«Αφηγούμαι σημαίνει αντιστέκομαι» (Λουίς Σεπούλβεδα)
H ζωή δεν είναι αυτή πoυ έζησε κανείς αλλά αυτή πoυ θυμάται και όπως τη θυμάται για να την αφηγηθεί. Gabriel García Márquez
«Αφηγούμαι σημαίνει αντιστέκομαι» (Λουίς Σεπούλβεδα)
"Εαυτός 1 «Πρέπει να γράψεις, η Κυριακή πλησιάζει».
Εαυτός 2 «Η έμπνευση χάθηκε αυτόν τον καιρό. Ότι κι αν γράφω μου φαίνεται φτωχό, λίγο, ανούσιο».
Εαυτός 3 «Άσε την κριτική πια, κάνε αυτό που θέλεις και μπορείς. Γράφε, άφησε ελεύθερα τα χέρια σου στο πληκτρολόγιο να τρέχουν».
Εαυτός 4 «Θα τα παρατήσω, πάλι θα μείνω τόσο-όσο. Έχω τόσα να κάνω. Όλα στην πλάτη μου. Ο χρόνος στενεύει. Που να βρω κουράγιο για γραφή κι ανάγνωση; Σα να γέρασε η ζωή».
Εαυτός 5 «Κοίτα τους άλλους πόσα πράματα κάνουν, εσύ τίποτα;».
Εαυτός 6 «Αυτό που μπορείς γράψε, δεν είναι και λίγο. Σεβασμός, λίγη τρυφερότητα, μια ματιά καλοσυνάτη χρειάζεσαι. Εμπρός, απλώσου παραπάνω, ξεχείλωσε το "μπορώ" σου, κρύψε τα "πρέπει" και πέταξε στα "θέλω" σου».
Εαυτός 7 «Κούραση κι αυτές οι εσωτερικές καταδύσεις, τι τα θες τα "θέλω" και τις εμπνεύσεις; Τι τα σκαλίζεις πάλι τα παλιά, καλά δεν τα είχε βολέψει ο νους;».
Εαυτός 8 «Κι αυτός ο πόνος ανάμεσα στις ωμοπλάτες, δεν σταματάει να φωνάζει».
Εαυτός 9 «Μια έμπνευση ζητάς, μια απογείωση. Εσύ παραφωνάζεις και δεν ακούς με την ψυχή. Με το μυαλό μιλάς και κουράζεσαι. Ανάβεις τη φωτιά με το τσακμάκι που κρατάς στο ένα χέρι κι ετοιμάζεις τον κουβά με το νερό. Πόλεμος μέσα σου, η ειρήνη μακριά. Να γι’ αυτό να γράφεις, μήπως και καταλαγιάσει ο πόλεμος. Παραδέξου πως θέλεις να γράψεις για τον πόνο της απιστίας, της εγκατάλειψης».
Αυτές οι "κουβέντες" έκαναν τόση φασαρία που έθαβαν συχνά την έμπνευση. Εκνευρισμός κι ανησυχία απλωμένη μέσα μου. Ξέρω πως κάτι θέλω να γράψω μα ακόμα δεν τόλμησα. Δεν υπήρχε δρόμος για μένα στην γραφή. Δεν έγραφα, μόνο σκεφτόμουν.
Τώρα τον ανοίγω αυτόν τον δρόμο, τώρα αποκαλύπτω μονοπάτια και «ρωγμές» από όπου μπορεί να περάσει το φως όπως τραγουδάει με την βραχνή και ζεστή φωνή του, ο αγαπημένος μου Λέοναρντ Κοέν στο τραγούδι του:
«There is a crack in
everything
That s how the light
gets in»
Από τις ρωγμές και τις διαβρώσεις που δημιούργησε ο πόνος, κύλησαν ανακουφιστικά δάκρια, κι από τις πληγές που άνοιξε το παλιό τραύμα άρχισαν να κυλούν διαμάντια τα γράμματα, στα μικρά κείμενα που πάτησαν στο πληκτρολόγιο τα χέρια μου, κι έφτιαξαν μικρές, ντροπαλές Ανθρώπινες ιστορίες.
--
Με τα ανοιχτά αφτιά της ψυχής της και την αληθινή, στηρικτική ματιά των συμμετεχόντων στο σεμινάριο Αφήγηση Ζωής, άρχισα να μην ντρέπομαι για τις ιστορίες που σκάρωσα.
Με εκείνη την σταθερή και σίγουρη φωνή της Κρυσταλίας, που μου απάλυνε τον φόβο του «δεν μπορώ», ξεκίνησα να γράφω, ακολουθώντας τις οδηγίες της:
«Να γράφετε, να γράφετε, ν’ αφήσετε τον συγγραφικό σας εαυτό να δείξει αυτό που δεν αντέχει να δει, αυτό που δεν έχει ακόμα ειπωθεί, κι ίσως τότε να μιλήσετε και στις ψυχές κι άλλων ανθρώπων. Να γράφετε πρωί, τότε που το ένα πόδι σας είναι στο όνειρο. Καλή έμπνευση».
Σ’ ευχαριστώ Κρυσταλία, για το θάρρος που μου μετάγγισες, αλλά και γιατί νομίζω πως δεν παραιτήθηκες από το να πιστεύεις πως η ηρωίδα μου τελικά θα πετάξει."
Εύη Φωκά
29/5/22, κείμενο γραμμένο στο πλαίσιο του σεμιναρίου Αφήγηση Ζωής
--
Κυριακή 5/6/22 - Ανοιχτή συνάντηση ΑΦΗΓΗΣΗ ΖΩΗΣ
Αποχαιρετώντας άλλον έναν κύκλο Αφήγηση ζωής, διαβάζοντας το κείμενο της Εύης:
Flying (σεμινάριο "Αφήγηση ζωής")
και αναμένοντας:
-Το νέο βιβλίο του Βαγγέλη Γονιδάκη.
