2012 - 2013: 3ος χρόνος για το Σεμινάριο Αφήγηση ζωής -Έναρξη νέων μαθημάτων

2012 - 2013: 3ος χρόνος για το Σεμινάριο Αφήγηση ζωής -Έναρξη νέων μαθημάτων

«Η ζωή δεν είναι αυτή που έζησε κανείς αλλά αυτή που θυμάται και όπως τη θυμάται για να την διηγηθεί» Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές

Εκπαιδεύτρια  Κρυσταλία Πατούλη, Δημοσιογράφος - Σύμβουλος Συστημικής Προσέγγισης

• Φέτος, προστίθεται μία νέα δυνατότητα συνεργασίας - συμμετοχής του σεμιναρίου "Αφήγηση ζωής" στις "Αληθινές Ιστορίες Μεσογείου", μια διεθνής διοργάνωση, όπου μπορεί οποιοσδήποτε από τους "Ανώνυμους Αφηγητές" να λάβει μέρος  με ένα κείμενό του ή ένα διήγημα 5 σελίδων, με θέμα μία αληθινή ιστορία ζωής! της περιοχής της Μεσογείου...

• Για το νέο πρόγραμμα του Σεμιναρίου στο Μικρό Πολυτεχνείου, πατήστε εδώ.

ΣΤΟΧΟΣ βιωματικού σεμιναρίου - εργαστηρίου Δημιουργικής "Αφήγησης ζωής":
«Οι ιστορίες μας γίνονται τόσο πολύ δικό μας κομμάτι, ώστε και εμείς δεν τις συνειδητοποιούμε, όπως το ψάρι που ανακαλύπτει το νερό τελευταίο» έχει πει ο Jerome Bruner (Αφηγηματική θεραπεία).
Στόχος μας σε αυτό το σεμινάριο είναι να ανακαλύψουμε το… νερό.
Ο εαυτός μας άλλωστε είναι πιθανώς το εντυπωσιακότερο έργο τέχνης που συνεχώς εξελίσσουμε και σίγουρα το πιο περίπλοκο, αφού δημιουργούμε όχι μόνο μια ιστορία για τον εαυτό μας αλλά πολλές!

Σύμφωνα με τον Bruner: «Δεν υπάρχει ένας εαυτός που απλώς στέκεται εκεί έτοιμος να περιγραφεί με λέξεις, αλλά πολύ περισσότεροι. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι συνεχώς κατασκευάζουμε και ανακατασκευάζουμε τον εαυτό μας με βάση το παρελθόν, το παρόν αλλά και το μέλλον – τις προσδοκίες που έχουν οι άλλοι για μας». 

Με τη δύναμη της γραφής και κυρίως της ρεαλιστικής αφήγησης ως δημιουργικό εργαλείο αλλαγών, και στόχο τη φράση: «Να είσαι ο εαυτός σου, αν… τον ξέρεις», το εργαστήριο αυτό, θα μπορούσε να προσυπογράψει εκείνο που είπε ο Σωκράτης: «Ζωή που δεν μπορείς να την αναλύσεις, δεν αξίζει να την ζεις». 

Καθώς οι λέξεις είναι το βασικό υλικό που χτίζουμε τη σχέση μας με την πραγματικότητα, ενώ συγχρόνως οι πραγματικές ιστορίες των ανθρώπων έχουν ίσως… μεγαλύτερη φαντασία από οποιαδήποτε λογοτεχνική επινόηση, η ρεαλιστική αφήγηση ζωής μπορεί να είναι απρόβλεπτα αποκαλυπτική ακόμη και στον ίδιο τον αφηγητή της και κάποιες φορές, εξίσου ενδιαφέρουσα σε ανάγνωση και από ένα αριστούργημα παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Αυτό το εργαστήρι μέσω της δημιουργικής αφήγησης ζωής, μπορεί επιλεκτικά να αυξήσει επίσης το επίπεδο της αυτογνωσίας όλων εκείνων των πιθανά κρυμμένων συγγραφικών εαυτών (εσωτερικών φωνών κατά Μ. Μπαχτίν) που ο καθένας μπορεί να ανακαλύψει γράφοντας και έχει τη δύναμη ακόμη και να… αλλάξει το παρελθόν, μέσα από μια διαφορετική οπτική γωνία του παρόντος. Σε κάθε κύκλο του εργαστηρίου, σημαντικός στόχος της «δημιουργικής αφήγησης» εκτός από τις γνώσεις για την δύναμη της γραφής και της προφορικής αφήγησης, είναι να ανακαλυφθούν για τον συμμετέχοντα όσο περισσότερες άγνωστες πτυχές του συγγραφικού εαυτού που θα καταφέρουν να αποτελέσουν την πρόκληση για ένα… μαγικά ρεαλιστικό ταξίδι δημιουργικής γραφής.

Σε ποιους απευθύνεται:
Σε όλους όσοι θα ήθελαν να ανακαλύψουν τη δύναμη της γραπτής και προφορικής αφήγησης ως δημιουργικό εργαλείο:

• Αυτογνωσίας
• Αλλαγών – μεταβάσεων
• Προσωπικής ανάπτυξης
• Έκφρασης
• Δημιουργικότητας
• Αλλά και τη συγγραφική – αφηγηματική τους δεινότητα.

