καιρός ή ο γείτονας.
Η δημιουργική φύση φτιάχνει μια άμεση –σε βάθος χρόνου βέβαια- καλυτέρευση ποιότητας της ζωής. Τώρα μπαίνουμε στην ψυχολογία. Άστο…
Κρ.Π.: Γιατί, Δεν είναι σημαντικό να πούμε ότι ο άνθρωπος αν δεν έρθει σε επαφή με τον ασυνείδητο εαυτό του, δηλαδή να βάλει σε συνεργασία τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου του, τη λογική και τα βιώματα με τα συναισθήματα, δεν μπορεί να διαχειριστεί ούτε τα τραυματικά του βιώματα, αλλά και δεν μπορεί να δημιουργήσει;
Π.Κ.: Ε, βέβαια… Και λένε ότι χρησιμοποιούμε μόνο το 10% του μυαλού μας. Έχει βγει ένα φιλμ τώρα τελευταία του Μπεσόν πάνω σε αυτό το θέμα. Δεν το έχω δει ακόμα. Το 10% του μυαλού του χρησιμοποίησε ο Αϊνστάιν. Ο υπόλοιπος κόσμος πόσο; Το 0,1%; Το 0,3%; Πρέπει λοιπόν να ψάξουμε μέσα στον εαυτό μας και να βρούμε αυτή τη δύναμη που θα μας επιτρέψει να είμαστε ζωντανοί. Άμα είσαι ζωντανός δημιουργείς. Άμα είσαι νεκρός καταναλώνεις… -

Σημείωση:
 Οι φυλακές της Αίγινας σήμερα ανήκουν στο υπουργείο Πολιτισμού και είναι από όσο γνωρίζουμε κλειστές για το κοινό, ενώ θα μπορούσαν να γίνονται ανάλογες συζητήσεις ή παρουσιάσεις βιβλίων, και γενικά πολιτιστικές εκδηλώσεις με τον κόσμο, παρουσία  πολλές φορές και ανθρώπων που είχαν ανάλογες εμπειρίες. Ευχόμαστε στο μέλλον η Δημοτική Αρχή, οι υπεύθυνοι του υπουργείου, και γενικά οι φορείς του νησιού, να φροντίσουν να ανοίξουν οι φυλακές, για ανάλογες εκδηλώσεις, για να καλέσουμε και τον Περικλή Κοροβέση να μας μιλήσει από κοντά, και όχι να στέκει το κτίριο των φυλακών εκεί, κλειστό, σαν φάντασμα, και ενίοτε πεταμένα σωρούς από σκουπίδια απ' έξω...

via: aeginalight.gr