-Το πρώτο βιβλίο της Κατερίνας Σταματελάτου.
-Την ολοκλήρωση της επιμέλειας του βιβλίου της Κατερίνας Μητροπούλου.
-Την ολοκλήρωση βιβλίων που αυτή τη στιγμή γράφονται από πρώην συμμετέχοντες του σεμιναρίου,
και συγχρόνως, καλωσορίζοντας τη νέα ποιητική συλλογή της Βασιλικής Λαμπίρη: Ενός λεπτού σιγή, από τις εκδόσεις Μετρονόμος, και έχοντας στις αποσκευές μας, όλα τα βιβλία των συμμετεχόντων που ήδη ταξιδεύουν:
θα βρεθούμε σε μια ανοιχτή συνάντηση την Κυριακή 5/6/22, ώρα 18:00 (6μμ) το απόγευμα, μέσω zoom, για να πούμε τα νέα μας, και να διαβάσουμε κάποιο νέο αυτοβιογραφικό σας κείμενο. (Μια προτεινόμενη άσκηση για όσους δεν έχουν κάτι νέο, είναι: "Ένα καλοκαίρι των παιδικών μου χρόνων").
Και καλό καλοκαίρι! 🐬🖋🌻
--
Το λινκ της συνάντησης είναι:
Zoom Meeting: https://us02web.zoom.us/j/3826335299?pwd=aEJIWmtUNk9MVmJxTTJqRDRwWURqZz09
Meeting ID: 382 633 5299
Passcode: 6HnJSB
--
One tap mobile +13017158592,,3826335299#,,,,*842033# US (Washington DC) +13126266799,,3826335299#,,,,*842033# US (Chicago) Dial by your location +1 301 715 8592 US (Washington DC) +1 312 626 6799 US (Chicago) +1 346 248 7799 US (Houston) +1 669 900 6833 US (San Jose) +1 929 436 2866 US (New York) +1 253 215 8782 US (Tacoma) Meeting ID: 382 633 5299 Passcode: 842033 Find your local number: https://us02web.zoom.us/u/kcidBs14a
Κρυσταλία Πατούλη
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας – Δημοσιογράφος
6944203863
***
- Σεμινάριο Αφήγηση Ζωής (afigisizois.wordpress.com/about/)
Η ανακάλυψη πως κάποιος άγνωστος ‘άλλος’ γράφει στη θέση μου αντί για εμένα έγινε σταδιακά καθώς παρουσίαζα τα κείμενά μου στο σεμινάριο ‘Αφήγηση Ζωής’. Αυτός ο ‘άλλος’, που δεν είναι παρά ο συγγραφικός εαυτός, κατοικούσε από πριν μέσα μου σαν μια βουβή οπτασία. Στο παρελθόν σπάνια υπολόγιζα τη γνώμη του. Όμως μέσα στην πολύχρονη σιωπή του, κατάφερε να διαφυλάξει τα πιο ουσιώδη στοιχεία που με στερέωσαν σε αυτή τη ζωή. Την ακεραιότητα και τη σοφία των στοιχειωδών, όπως παρατήρησε η Κρυσταλία. Τη δύναμη να συγκινεί και να εμπνέει, να μοιράζεται και να μαθαίνει από τις ιστορίες των άλλων αφηγητών. ‘Όρθωσε επιτέλους ανάστημα!’ φώναξε ο συγγραφικός εαυτός από τα μύχια της ψυχής.
Καθώς περνούσαν οι εβδομάδες, ο ‘άλλος’ συγγραφικός εαυτός παρενέβαινε όλο και πιο συχνά και με πιο σίγουρη φωνή για να με διακόψει από τους στείρους συνειρμούς μου τις ώρες που δίπλωνα τα σεντόνια ή περίμενα στη στάση του λεωφορείου. Τώρα, καθώς τελειώνει το σεμινάριο, μπορώ να πω πως έχει πάρει το πάνω χέρι. Όχι μόνο για να σκέφτεται, αλλά και για να ΑΦΟΥΓΚΡΑΖΕΤΑΙ τους άλλους. Κυβερνά ένα κομμάτι των εκλογικεύσεών μου, και τους δίνει το συναισθηματικό θεμέλιο που τους έλειπε. Ευχή μου είναι αυτός ο ξένος ‘άλλος’, ο συγγραφικός εαυτός, να μη σταματήσει να μιλάει ποτέ.
«Η αφήγηση γεννήθηκε από το φόβο του θανάτου»[1], διαβάσαμε στο σεμινάριο ‘Αφήγηση Ζωής’. Και εύλογα γιατί, γράφοντας με την Κρυσταλία κατάλαβα πως η συγγραφή προσεγγίζει την αθανασία. Όχι την αθανασία της υστεροφημίας – γι’ αυτήν ποιός μπορεί να μιλήσει; Προσεγγίζει αντίθετα την αίσθηση της αθανασίας εκείνη, που κανείς την αντλεί από το ίδιο του το είναι, καθώς εξιστορεί τη ζωή του. Γίνεται τότε μεμιάς η ψυχή του η μούσα των διαχρονικών ερωτημάτων. Η ψυχή του Αιγέα, που μάταια προσμένει το γιο του, της Ευρύκλειας που θυμάται το παρελθόν μιας πληγής με δάκρυα χαράς, κι εκείνου του Ταντάλου που θα τιμωρείται αιώνια γιατί έπραξε πέρα από τα θεία. Και ατσαλώνεται η ψυχή γράφοντας, σαν να θωρακίζεται από το θάνατο, γιατί γνωρίζει πια με κλειστά μάτια τα αρχετυπικά μονοπάτια των συναισθημάτων. Ώστε όσο γράφαμε κι εμείς στην ‘Αφήγηση Ζωής’ με τις δικές μας ιστορίες ξαναζούσαμε τις χιλιάδες ζωές της ανθρωπότητας.