Τρόπος διεξαγωγής:

• Ασκήσεις γραπτής και προφορικής (απομαγνητοφωνημένης) αφήγησης: Ανακαλύπτοντας το πρόσωπο του συγγραφικού-αφηγηματικού μας εαυτού - ύφος, χαρακτήρας, στόχοι, στυλ γραφής, επίπεδο επίγνωσης.
• Γνωριμία με βιβλία και συγγραφείς κυρίως non-fiction ιστοριών.
• «Ανάγνωση» ρεαλιστικών αφηγήσεων – αυτοβιογραφιών σε όλες τις μορφές τέχνης (φωτογραφία, κινηματογράφος, θέατρο, λογοτεχνία, στιχουργική, ζωγραφική κλπ)
• Βιωματικές αυτοβιογραφικές ασκήσεις με στόχο την αύξηση της αυτογνωσίας και της δημιουργικότητας αλλάζοντας συνεχώς πλαίσια και οπτικές γωνίες αφήγησης.
• Αναγνώριση των πολλών «φωνών» (βλ. Μ. Μπαχτίν) που συνυπάρχουν σε ένα γραπτό κείμενο, μέσα από συγκεκριμένες ασκήσεις.
• Βιωματικές ασκήσεις αυτογνωσίας αναλόγως των ενδιαφερόντων που αναδύονται από τις αυτοβιογραφικές ασκήσεις των συμμετεχόντων για τα οποία δίνονται επιπλέον και σημειώσεις θεωρίας ψυχολογίας, κοινωνιολογίας και ανθρωπολογίας.
• Βιβλιογραφία αυτοβιογραφιών αλλά και θεμάτων θεωρίας σε σχέση με τα πιο ενδιαφέροντα ζητήματα που επίσης αναδύονται από τις βιωματικές αυτοβιογραφικές ασκήσεις.

Στα πλαίσια του σεμιναρίου διοργανώνονται λογοτεχνικές αλλά και άλλες συναντήσεις "Αφηγήσεις Έργου - Ζωής" με γνωστές προσωπικότητες των γραμμάτων, των τεχνών και των επιστημών και παρακολουθούνται προαιρετικά θεατρικές παραστάσεις, κινηματογραφικές ταινίες, αλλά και άλλα πολιτιστικά δρώμενα που άπτονται στο θέμα του σεμιναρίου (αφηγήσεις ζωής) όπως και επισκέψεις σε προσωπικότητες που άφησαν το στίγμα τους μέσα από το αυτοβιογραφικό τους έργο.

Επίσης, όλοι οι συμμετέχοντες “Ανώνυμοι Αφηγητές” διαχειρίζονται από κοινού τον δικό τους κοινό ιστότοπο, δημοσιεύοντας  κείμενα, ή άρθρα και θέματα που τους ενδιαφέρουν, και μοιράζονται πολλές άλλες δραστηριότητες. Τέλος, ξεκίνησε και η Λέσχη Ανάγνωσης των “Ανώνυμων Αφηγητών” κάθε τελευταίο Σάββατο του μήνα, 7-9μμ, με ελεύθερη είσοδο για όποιον επιθυμεί να συμμετέχει.

*Πνευματικά δικαιώματα, δημιουργία, οργάνωση, και ευθύνη σεμιναρίου «Αφήγηση Ζωής»: Κρυσταλία Πατούλη, Δημοσιογράφος - Σύμβουλος Συστημικής Προσέγγισης
Επικοινωνία: cpatouli@yahoo.gr
 ---
Συνεργασίες Μικρό Πολυτεχνείο* , Εργαστήριο Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων κ.α.

info:
Για το Πρόγραμμα του Σεμιναρίου στο Μικρό Πολυτεχνείο:
Διάρκεια: 4 μήνες, 16 συναντήσεις 3ωρες
Κάθε Κυριακή: 17:30 – 20:30
Έναρξη: Κυριακή 7/12/2012
Παρουσίαση - συνάντηση για όσους θέλουν να μάθουν περισσότερα στις 3/12/12, ώρα 21:00 (Πλατεία Ασωμάτων 7, Θησείο, 1ος όροφος)


----------
*Κάποιες από τις Αφηγήσεις Έργου - Ζωής στο Μικρό Πολυτεχνείο:

"Αφήγηση Έργου - Ζωής" - Μικρό Πολυτεχνείο

www.mikropolytexneio.gr/index.php?...
Εργαστήριο Δημιουργικής αφήγησης - «Αφηγήσεις Έργου-Ζωής». Πόσο γνωρίζουμε την… ιστορία της ζωής μας; Πόσο γνωρίζουμε τον αφηγηματικό μας εαυτό; ...

 

2η Αφήγηση Έργου - Ζωής - Μικρό Πολυτεχνείο

www.mikropolytexneio.gr/index.php?...
με αφορμή το έργο ΑΣΚΗΤΙΚΗ του Νίκου Καζαντζάκη που έφερε στη σκηνή ο Βασίλης Βασιλάκης.

 

Β' «Αφηγήσεις Έργου-ζωής - Μικρό Πολυτεχνείο

www.mikropolytexneio.gr/index.php?...
20 Φεβ. 2011 – Μετά την παράσταση στις 22:30 ακολουθεί η "Αφήγηση έργου - ζωής" και συζήτηση των θεατών με τον σκηνοθέτη Βασίλη Βασιλάκη υπό τον ...

 

2η Αφήγηση Έργου - Ζωής - Μικρό Πολυτεχνείο

www.mikropolytexneio.gr/...is.../478-2-
Σεμινάρια τέχνης στην Αθήνα, από σημαντικούς έλληνες καλλιτέχνες σε πνεύμα φιλικό, παρεϊστικο, ανεξίθρησκο και openmind.

 

O Περικλής Κοροβεσης στο Μικρο Πολυτεχνειο « ΑΦΗΓΗΣΗ ΖΩΗΣ ...

afigisizois.wordpress.com/.../o-περικλής-κ...
9 Μαρ. 2012 – Ο Περικλής Κοροβέσης στο Μικρό Πολυτεχνείο ... πραγματοποιηθεί εκδήλωση Αφήγησης Έργου – Ζωής αφιερωμένη στον συγγραφέα Περικλή ...

 

Αφηγήσεις Έργου - Ζωής στο Μικρό Πολυτεχνείο | TVXS - TV Χωρίς ...

tvxs.gr/.../αφηγήσεις-έργου-ζωής-στο-μικρ... -
26 Φεβ. 2011 – Αφηγήσεις Έργου - Ζωής στο Μικρό Πολυτεχνείο ... Μικρό Πολυτεχνείο και το εργαστήριο «Δημιουργικής Αφήγησης» της Κρυσταλίας Πατούλη.

 

Ο Περικλής Κοροβέσης στο Μικρό Πολυτεχνείο Σήμερα, Πέμπτη 15 ...

camerastyloonline.wordpress.com/.../o-per...
15 Μαρ. 2012 – Ο Περικλής Κοροβέσης στο Μικρό Πολυτεχνείο Σήμερα, Πέμπτη 15 ... Μικρό Πολυτεχνείο εκδήλωση Αφήγησης Έργου – Ζωής αφιερωμένη στον ...

 

ΜΙΚΡΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ | CAMERASTYLO ONLINE

camerastyloonline.wordpress.com/.../μικρ...
15 Μαρ. 2012 – Ο Περικλής Κοροβέσης στο Μικρό Πολυτεχνείο Σήμερα, Πέμπτη 15 ... Μικρό Πολυτεχνείο εκδήλωση Αφήγησης Έργου – Ζωής αφιερωμένη στον ...

 

Σεμινάριο "Αφήγηση ζωής": Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα ...

crystal-metaepikoinonia.blogspot.com/.../b... -
18 Μαρ. 2012 – Η Αγαθή Δημητρούκα στο Μικρό Πολυτεχνείο - Με αφορμή την ... με τίτλο "Αφήγηση έργου - ζωής" και από το Σεμινάριο Στιχουργικής της ...

 

Σεμινάριο "Αφήγηση ζωής": O Bασίλης Βασιλάκης για την Ασκητική

 

Αφηγήσεις Έργου - Ζωής στο Μικρό Πολυτεχνείο - afigiseis ergou ...

www.inews.gr › Ειδησεις › TVXS -
26 Φεβ. 2011 – Αφηγήσεις Έργου - Ζωής στο Μικρό Πολυτεχνείο - afigiseis ergou zois ... στο Μικρό Πολυτεχνείο και το εργαστήριο «Δημιουργικής Αφήγησης» ...

 

Αφηγήσεις Έργου – Ζωής στο Μικρό Πολυτεχνείο | WEB-NEWS.GR

web-news.gr/αφηγήσεις-έργου-ζωής-στο-μ... -
26 Φεβ. 2011 – Αφηγήσεις Έργου – Ζωής στο Μικρό Πολυτεχνείο ... Μικρό Πολυτεχνείο και το εργαστήριο «Δημιουργικής Αφήγησης» της Κρυσταλίας Πατούλη.

 

Ο Βασίλης Βασιλάκης για την "Ασκητική" | TVXS - TV Χωρίς Σύνορα

tvxs.gr/.../o-basilis-basilakis-gia-tin-askitik... -
29 Ιαν. 2012 – ... και την ανάλογη συνάντηση "Αφήγησης Έργου Ζωής" με συμμετοχή κοινού, ... το σεμινάριο της Κρυσταλίας Πατούλη στο Μικρό Πολυτεχνείο ...

 

Ο Δημήτρης Ζερβουδάκης στο Mικρό Πολυτεχνείο | TVXS - TV Χωρίς ...

tvxs.gr/.../o-dimitris-zerboydakis-sto-mikr... -
27 Νοεμ. 2011 – Ο συνθέτης Δημήτρης Ζερβουδάκης έρχεται από τη Θεσσαλονίκη στο Μικρό Πολυτεχνείο, για μία "Aφήγηση έργου – ζωής", με ζωντανή μουσική ...

 

Ο Περικλής Κοροβέσης στο Μικρό Πολυτεχνείο | TVXS - TV Χωρίς ...

tvxs.gr/.../o-periklis-korobesis-sto-mikro-p... -
15 Μαρ. 2012 – Ο Περικλής Κοροβέσης στο Μικρό Πολυτεχνείο ... θα πραγματοποιηθεί στο Μικρό Πολυτεχνείο εκδήλωση Αφήγησης Έργου - Ζωής αφιερωμένη ...

 

Εργαστήριο Δημιουργικής αφήγησης (4oς κύκλος) - Αφήγηση ζωής

crystal-metaepikoinonia.blogspot.com/.../4... -
9 Απρ. 2012 – Αυτό το εργαστήρι μέσω της δημιουργικής αφήγησης ζωής, μπορεί .... Αυτό το καλοκαίρι στο Μικρό Πολυτεχνείο · ✿ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΕΡΓΟΥ ΖΩΗΣ: ...

 

Με αφορμη την Παγκοσμια Ημερα Ποιησης | Η ... - ΑΦΗΓΗΣΗ ΖΩΗΣ

afigisizois.wordpress.com/.../με-αφορμη-τ... -
18 Μαρ. 2012 – Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης στο Μικρό Πολυτεχνείο, .... Αφηγηση εργου – ζωης – Δημητρης Ζερβουδακης · Η ιστορια του ...

Τα τυπικά χαρακτηριστικά του πρωτο-φασισμού. Toυ Ουμπέρτο Έ

Παρά την ασάφεια αυτή, νομίζω πως μπορούμε να σκιαγραφήσουμε έναν κατάλογο χαρακτηριστικών τα οποία είναι αντιπροσωπευτικά αυτού που ονομάζω «πρωτοφασισμό», ή «αρχέγονο φασισμό». Αυτά τα χαρακτηριστικά δεν μπορούν να οργανωθούν σε ένα ενιαίο σύστημα· πολλά απ' αυτά αλληλοαναιρούνται, και είναι επίσης αντιπροσωπευτικά και άλλων μορφών δεσποτισμού ή φανατισμού. Η παρουσία ενός και μόνο απ' αυτά, όμως, αρκεί για να επιτρέψει στο φασισμό να συμπτυχθεί γύρω του.