Καλλιόπη Γερωνυμάκη
Τρίερ, 19.12.2021
[1] Εντουάρντο Γκαλεάνο, Γυναίκες
Μόλις κυκλοφόρησε το νέο τραγούδι του Ευγένιου Δερμιτάσογλου «Αδέσποτες λέξεις», που ερμηνεύει στα ελληνικά και αγγλικά με τον Ηλία Ζάικο των Blues Wire, σε μετάφραση του Joseph Powell των Youth Valley. Πίσω από τους στίχους του που ενέπνευσαν τον δημιουργό, κρύβεται το βιβλίο «Αδέσποτα», και η πρώτη δημοσίευση για την παρουσίασή του.
Στο τέλος Ιουνίου του 2019, θα παρουσιαζόταν τότε το συλλογικό βιβλίο «Αδέσποτα», στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια, από τις Εκδόσεις Ταξιδευτής, για τα 10 χρόνια του σεμιναρίου «Αφήγηση ζωής».
Όταν ήρθε η στιγμή να σταλλεί η πρόσκληση με ένα ενημερωτικό κείμενο – σαν Δελτίο Τύπου), μου «βγήκε» αυθόρμητα ένας πρόλογος κάπως «ποιητικός», που ξένισε κι εμένα την ίδια, γι’ αυτό τηλεφώνησα στην συγγραφέα Ειρήνη Δερμιτζάκη (η οποία συμμετείχε και στο βιβλίο με έναν πρόλογο αλλά και ένα αυτοβιογραφικό της κείμενο), για να μου πει τη γνώμη της: «Να το αλλάξω; Μήπως γίνω ρεζίλι;». Εκείνη μου είπε να το αφήσω, οπότε παίρνοντας -ας πούμε- κουράγιο, το έστειλα στο Tvxs με την παράκληση για δημοσίευση, όπου στην αρχή του έλεγε:
«Όταν μετά από χρόνια η αλήθεια βρει τις λέξεις
για να αποτυπωθεί στο χαρτί, τότε μπορεί να χαράξει σαν γέλιο ή να βγει σαν
καρφί, να τρομάξει σαν τυφώνας, να ζωντανέψει σαν βροχή, να ανοίξει δρόμους σαν
απόφαση, να ταρακουνήσει σαν εφιάλτης, να ευωδιάσει σαν λουλούδι, να
αγανακτήσει σαν δούλος, να κοκκινίσει σαν απορία, να κατακεραυνώσει σαν
έκπληξη, να καθηλώσει σαν σιωπή, να χαριστεί σαν αγάπη, να παρηγορήσει σαν
ελπίδα.
Μετά από 10 χρόνια στο σεμινάριο Αφήγηση Ζωής, 45 αφηγήματα –επιλεγμένα ανάμεσα από εκατοντάδες άλλα– βρήκαν τις λέξεις για την αλήθεια τους, και εκδόθηκαν σε ένα βιβλίο... Τα κείμενα είναι, είτε αυτοβιογραφικά, είτε βασισμένα σε πραγματικές ιστορίες, εστιασμένα κυρίως στην παιδική και στην εφηβική ηλικία, μία θεματική που λείπει σε μεγάλο βαθμό από την παγκόσμια βιβλιογραφία»
Μετά από έξι μήνες, έλαβα ένα μήνυμα, από το βορά της χώρας, και τον τραγουδοποιό Ευγένιο Δερμιτάσογλου:
«Γεια σου Κρυσταλία, σου είχα στείλει μήνυμα για το υπέροχο (μετά που τo απέκτησα) βιβλίο «ΑΔΕΣΠΟΤΑ». Είναι, απλά, πάρα πολύ ωραίο αυτό που κατάφερες. Το Δελτίο Tύπου μ’ έχει εμπνεύσει να γράψω κάτι. Το ‘χω πειράξει λίγο, αλλά έχω στηριχτεί πάνω του στιχουργικά. Προς το παρόν το έκανα πρόβα με τους “Blues Wire”, ένα γκρουπ της Θεσσαλονίκης».
Το μήνυμα συνοδευόταν και από ένα βιντεάκι με το
μελοποιημένο τραγούδι του από την πρόβα… Ενθουσιάστηκα και συγκινήθηκα, όπως θα
ένιωθε οποιοσδήποτε στη θέση μου. Γιατί, εκτός των άλλων, όλα αυτά τα «αδέσποτα»
παιδιά, που ενήλικες πια, μετά από πολλά χρόνια, απέκτησαν φωνή μέσα από τα
κείμενα αυτού του βιβλίου, τώρα θα αποκτούσαν και το δικό τους τραγούδι!
Ένας αυθεντικός καλλιτέχνης, που δεν έχει προδώσει
το «αδέσποτο» παιδί μέσα του, με την ποιότητα του Ευγένιου, είχε εμπνευστεί από
τις ιστορίες τους, από τις αδέσποτες λέξεις τους.