1. Το πρώτο χαρακτηριστικό του πρωτοφασισμού είναι η λατρεία της παράδοσης. Η παραδοσιαρχία, βέβαια, είναι πολύ παλαιότερη από τον φασισμό. Δεν χαρακτήριζε μόνο την αντιεπαναστατική σκέψη των Καθολικών μετά τη Γαλλική Επανάσταση, αλλά γεννήθηκε στους ελληνιστικούς χρόνους, ως αντίδραση στον κλασικό ελληνικό ορθολογισμό. Στη λεκάνη της Μεσογείου, λαοί διαφόρων θρησκειών (που οι περισσότερες απ' αυτές είχαν γίνει δεκτές στο ρωμαϊκό πάνθεο) άρχισαν να ονειρεύονται κάποια αποκάλυψη που είχε συμβεί στην αυγή της ανθρώπινης ιστορίας. Αυτή η αποκάλυψη, σύμφωνα με τη μυστηριακή αίγλη που καλλιεργούσε η παραδοσιαρχία, είχε παραμείνει για πολύ καιρό κρυμμένη κάτω από το πέπλο γλωσσών που ήταν πια ξεχασμένες στα αιγυπτιακά ιερογλυφικά, στους κέλτικους ρούνους, στους παπύρους των σχεδόν άγνωστων θρησκειών της Ασίας.
Αυτή η νέα κουλτούρα έπρεπε να είναι συγκρητιστική. Ο συγκρητισμός δεν είναι απλά, όπως λένε τα λεξικά, «ο συνδυασμός διαφόρων μορφών πίστης και λατρευτικής πρακτικής»· ένας τέτοιος συνδυασμός πρέπει να ανέχεται τις αντιφάσεις. Καθένα από τα αρχικά μηνύματα περιέχει ψήγματα σοφίας, και όποτε έμοιαζαν να λένε διαφορετικά ή ασύμβατα πράγματα αυτό συνέβαινε μόνο και μόνο γιατί όλα παραπέμπουν, με αλληγορικό τρόπο, στην ίδια αρχέγονη αλήθεια.
Συνεπώς, δεν μπορεί να υπάρξει καμία πρόοδος στη γνώση. Η αλήθεια έχει ήδη καταγραφεί μια για πάντα, κι εμείς το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να συνεχίζουμε να ερμηνεύουμε το δυσνόητο μήνυμά της.
Αν κοιτάξει κανείς τις βιβλιοθήκες διαφόρων φασιστικών καθεστώτων, θα βρει όλους τους μείζονες διανοητές της παραδοσιαρχίας. Η ναζιστική εσωτερική γνώση τρεφόταν με παραδοσιαρχικά, συγκρητιστικά και μυστικιστικά στοιχεία. Η πηγή που επηρέασε περισσότερο τις θεωρίες της νέας ιταλικής δεξιάς, ο Ιούλιος Έβολα, συνδύαζε το Άγιο Δισκοπότηρο με τα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών, και την αλχημεία με την Αγία Ρωμαϊκή και Γερμανική Αυτοκρατορία. Και μόνο το γεγονός ότι η ιταλική δεξιά, για να δείξει πόσο ανοιχτό μυαλό διαθέτει, διεύρυνε αυτό τον κατάλογο ώστε να συμπεριλάβει και έργα του Ντε Μαιτρ, του Γκενόν και του Γκράμσι, αποτελεί ολοφάνερη απόδειξη συγκρητισμού.
Αν κοιτάξετε τα ράφια που, στα αμερικάνικα βιβλιοπωλεία, φέρουν την επιγραφή «Νέα Εποχή», θα βρείτε εκεί μέχρι και Άγιο Αυγουστίνο, ο οποίος, απ' ό,τι γνωρίζω, δεν ήταν φασίστας. Αλλά το να συνδυάζεις τον Άγιο Αυγουστίνο με το Στόουνχεντζ αυτό είναι σύμπτωμα πρωτοφασισμού.
2. Η παραδοσιαρχία συνεπάγεται την απόρριψη του μοντερνισμού. Και οι φασίστες και οι εθνικοσοσιαλιστές κυριολεκτικά λάτρευαν την τεχνολογία, ενώ οι διανοητές της παραδοσιαρχίας συνήθως την απορρίπτουν ως αντίθετη προς τις παραδοσιακές πνευματικές αξίες. Όμως, παρόλο που ο ναζισμός υπερηφανευόταν για τα βιομηχανικά του επιτεύγματα, ο εγκωμιασμός του μοντερνισμού δεν ήταν παρά η επιφάνεια μιας ιδεολογίας βασισμένης στην ιδέα Αίμα και Γη (Blut und Boden). Η απόρριψη του σύγχρονου κόσμου ήταν μεταμφιεσμένη σαν αντίκρουση του καπιταλιστικού τρόπου ζωής, αλλά αφορούσε κυρίως στην απόρριψη του Πνεύματος του 1789 (και του 1776, φυσικά). Ο Διαφωτισμός, η Εποχή του Ορθολογισμού, γίνεται αντιληπτή ως απαρχή της σύγχρονης αχρειότητας. Κατ' αυτή την έννοια, ο πρωτοφασισμός μπορεί να οριστεί ως ανορθολογισμός.