Τι πιο παρηγορητικό, όπως είναι άλλωστε και η ίδια η
Τέχνη για όλους μας, να αγγίζει την ψυχή σου κάποιος με τις νότες του, και μετά
να παίρνουν τη σκυτάλη συνεργασίας οι Blues Wire, το συγκρότημα που είναι σαν να έχει
προσγειωθεί από άλλη χώρα -για να μην πούμε πλανήτη, με τον τρόπο που
προσεγγίζει τη μουσική για τα ελληνικά δεδομένα;
Και τι πιο θαυμαστό, να ενώνονται μέσα από ένα
τραγούδι, που ξεκίνησε από μια δημοσίευση για ένα βιβλίο, τόσοι διαφορετικοί
άνθρωποι:
O πατέρας δημιουργός του, Ευγένιος Δερμιτάσογλου, ο Ηλίας Ζάικος, η ψυχή των απίθανων Blues Wire, ο Joseph Powell, τραγουδοποιός και ο ίδιος στους Youth Valley, που έκανε την ποιητική μετάφραση στα αγγλικά, για τα «Αδέσποτα», και μακάρι το κάθε «αδέσποτο» παιδί που ο καθένας έχει μέσα του, αλλά κι όλα κάπου εκεί έξω…
Εύχομαι, όταν θα ακουστεί το τραγούδι «Αδέσποτες
λέξεις», να νιώσουν όσοι το ακούσουν, κάτι σαν αυτό που είπε η κλινικός
ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια Ελένη Νίνα, στον πρόλογο του βιβλίου:
«Διαβάζοντας τις ιστορίες των Αδέσποτων, ακούω από παντού τον ψίθυρο «Μπορώ», και είναι σαν να ανάβουν μικρά φανάρια, που με οδηγούν να βρω τον δρόμο για μια αυθεντική και στοργική συνεύρεση με άγνωστους ανθρώπους και με το αδέσποτο παιδί μέσα μου»
Ή σαν αυτό που έγραψε ο συγγραφέας – δημοσιογράφος Κώστας Στοφόρος: «Συγκινήθηκα, γέλασα, ένιωσα μερικές φορές έναν κόμπο στον λαιμό. Σκέφτηκα πολλά πράγματα για τον εαυτό μου. Για όσα κρύβουμε πολλές φορές "κάτω από το χαλί"»...
Όμως, κάτι που γίνεται κάποτε τραγούδι, είναι πολλά παραπάνω από ότι μπορεί να φανταστεί κανείς.
«Αδέσποτες λέξεις»
Στοιχεία για το τραγούδι και το video clip
Μουσική:
Ευγένιος
Δερμιτάσογλου
Στίχοι:
Κρυσταλία
Πατούλη & Ευγένιος Δερμιτάσογλου
Παίζει
και τραγουδά: Ηλίας Ζάικος (Blues Wire)
Ποιητική
μετάφραση: Joseph Powell (Youth Valley)
Ηχογράφιση,
μίξη, Mastering:
Χρήστος Μέγας
Βίντεο:
Παντελής Ασίκογλου
Ευχαριστούμε
τον
Αποστόλη Σταύρο για τις κάμερες,
και τον Πασχάλη Μπόζε για το τροχόσπιτο!
Οι
στίχοι (ελληνικά και αγγλικά) του τραγουδιού:
Αδέσποτες λέξεις / Stray words
Όταν μετά από χρόνια η αλήθεια βρει
Τις λέξεις ν’ αποτυπωθεί στο χαρτί
Θα χαράξει σα γέλιο
ή θα βγει σαν καρφί
Θα τρομάξει σαν τυφώνας
Θα ζωντανέψει σαν βροχή
Θ’ ανοίξει δρόμους σαν απόφαση
Θα κουνήσει τη γη…
Όταν μετά από χρόνια η αλήθεια βρει
Τις λέξεις ώσπου στα χείλη να βγει
Θα ευωδιάσει σα λουλούδι
Θα ουρλιάξει σαν πληγή
Θα κοκκινήσει σαν απορία
Θα καθηλώσει σαν σιωπή
Θα χαριστεί σαν αγάπη
Που θα φανεί την αυγή
(*το αγόρι κοίταξε τον γέροντα
Τα
μάτια του ήταν ορθάνοιχτα σαν να γνώριζε το τέλος
Η
απάντηση στου παππού τον γρίφο
ήταν
μια λέξη που δεν φοβάται μήτε ζωντανό μήτε νεκρό
Σκληρή
σαν αρχαίου πολεμιστή ασπίδα
Ακονισμένη
πιο πολύ από κάθε λεπίδα
Δυνατή
σαν 100.000 άνδρες
Η
Αλήθεια! Το αγόρι απαντά
Ο
γέρων γελά
Η
ιστορία τελειώνει)
Stray words / Αδέσποτες λέξεις
After the passing of the ages
It sometimes
finds a way of breaking through the ink
And it shines
like a young girl’s laughter
And it carves
like bayonets
Terrifying like
a storm cloud
Giving life like
holy rain
Opens eyes like
a decision
Shakes the very
grounds of earth
And when the
years have met each other
When honest
words have found their way into the mouth
It will bloom
like snowy flowers
It will scream
like burning wounds
It will blush
like yearning question
It will
captivate like silence
It will be
offered like a selfless love
that appears
with the dawn
*The young boy
looked straight at the old man
his eyes were
open wide as if he knew the end
The answer to
the old man’s riddle
Would be a word
that fears no living man or dead
Hardened more
than shields of warriors
Sharpened more
than any blade
Strong as
hundred thousand men’s force
“The TRUTH” he
shouts
The old man
smiles
The story ends
-
· «Oι τελευταίοι στίχοι είναι μια έξτρα πρόταση που αφορούν στην αγγλική έκδοση του τραγουδιού. Ο λόγος γι΄αυτό είναι το ότι προσέγγισα την αγγλική έκδοση πιο πολύ σαν μια ιστορία όπου ένας παππούς δίνει ένα αίνιγμα/ γρίφο σε έναν πιτσιρικά (όπως π.χ. η σφίγγα στον Οιδίποδα αλλά σε πιο ελαφριά εκδοχή) και το παιδί καλείται να του απαντήσει στο τελευταίο μέρος και βρίσκει τελικά την απάντηση, δηλαδή (“the Truth” he shouts …) την «Αλήθεια». Ποιητική μετάφραση: Joseph Powell (τραγουδοποιός στους Youth Valley)
"Γράφω για να θυμάμαι,
Θυμάμαι για να γράφω.
Το αγαπημένο μου παραμύθι όταν ήμουν παιδί ήταν «η Μαύρη
Αρκούδα», ένα άγνωστο παραμύθι, που κανείς απ όσους γνωρίζω δεν το ξέρει. Σπάνιο.
Ούτε μπόρεσα να το βρω σε κάποια συλλογή, από αυτές που κυκλοφορούν για να το ξαναδιαβάσω.
Το έψαξα. Κάποια στιγμή ως ενήλικη πια, με μια διάθεση νοσταλγίας αλλά και
επιστροφής στο σκοτεινό παρελθόν. Το έψαξα. Μα δεν το βρήκα πουθενά. Ρώτησα και
τη μάνα μου μήπως το θυμάται και αν μπορεί να μου το διηγηθεί πάλι, αλλά δεν το
θυμόταν πια. Δεν ήταν από τα παραμύθια των δικών της παιδικών χρόνων. Είπε πως
ίσως να το είχε ακούσει στο ραδιόφωνο και μετά να μας το διηγήθηκε. Αναρωτιέμαι
καμιά φορά αν το επινόησε.
Τόσο εγώ όσο και η αδερφή μου, δύο χρόνια μικρότερη από
μένα και στενός μου ακόλουθος σε όλη την παιδική μας ηλικία, μαγευόμασταν με τα
παραμύθια. Την Τρισεύγενη, το Μισονικολάκη, ακόμη και τη Σταχτοπούτα, μια
ανατριχιαστική παραλλαγή της όπου η πεθαμένη μάνα ήταν θαμμένη κάτω από ένα
δέντρο και το δέντρο μιλούσε στην κόρη με τη φωνή της πεθαμένης, την συμβούλευε
και της παραστεκόταν.
Δεν είχαν καλές νεράιδες τα παραμύθια της μαμάς. Όχι.
Ήταν άγρια και σκοτεινά αλλά τόσο μα τόσο γοητευτικά. Κι εμείς της ζητούσαμε να
μας τα διηγηθεί ξανά και ξανά. Η επανάληψη δεν μας ενοχλούσε. Μας καθησύχαζε
μάλλον, φτιάχνοντας ένα ζεστό και ασφαλές κουκούλι, ένα τόπο άχρονο και άχωρο
στον οποίο μπορούσαμε πάντα να καταφεύγουμε, μακριά από το ζοφερό σκοτάδι που
παραμόνευε στις γωνιές της παιδικής μας ζωής.
Δεν ξέρω από πού πήγαζε αυτή τους η γοητεία. Ίσως ήταν η
ίδια διαδικασία της αφήγησης, η ώρα αυτή που η μάνα ήταν δική μας, αποκλειστικά
δική μας. Μακριά από τις δουλειές που την απορροφούσαν συνέχεια. Μακριά από την
γκρίνια για τον πατέρα μου που δεν είχε γυρίσει ακόμη στο σπίτι από τη δουλειά
και ας ήταν βράδυ ή είχε γυρίσει μεθυσμένος μυρίζοντας γυναικείο άρωμα. Μακριά
από την φτώχεια και την ανέχεια, το κρύο και το σκοτάδι, τις διαψεύσεις και τα
γκρεμισμένα όνειρα. Κι εμείς σαν τα γατιά να κουλουριαζόμαστε στα πόδια της,
σαν τα γατιά να χουρχουρίζουμε, στον καναπέ της κουζίνας κάτω από το παράθυρο ή
στο μεγάλο κρεβάτι της κρεβατοκάμαρας και να ζητάμε «κι άλλο μαμά, κι άλλο…» Να
παρατείνουμε όσο γίνεται αυτές τις μαγικές στιγμές, τις στιγμές της ξεγνοιασιάς,
που το μόνο μας βάσανο ήταν τα βάσανα της βασιλοπούλας και των άλλων πρωταγωνιστών
της ιστορίας. Να παρατείνουμε τις στιγμές της εγγύτητας με τη μάνα, τις
μοναδικές που είχαμε.
Η μάνα δεν μας αγκάλιαζε, δε μας φιλούσε, δε μας
κανάκευε. Δεν υπήρχε τρυφερότητα στους τρόπους της. Μας φρόντιζε βέβαια όπως
ήξερε και όπως μπορούσε. Μας έντυνε, μας έπλενε, μας περιποιόταν όταν
αρρωσταίναμε.
Την ανάγκη μας για εγγύτητα, στοργή και αγκαλιά την
χορταίναμε με τα παραμύθια που μας ταΐζε ή τις άλλες ιστορίες, από τα παιδικά
της χρόνια κυρίως. Όταν σταμάτησε κάποια στιγμή να μας λέει παραμύθια, γιατί
είχαμε μεγαλώσει, αρχίσαμε να επινοούμε τα δικά μας και να τα ζούμε κιόλας με
τη φαντασία μας. Τόσο πολύ μας άρεσαν, τόσο πολύ τα είχαμε ανάγκη.
Από όλα εκείνα τα παραμύθια, για λόγο άγνωστο σε μένα η
Μαύρη Αρκούδα είχε την πιο ξεχωριστή θέση. Μέσα από το άχρονο σκοτάδι της
παιδικής μου ηλικίας, οι εικόνες του παραμυθιού είναι ακόμη μέσα μου ζωηρές.