3. Ο ανορθολογισμός βασίζεται επίσης στη λατρεία της δράσης για τη δράση. Επειδή η δράση είναι από μόνη της όμορφη, πρέπει να αναλαμβάνεται πριν, ή χωρίς, οποιαδήποτε σκέψη. Η σκέψη είναι μια μορφή αποδυνάμωσης. Επομένως, η κουλτούρα είναι ύποπτη, στο βαθμό που ταυτίζεται με την κριτική στάση. Η καχυποψία απέναντι στον κόσμο της διανόησης αποτελούσε πάντοτε σύμπτωμα του πρωτοφασισμού, από την υποτιθέμενη ρήση του Γκέμπελς («όταν ακούω να μιλάνε για κουλτούρα αρπάζω το όπλο μου») μέχρι τη συχνή χρήση εκφράσεων όπως «εκφυλισμένοι διανοούμενοι», «κουλτουριάρηδες», «παρηκμασμένοι σνομπ», «τα πανεπιστήμια είναι φωλιές κομμουνιστών». Οι επίσημοι φασίστες διανοούμενοι ασχολούνταν κυρίως με το να επιτίθενται στον σύγχρονο πολιτισμό και την αριστερή διανόηση, που έχουν προδώσει τις παραδοσιακές αξίες.
4. Καμιά συγκρητιστική πίστη δεν αντέχει στην αναλυτική κριτική. Το κριτικό πνεύμα κάνει διακρίσεις μεταξύ των εννοιών, και αυτές οι διακρίσεις αποτελούν σημάδι μοντερνισμού. Στον σύγχρονο πολιτισμό, η επιστημονική κοινότητα επαινεί τη διαφωνία ως μέθοδο βελτίωσης της γνώσης. Για τον πρωτοφασισμό, η διαφωνία είναι προδοσία.
5. Εξάλλου, η διαφωνία αποτελεί σημάδι ποικιλομορφίας. Ο πρωτοφασισμός καλλιεργεί και αναζητεί τη συναίνεση με το να οξύνει και να εκμεταλλεύεται το φυσικό φόβο του διαφορετικού. Η πρώτη έκκληση ενός φασιστικού ή πρώιμου φασιστικού κινήματος είναι η έκκληση ενάντια στους παρείσακτους. Επομένως, ο πρωτοφασισμός είναι εξ ορισμού ρατσιστικός.
6. Ο πρωτοφασισμός πηγάζει από την ατομική ή κοινωνική απογοήτευση. Αυτός είναι και ο λόγος που ένα από τα πιο τυπικά χαρακτηριστικά των φασιστικών καθεστώτων του παρελθόντος ήταν η επίκληση προς μια απογοητευμένη μεσαία τάξη που μαστιζόταν από μια οικονομική κρίση ή ένιωθε πολιτικά εξευτελισμένη και φοβισμένη από την πίεση που ασκούσαν οι χαμηλότερες κοινωνικές τάξεις. Στην εποχή μας, που οι παλιοί «προλετάριοι» είναι πλέον μικροαστοί (και τα λούμπεν στοιχεία είναι κατά κανόνα αποκλεισμένα από την πολιτική σκηνή), ο φασισμός του αύριο θα βρει το ακροατήριό του σ' αυτή τη νέα πλειοψηφία.
7. Στους ανθρώπους που νιώθουν πως δεν έχουν πλέον ξεκάθαρη κοινωνική ταυτότητα, ο πρωτοφασισμός λέει πως το μοναδικό τους προνόμιο είναι το πιο κοινό, ότι έχουν γεννηθεί στην ίδια χώρα. Αυτή είναι και η απαρχή του εθνικισμού. Άλλωστε, το μοναδικό πράγμα που μπορεί να δώσει ταυτότητα στο έθνος είναι οι εχθροί του. Έτσι, στη ρίζα της πρωτοφασιστικής ψυχολογίας υπάρχει μια εμμονή με τις συνωμοσίες, ιδιαίτερα τις διεθνείς. Οι οπαδοί πρέπει να νιώθουν πολιορκημένοι. Ο πιο εύκολος τρόπος να πολεμήσεις μια συνωμοσία είναι η επίκληση στην ξενοφοβία. Αλλά η συνωμοσία πρέπει να έχει και εσωτερικούς μοχλούς: οι Εβραίοι είναι συνήθως ο καλύτερος στόχος, γιατί έχουν το πλεονέκτημα να είναι ταυτόχρονα και εσωτερικοί και εξωτερικοί εχθροί. Στις Η.Π.Α., ένα εμφανές δείγμα συνωμοσιολογικής εμμονής βρίσκεται στο βιβλίο του Πατ Ρόμπερτσον Η Νέα Τάξη Πραγμάτων, αλλά, όπως έχουμε δει πρόσφατα, υπάρχουν και πολλά άλλα.
8. Οι οπαδοί πρέπει να νιώθουν ταπεινωμένοι από τον επιδεικτικό πλούτο και την δύναμη των εχθρών τους. Όταν ήμουν μικρό παιδί, μου είχαν μάθει ότι οι Εγγλέζοι είχαν πέντε γεύματα τη μέρα. Έτρωγαν πιο συχνά από τους φτωχούς αλλά νηφάλιους Ιταλούς. Και ότι οι Εβραίοι είναι πλούσιοι και βοηθάνε ο ένας τον άλλο μέσω ενός μυστικού δικτύου αμοιβαίας αρωγής. Έτσι, με μια συνεχή μετατόπιση της ρητορικής εστίασης, οι εχθροί είναι ταυτόχρονα πολύ ισχυροί και πολύ αδύναμοι. Οι φασιστικές κυβερνήσεις είναι καταδικασμένες να χάνουν τους πολέμους τους, γιατί είναι εγγενώς ανίκανες να κάνουν μια αντικειμενική εκτίμηση της δύναμης του εχθρού.
9. Για τον πρωτοφασισμό, δεν υπάρχει αγώνας για τη ζωή· αντίθετα, η ζωή είναι ένας συνεχής αγώνας. Επομένως, ο ειρηνισμός ισοδυναμεί με συναλλαγή με τον εχθρό. Είναι κακός, γιατί η ζωή είναι ένας συνεχής πόλεμος. Αυτό, όμως, επιφέρει ένα «σύμπλεγμα Αρμαγεδδώνα». Εφόσον οι εχθροί πρέπει να ηττηθούν, θα πρέπει να υπάρξει μια τελική μάχη, μετά από την οποία το κίνημα θα έχει υπό τον έλεγχό του ολόκληρο τον κόσμο. Μια τέτοια «τελική λύση», όμως, θα σημάνει την αρχή μιας περιόδου ειρήνης, μιας Χρυσής Εποχής, πράγμα που έρχεται σε αντίφαση με το δόγμα του συνεχούς πολέμου. Κανείς φασίστας ηγέτης δεν έχει καταφέρει ποτέ να λύσει αυτό το πρόβλημα.
10. Ο ελιτισμός αποτελεί χαρακτηριστική διάσταση κάθε αντιδραστικής ιδεολογίας, στο βαθμό που είναι θεμελιωδώς αριστοκρατικός, και ο αριστοκρατικός και μιλιταριστικός ελιτισμός συνεπάγεται την περιφρόνηση προς τους αδύναμους. Ο πρωτοφασισμός μπορεί να εκφράσει μόνο έναν λαϊκό ελιτισμό. Κάθε πολίτης ανήκει στον καλύτερο λαό του κόσμου, τα μέλη του κόμματος είναι οι καλύτεροι πολίτες, κάθε πολίτης μπορεί (ή πρέπει) να γίνει μέλος του κόμματος. Αλλά δεν μπορεί να υπάρχουν πατρίκιοι χωρίς πληβείους. Ο Ηγέτης, που γνωρίζει ότι η εξουσία δεν του απονεμήθηκε δημοκρατικά αλλά την κατέκτησε με τη βία, γνωρίζει επίσης ότι η δύναμή του βασίζεται στην αδυναμία των μαζών· οι μάζες είναι αδύναμες, και γι' αυτό χρειάζονται και αξίζουν έναν ηγεμόνα. Και εφόσον η ομάδα είναι οργανωμένη ιεραρχικά (σύμφωνα με το στρατιωτικό πρότυπο), κάθε ηγέτης περιφρονεί τους υφισταμένους του, και καθένας απ' αυτούς περιφρονεί τους κατωτέρους του. Αυτό ενισχύει την αίσθηση του μαζικού ελιτισμού.
11. Μέσα σ' αυτή την προοπτική, όλοι μαθαίνουν πως πρέπει να γίνουν ήρωες. Σε κάθε μυθολογία, ο ήρωας είναι ένα εξαιρετικό ον, αλλά για την πρωτοφασιστική ιδεολογία ο ηρωισμός είναι ο κανόνας. Αυτή η λατρεία του ηρωισμού συνδέεται στενά με τη λατρεία του θανάτου. Δεν είναι τυχαίο ότι ένα από τα συνθήματα που είχαν οι ισπανοί φαλαγγίτες ήταν το «viva la muerte» («ζήτω ο θάνατος»). Στις μη φασιστικές κοινωνίες, ο απλός λαός μαθαίνει ότι ότι ο θάνατος είναι κάτι το δυσάρεστο που όμως πρέπει να το αντιμετωπίζει με αξιοπρέπεια· και οι πιστοί μαθαίνουν ότι είναι ένας οδυνηρός τρόπος για να περάσουν σε μια μεταφυσική ευτυχία. Αντίθετα, ο πρωτοφασίστας ήρωας αποζητά τον ηρωικό θάνατο, ο οποίος διαφημίζεται ως η μεγαλύτερη ανταμοιβή για μια ηρωική ζωή. Ο πρωτοφασίστας ήρωας ανυπομονεί να πεθάνει. Μέσα στην ανυπομονησία του, συχνά στέλνει κι άλλους ανθρώπους στο θάνατο.
12. Επειδή και ο συνεχής πόλεμος και ο ηρωισμός είναι δύσκολα παιχνίδια, ο πρωτοφασίστας μεταθέτει τον πόθο του για εξουσία στη σεξουαλική συμπεριφορά του. Έτσι προκύπτει ο ματσισμός [σ.τ.Μ.: το αντριλίκι] (που συνεπάγεται αφενός την περιφρόνηση προς τη γυναίκα και αφετέρου την καταδίκη παρεκκλινουσών ερωτικών συνηθειών, όπως η αγνότητα ή η ομοφυλοφιλία). Και επειδή και το σεξ είναι δύσκολο παιχνίδι, ο πρωτοφασίστας ήρωας προτιμά να παίζει με τα όπλα - σαν φαλλικό υποκατάστατο.
13. Ο πρωτοφασισμός βασίζεται σε έναν επιλεκτικό λαϊκισμό, έναν ποιοτικό λαϊκισμό, θα έλεγε κανείς. Σε μια δημοκρατία, οι πολίτες έχουν ατομικά δικαιώματα, αλλά οι πολίτες συνολικά έχουν πολιτική επιρροή μόνο από ποσοτική άποψη ακολουθούνται οι αποφάσεις της πλειοψηφίας. Για τον πρωτοφασισμό, όμως, τα άτομα ως άτομα δεν έχουν δικαιώματα, και ο Λαός γίνεται αντιληπτός σαν ποιότητα, σαν μια μονολιθική οντότητα που εκφράζει την Κοινή Βούληση. Και επειδή κανένα μεγάλο σύνολο ατόμων δεν μπορεί ποτέ να έχει κοινή βούληση, ο Ηγέτης παριστάνει το διερμηνέα τους. Έχοντας χάσει την εξουσία της αντιπροσώπευσης, οι πολίτες δεν πράττουν· καλούνται μόνο να παίξουν το ρόλο του Λαού. Έτσι, ο Λαός δεν είναι παρά ένα θεατρικό εφεύρημα. Για να πάρουμε μια γεύση ποιοτικού λαϊκισμού δεν χρειαζόμαστε πλέον την Πιάτσα Βενέτσια της Ρώμης, ούτε το Στάδιο της Νυρεμβέργης. Υπάρχει στο μέλλον μας ένας τηλεοπτικός ή διαδικτυακός λαϊκισμός, στον οποίο η συναισθηματική αντίδραση μιας επιλεγμένης ομάδας πολιτών θα μπορεί να παρουσιάζεται και να γίνεται αποδεκτή ως η Φωνή του Λαού.