Μια
φορά κι ένα καιρό ήταν ένας βασιλιάς που του άρεσε το κυνήγι. Πολύ συχνά
έπαιρνε τη συνοδεία του και τα αγαπημένα του σκυλιά και πήγαινε στο δάσος για
να κυνηγήσει.
Μια
φορά που κυνηγούσε χώθηκε βαθιά στο δάσος και κάπου πιάστηκε το πόδι του σε μια
παγίδα. Όσο κι αν προσπαθούσε ήταν αδύνατον να ξεφύγει. Τι θα απογίνω ο
καημένος, σκεφτόταν. Δεν θα με βρούνε ποτέ εδώ και νυχτώνει. Θα με φάνε τα
θηρία. Πράγματι η ώρα περνούσε και κανείς δεν ερχόταν να σώσει τον παγιδευμένο
βασιλιά, και σε λίγο θα άρχιζε να σκοτεινιάζει. Τότε κάτι άκουσε μέσα στο δάσος
και πάγωσε από το φόβο του γιατί είδε να εμφανίζεται μπροστά του μια τεράστια μαύρη
αρκούδα.
- Σε παρακαλώ καλή μου αρκούδα μη με φας,
άρχισε να την παρακαλάει ο βασιλιάς, Μη με φας κι εγώ θα σου δώσω ότι θες.
Είμαι βασιλιάς και μπορώ να σου δώσω ότι θες.
Η
αρκούδα το σκέφτηκε και απάντησε στο βασιλιά.
- Αν μου υποσχεθείς ότι θα μου δώσεις
όποιον έρθει πρώτος να σε προϋπαντήσει μόλις γυρίσεις στο παλάτι, θα σε
ελευθερώσω.
Ο
βασιλιάς σκέφτηκε ότι συνήθως είναι τα σκυλιά του που έρχονται να τον
προϋπαντήσουν όταν επιστρέφει στο παλάτι και χωρίς να το σκεφτεί δεύτερη φορά
έδωσε το λόγο του στην αρκούδα. Έτσι η αρκούδα ελευθέρωσε το βασιλιά τον πήρε
στην πλάτη της και ξεκίνησαν για το παλάτι.
Εν
τω μεταξύ στο παλάτι υπήρχε μεγάλη αναστάτωση. Η συνοδεία του βασιλιά μετά από
τις άκαρπες προσπάθειες να τον βρει είχε επιστρέψει στο παλάτι χωρίς αυτόν.
Τρελάθηκε από την αγωνία της η βασίλισσα όταν έμαθε τι είχε γίνει. Η μικρή
βασιλοπούλα όμως, που υπεραγαπούσε τον πατέρα της ήταν σίγουρη πως αυτός θα
γυρίσει και έτσι κάθισε στο παράθυρο να τον περιμένει πότε θα φανεί.
Είχε
ξημερώσει πια και η αγωνία όλων είχε κορυφωθεί γιατί ο βασιλιάς δεν φαινόταν
πουθενά. Η βασιλοπούλα όμως δεν έλεγε να φύγει από το παράθυρο. Ήταν σίγουρη
πως ο πατέρας της θα γυρίσει.
Πράγματι
κάποτε φάνηκε ο βασιλιάς. Μόλις τον είδε η κόρη του χάρηκε τόσο πολύ που βγήκε
έξω τρέχοντας να τον προϋπαντήσει.
- Όχου συμφορά μου, όχου δυστυχία μου
άρχισε να κλαίει και να φωνάζει ο βασιλιάς μόλις την είδε.
- Τι έπαθες πατέρα μου, γιατί κλαις; Δεν
χαίρεσαι που με βλέπεις; Ανησυχήσαμε τόσο πολύ για σένα. Νομίσαμε ότι έχεις χαθεί
στο δάσος, ότι σε φάγανε τα θηρία. Όμως να που γύρισες. Μα γιατί κλαις πατέρα
μου ,τι σου συμβαίνει;
Τότε
ο βασιλιάς με δάκρυα στα μάτια της είπε τι είχε συμβεί, πως παγιδεύτηκε, πως
τον ελευθέρωσε η αρκούδα και για τον λόγο που έδωσε. Η κόρη τον άκουγε σιωπηλή.
- Μην στενοχωριέσαι πατέρα του είπε, στην
αρκούδα χρωστάμε τη ζωή σου. Αφού της το υποσχέθηκες, θα πάω μαζί της.
Έτσι
η βασιλοπούλα αποχαιρέτισε κλαίγοντας την οικογένειά της, ανέβηκε στην πλάτη
της αρκούδας και έφυγαν από το παλάτι. Δρόμο παίρνουν, δρόμο αφήνουν, μα δε
φτάνουν πουθενά.
-Που
πηγαίνουμε καλή μου αρκούδα τη ρώτησε η βασιλοπούλα.
-Στο
γυάλινο βουνό, της απάντησε.
-Και
είναι μακριά το γυάλινο βουνό, ξαναρώτησε η βασιλοπούλα.
-Σταμάτα
να μου μιλάς μούγκρισε η αρκούδα και άρχισε να τρέχει γρήγορα σαν τον άνεμο και
σαν την καταιγίδα.
Δρόμο
παίρνουν, δρόμο αφήνουν, μα γυάλινο βουνό δε φαινόταν πουθενά.
-Σε
παρακαλώ καλή μου αρκούδα, είπε η βασιλοπούλα, να σταματήσουμε λίγο να
ξεκουραστώ;
Η
αρκούδα όμως δεν της απάντησε και συνέχισε να τρέχει πιο γρήγορα, δύο φορές σαν
τον άνεμο και σαν τη καταιγίδα. Η βασιλοπούλα είχε γαντζωθεί στην πλάτη της
αρκούδας από φόβο μη πέσει. Μετά από λίγο δεν κρατήθηκε και της είπε:
-Σε
παρακαλώ καλή μου αρκούδα, μη τρέχεις τόσο γρήγορα, φοβάμαι μη πέσω.
Η
αρκούδα μούγκρισε θυμωμένα και συνέχισε να τρέχει ακόμη πιο γρήγορα, τρεις
φορές σαν τον άνεμο και σαν τη καταιγίδα. Η βασιλοπούλα σίγουρη πια για το χαμό
της, ζάρωσε στην πλάτη της αρκούδας. Όμως κάποια στιγμή δεν άντεξε και λέει
στην αρκούδα.
-Καλή
μου αρκούδα είναι μακριά ακόμα το γυάλινο βουνό; Κουράστηκα.
Τότε
η αρκούδα μούγκρισε αγριεμένη και δίνοντας μια την πετάει κάτω και συνεχίζει το
δρόμο της τρέχοντας.
Το
κορίτσι άρχισε να κλαίει. Τι θα κάνω τώρα, σκέφτεται; Κοιτάζει γύρω της. Δε
είχε ιδέα που βρισκόταν. Πού θα πάω; Δεν μπορώ να γυρίσω πίσω, τι θα πω στην
πατέρα μου. Έδωσα μια υπόσχεση και πρέπει να την κρατήσω. Πρέπει να βρω το γυάλινο
βουνό και την αρκούδα.
Άρχισε
λοιπόν να προχωράει και να προχωράει και να προχωράει. Σε δάση και λαγκάδια, σε
ξέφωτα και ερημιές. Κόντευε να νυχτώσει όταν είδε ένα καλυβάκι στην άκρη του
δρόμου. Χαρούμενη τρέχει προς τα κει και χτυπάει την πόρτα. Μια γριούλα της
άνοιξε.
- Τι κάνεις κορίτσι μου εδώ μέσα στις
ερημιές, τη ρώτησε;
- Καλή μου κυρία είπε η βασιλοπούλα,
ψάχνω να βρω το γυάλινο βουνό. Μήπως ξέρεις που είναι;
- Δεν ξέρω κορίτσι μου της απάντησε, αλλά
έλα μέσα, να ξαποστάσεις και να φας μαζί μας που έχω φτιάξει ωραία κοτόσουπα.
Η
γριούλα με τον άντρα της περιποιήθηκαν τη βασιλοπούλα, της έβαλαν να φάει,
άκουσαν την ιστορία της και της έστρωσαν να κοιμηθεί. Το επόμενο πρωί καθώς την
αποχαιρετούσαν της έδωσαν να πάρει μαζί της τα κοκαλάκια από το κοτόπουλο και
της είπαν:
- Πάρε τα μαζί σου κορίτσι μου και πρόσεξε
μη τα χάσεις γιατί μπορεί να σου χρειαστούν. Ακολούθησε το δρόμο, όπως πάει.
Πιο κάτω ζει η αδερφή μου με τον άντρα της σε ένα καλυβάκι σαν κι αυτό. Ρώτησε
την μήπως ξέρει που είναι το γυάλινο βουνό που γυρεύεις.
Το
κορίτσι τους αγκάλιασε, τους ευχαρίστησε και πήρε πάλι το δρόμο του. Δρόμο
παίρνει, δρόμο αφήνει.
Κόντευε
να νυχτώσει όταν είδε στην άκρη του δρόμου το καλυβάκι που της είχαν πει τα
γεροντάκια. Χαρούμενη τρέχει προς τα κει και χτυπάει την πόρτα. Μια καλή
γριούλα της άνοιξε την πόρτα.
- Τι κάνεις κορίτσι μου εδώ μέσα στις
ερημιές τη ρώτησε;
- Καλή μου κυρία είπε η βασιλοπούλα,
ψάχνω να βρω το γυάλινο βουνό. Μήπως ξέρεις που είναι;
- Δεν ξέρω κορίτσι μου της απάντησε, αλλά
έλα μέσα, να ξαποστάσεις και να φας μαζί μας, που έχω φτιάξει ωραία κοτόσουπα.
Η
γριούλα κι ο άντρας της περιποιήθηκαν τη βασιλοπούλα, της έβαλαν να φάει,
άκουσαν την ιστορία της και της έστρωσαν να κοιμηθεί. Το επόμενο πρωί καθώς την
αποχαιρετούσαν της έδωσαν να πάρει μαζί της τα κοκαλάκια από το κοτόπουλο, και
της είπαν:
- Πάρε τα μαζί σου κορίτσι μου και
πρόσεξε μη τα χάσεις γιατί μπορεί να σου χρειαστούν. Ακολούθησε το δρόμο όπως
πάει. Πιο κάτω ζει η άλλη μου αδερφή μου με τον άντρα της σε ένα καλυβάκι σαν
κι αυτό. Ρώτησε την μήπως ξέρει που είναι το γυάλινο βουνό που γυρεύεις.
Το
κορίτσι τους αγκάλιασε, τους ευχαρίστησε και πήρε πάλι το δρόμο του. Δρόμο
παίρνει, δρόμο αφήνει.
Κόντευε
να νυχτώσει όταν είδε στην άκρη του δρόμου το καλυβάκι που της είχαν πει τα
γεροντάκια. Χαρούμενη τρέχει προς τα κει και χτυπάει την πόρτα. Μια καλή
γριούλα άνοιξε πάλι την πόρτα.