Λόγω του ποιοτικού λαϊκισμού του, ο πρωτοφασισμός πρέπει να είναι κατά των «διεφθαρμένων» κοινοβουλευτικών κυβερνήσεων. Μια από τις πρώτες φράσεις που είπε ο Μουσολίνι στο ιταλικό κοινοβούλιο ήταν «Θα μπορούσα να μετατρέψω αυτό το βουβό και καταθλιπτικό μέρος σε στρατόπεδο για τις σπείρες μου» οι «σπείρες» είναι μια υποδιαίρεση της παραδοσιακής ρωμαϊκής λεγεώνας. Βέβαια, αμέσως βρήκε καλύτερο καταυλισμό για τις σπείρες του, αλλά λίγο αργότερα διέλυσε το κοινοβούλιο. Όποτε ένας πολιτικός αμφισβητεί τη νομιμότητα ενός κοινοβουλίου γιατί δεν αντιπροσωπεύει πλέον τη Φωνή του Λαού, αρχίζει και μυρίζει πρωτοφασισμό.
14. Ο πρωτοφασισμός μιλάει την «Νέα Ομιλία». Η Νέα Ομιλία επινοήθηκε από τον Όργουελ στο βιβλίο του 1984, ως επίσημη γλώσσα του Αγγλικού Σοσιαλισμού. Αλλά σε πολλές μορφές δικτατορίας συναντά κανείς πρωτοφασιστικά χαρακτηριστικά. Όλα τα ναζιστικά και φασιστικά σχολικά εγχειρίδια χρησιμοποιούσαν φτωχό λεξιλόγιο και στοιχειώδη σύνταξη, με σκοπό να περιορίσουν τη διάδοση των εργαλείων της σύνθετης και κριτικής σκέψης. Αλλά πρέπει να είμαστε σε θέση να αναγνωρίσουμε άλλα είδη Νέας Ομιλίας, ακόμα κι αν παίρνουν τη φαινομενικά αθώα μορφή ενός δημοφιλούς τοκ-σόου.
Το πρωινό της 27ης Ιουλίου 1943, έμαθα ότι, σύμφωνα με ραδιοφωνικές ανακοινώσεις, ο φασισμός είχε καταρρεύσει και ο Μουσολίνι είχε συλληφθεί. Όταν η μητέρα μου με έστειλε να αγοράσω την εφημερίδα, είδα ότι οι εφημερίδες στον κοντινότερο πάγκο είχαν διαφορετικούς τίτλους. Επιπλέον, αφού είδα τους τίτλους, συνειδητοποίησα ότι κάθε εφημερίδα έγραφε διαφορετικά πράγματα. Αγόρασα μία στην τύχη, και διάβασα στην πρώτη σελίδα ένα μήνυμα που το υπέγραφαν πέντε ή έξι πολιτικά κόμματα ανάμεσά τους η Χριστιανική Δημοκρατία, το Κομμουνιστικό Κόμμα, το Σοσιαλιστικό Κόμμα, το Κόμμα της Δράσης, και το Φιλελεύθερο Κόμμα.
Μέχρι τότε, πίστευα ότι υπήρχε μόνο ένα κόμμα σε κάθε χώρα, και ότι στην Ιταλία αυτό ήταν το Εθνικό Φασιστικό Κόμμα. Τώρα, ανακάλυπτα ότι στη χώρα μου μπορούσαν να υπάρχουν ταυτόχρονα διάφορα κόμματα. Καθώς ήμουν έξυπνο παιδί, κατάλαβα ότι όλα αυτά τα κόμματα δεν μπορεί να γεννήθηκαν μέσα σε μια νύχτα, άρα θα πρέπει να υπήρχαν εδώ και αρκετό καιρό ως μυστικές οργανώσεις.
Το μήνυμα στην πρώτη σελίδα πανηγύριζε για το τέλος της δικτατορίας και την επιστροφή της ελευθερίας: της ελευθερίας του λόγου, του τύπου, της πολιτικής σύμπραξης. Αυτές τις λέξεις, «ελευθερία», «δικτατορία» τις διάβαζα τώρα για πρώτη φορά στη ζωή μου. Χάρη σ' αυτές τις λέξεις, ξαναγεννήθηκα ως ελεύθερος δυτικός άνθρωπος.
Πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση, ώστε το νόημα αυτών των λέξεων να μην ξεχαστεί ξανά. Ο πρωτοφασισμός βρίσκεται ακόμα γύρω μας, πολλές φορές με πολιτικά. Θα ήταν πολύ ευκολότερο, για μας, αν εμφανιζόταν στην παγκόσμια σκηνή κάποιος και έλεγε «Θέλω να ξανανοίξω το Άουσβιτς, θέλω να παρελάσουν ξανά οι Μελανοχίτωνες στις ιταλικές πλατείες». Αλλά η ζωή δεν είναι τόσο απλή. Ο πρωτοφασισμός μπορεί να επιστρέψει με το πιο αθώο προσωπείο. Είναι καθήκον μας να τον αποκαλύπτουμε και να καταδεικνύουμε οποιαδήποτε από τις νέες εκφάνσεις του κάθε μέρα, σε κάθε μέρος του κόσμου. Και είναι καλό να θυμόμαστε τα λόγια που είπε ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ στις 4 Νοεμβρίου 1938:
«Τολμώ να πω ότι, αν ποτέ η αμερικανική δημοκρατία πάψει να προχωρεί ως ζωντανή δύναμη και να προσπαθεί μέρα και νύχτα, με ειρηνικό τρόπο, να κάνει όλους τους πολίτες μας καλύτερους, τότε ο φασισμός θα δυναμώσει στη χώρα μας».