- Τι κάνεις κορίτσι μου εδώ μέσα στις
ερημιές τη ρώτησε; Καλή μου κυρία είπε η βασιλοπούλα, ψάχνω να βρω το γυάλινο
βουνό. Μήπως ξέρεις που είναι;
- Ξέρω κορίτσι μου της απάντησε, αλλά έλα
μέσα πρώτα, να ξαποστάσεις και να φας μαζί μας που έχω φτιάξει ωραία κοτόσουπα.
Η
γριούλα κι ο άντρας της περιποιήθηκαν τη βασιλοπούλα, της έβαλαν να φάει,
άκουσαν την ιστορία της και της έστρωσαν να κοιμηθεί. Το επόμενο πρωί καθώς την
αποχαιρετούσαν της τύλιξαν να πάρει μαζί της τα κοκαλάκια από το κοτόπουλο και
της έδειξαν το δρόμο για το γυάλινο βουνό.
- Πάρε κι αυτά μαζί σου κορίτσι μου, της
είπαν, και πρόσεξε μη τα χάσεις γιατί μπορεί να σου χρειαστούν.
Το
κορίτσι τους αγκάλιασε, τους ευχαρίστησε και έφυγε τρέχοντας. Από τη βιασύνη
της όμως της έπεσε ένα μικρό κοκαλάκι χωρίς να το καταλάβει και το έχασε.
Χαρούμενη
συνέχισε το δρόμο της. Δρόμο παίρνει δρόμο αφήνει μέχρι που φτάνει στο γυάλινο
βουνό. Το βουνό είναι ψηλό και ολόκληρο φτιαγμένο από γυαλί. Λαμποκοπάει στο
φως. Κοιτάζει από δω, κοιτάζει από κει η βασιλοπούλα, σκάλα δε βλέπει πουθενά,
ούτε άλλο τρόπο για να ανέβει το βουνό. Και τώρα τι θα κάνω; Σκέφτηκε. Εκεί που
σκεφτόταν θυμήθηκε τα κοκαλάκια που της είχαν δώσει τα γεροντάκια. Μια ιδέα
άστραψε στο μυαλό της. Θα τα βάλω στη σειρά και μ’ αυτά θα φτιάξω μια σκάλα να
ανέβω στο βουνό. Και έτσι έγινε. Σκαλοπάτι, σκαλοπάτι έφτιαχνε τη σκάλα με τα
κοκαλάκια και ανέβαινε το κορίτσι το βουνό. Κόντευε σχεδόν να φτάσει, ένα σκαλί
μόνο της. Κοιτάζει το μπόγο της όμως και δεν είχε άλλο κοκαλάκι. Τι να κάνει
και το κορίτσι έκοψε το μικρό του το δαχτυλάκι και μ’ αυτό έφτιαξε το τελευταίο
σκαλοπάτι.
Ένα
υπέροχο κρυστάλλινο παλάτι έλαμπε στην κορυφή του βουνού και μέσα στο παλάτι
ήταν η αρκούδα. Ξαφνιασμένη ρώτησε την κοπέλα πως βρέθηκε εκεί. Τότε αυτή της
είπε όλη την ιστορία, πως την έψαχνε, πως έφτιαξε τη σκάλα και πως έκοψε το
δαχτυλάκι της για να καταφέρει να φτάσει στην κορυφή. Την ώρα που τα έλεγε αυτά,
ακούστηκε ένας τρομερός θόρυβος σαν να γκρεμιζόταν το βουνό, το δέρμα της
αρκούδας έπεσε και εμφανίστηκε από κάτω ένα όμορφο παλικάρι.
-Σ’ ευχαριστώ καλή μου κοπέλα γι αυτό που έκανες! Με αυτή τη θυσία που έκανες, το δαχτυλάκι που έκοψες για να έρθεις εδώ να με βρεις, με ελευθέρωσες! Μια κακιά μάγισσα με είχε μεταμορφώσει σε αρκούδα. Είμαι βασιλόπουλο σε αυτό εδώ το βασίλειο και αυτό είναι το παλάτι μου. Και άμα θες θα σε παντρευτώ και θα γίνεις η βασίλισσα μου. Και έτσι έγινε. Εδώ τελειώνει το παραμύθι. Και ζήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα.
Το έκανα σκοπό της ζωής μου να βρω το γυάλινο βουνό και
να το ανεβώ, να βρω τη μαύρη αρκούδα, να εκπληρώσω την υπόσχεση, να εκπληρώσω
το χρέος μου, αυτό που πρέπει, βάζοντας στην άκρη κάθε φόβο, κόβοντας κομμάτια
από τη σάρκα μου προσφέροντας θυσία τον ίδιο μου τον εαυτό ,για να φτάσω τελικά
στο γυάλινο βουνό. Και η μαύρη αρκούδα άραγε τι να συμβολίζει;
Είμαι εγώ
Αυτό που τόσα χρόνια
Ψάχνω
Και δεν μπορώ να βρω
Είμαι εγώ
Που ξεχασμένα
Αρχαία σκαλοπάτια
Θ’ ανεβώ
Είμαι εγώ
Που μόνη κι ιδρωμένη
Θα φτάσω
Στο γυάλινο βουνό
Γιατί είμαι εγώ
Στην αρχή και στο τέλος
Στο φως και στο σκοτάδι
Στο γυάλινο βουνό
Είμαι εγώ
Και χρόνια περιμένω
Μήπως και αντικρύσω
Τον άλλο μου εαυτό" Δ. Α.
✿Γράφω για να μην ξαναγράψω ποτέ.
Γράφω γιατί είμαι πολλά πρόσωπα.
Γράφω, για να μην ξαναϋπάρξουν αυτά τα πρόσωπα που είμαι,
αλλά ένα και μοναδικό πρόσωπο,
που δεν γράφει✿
Ελεονώρα Σταθοπούλου, Καλο αίμα κακό αίμα, εκδ. Eστία