Η ελευθερία και η απελευθέρωση είναι μια ατέρμονη διαδικασία.

---
Το πρωτότυπο κείμενο δημοσιεύτηκε στο New York Review of Books το 1995
stavrochoros.pblogs.gr

Σχετικά Άρθρα:

Irmak Ertuna-Howison: Οι πειρατές, οι συγγραφείς και ο φόβος της συλλογικής νοημοσύνης

Η θανατική ποινή είναι φόνος; Του Umberto Eco

Χυτήριο φασισμού και σπειροειδής γραμμή της σιωπής, του Ιάσονα Κάντα

Ελλάδα-Γερμανία: Ποιος χρωστάει σε ποιον; (Δεύτερο μέρος) του Ερίκ Τουσέν

Μας αξίζει αυτό; Του Νίκου Σαραντάκου

Προς Ανώνυμους Αφηγητές :) Eρωτευτείτε

Με αυτό το υπέροχο άρθρο του "Βυτίου" αναδημοσιευμένο στους "Ανώνυμους Αφηγητές", σας καλοσορίζω στο νέο δυναμικό ξεκίνημα των πρώην και νυν συμμετεχόντων στο σεμινάριο "Αφήγηση Ζωής" με δύο ομάδες, μία κάθε εβδομάδα και μία κάθε 15 ημέρες, με βάση το γνωστό περιεχόμενο αλλά πλέον σε άλλο επίπεδο σαφώς υψηλότερο και βαθύτερο.

Επίσης, μία νέα ομάδα για εκείνους που θέλουν να το παρακολουθήσουν για πρωτη φορά. Περισσότερες πληροφορίες γι' αυτό: Σεμινάριο “Αφήγηση Ζωής”

Όσοι ενδιαφέρονται, επικοινωνούν μαζί μου. 

Κρυσταλία Πατούλη  

Δημοσιογράφος  - Σύμβουλος Ανθρωπίνων Σχέσεων

cpatouli@yahoo.gr

www.afigisizois.wordpress.com

---

Ερωτευτείτε

Ερωτευτείτε αυτόν που έγραψε: «Το αληθές απόβαρον ενός ανθρώπου ισούται με τις αγάπες, τον οίκτο και την αηδία που ένιωσε στη ζωή. Δύο μεγάλες αδικίες εγνώρισα: την φτώχια και την ερωτική καταφρόνια.»

Ερωτευτείτε τη διανόηση που δεν δέχεται να πρωταγωνιστήσει, που δεν βγαίνει το μεσημέρι στη ΝΕΤ, που δεν μπερδεύει την μετριοπάθεια με τις ίσες αποστάσεις και την εξαθλίωση με το αναπόφευκτο.
Τη διανόηση που πολεμά το αναπόφευκτο, που παθιάζεται, που καίγεται από αγάπη και αγωνία, που βρίσκει τη θέση της όταν ανάβει η μάχη. Τη διανόηση που φτύνει τον κόρφο της όταν την αποκαλείς διανόηση.
Ερωτευτείτε τους τραγουδιστές που δεν πήγαν ποτέ στον Σπύρο Παπαδόπουλο, που δεν ήπιαν στην υγειά μας, που δεν γλέντησαν εκ μέρους μας ένα κάποιο Σάββατο. Ας πιούμε στην υγειά τους
Αυτούς που τραγούδησαν το τίποτα δεν πάει χαμένο φτύνοντας το πιο πικρό σφίξιμο της καρδιάς τους.
Αυτούς που κλαίνε ξαφνικά και δίχως λόγο.
Ερωτευτείτε τα καφενεία του Γκόρπα, τα μπαρ του καλοκαιριού, τα τραπεζάκια έξω, το τάβλι δύο γέρων έξω απ’ τα άδεια μαγαζιά τους, τα σουβλάκια στα σκαλάκια των πολυκατοικιών, τις μπύρες στα δύο και το κορίτσι που περνάει ρίχνοντας λοξές ματιές.
Τα ξυπόλυτα κορίτσια, τα κορίτσια που δεν ποζάρουν, τα κορίτσια του Ιουλίου, των αόρατων νησιών, τα κορίτσια με τα αλατισμένα μαλλιά και την κόκκινη μύτη. Αυτά είναι ο πραγματικός κόσμος, η αλήθεια, το τέλος και η άκρη του νοήματος.
Τους αδύναμους. Δείτε. Η κούτα του άστεγου, το στοίβαγμα του μετανάστη, η αναζήτηση φαγητού στα σκουπίδια, ο απλήρωτος λογαριασμός. Υπάρχουμε και για να αναποδογυρίσουμε αυτό το ασυνάρτητο σύμπαν.
Ερωτευτείτε τους αυτόχειρες των χρόνων που ζούμε. Τρέξτε κοντά τους, απλώστε το χέρι, σταθείτε προσοχή. Αν δεν καταφέρετε να συγκρατήσετε το κορμί τους, πριν αυτό αιωρηθεί οριστικά και αμετάκλητα, κρεμαστείτε μαζί τους.
Αυτόν που έγραψε πρώτος το «οι μπάτσοι είναι παντού, αλλά ο έρωτας μας κάνει αόρατους» και αυτόν που το φωτογράφησε και αυτόν που το έκανε ριτουίτ και αυτόν που χαμογέλασε βλέποντάς το.
Ερωτευτείτε την πληγή του κυνηγημένου ξένου. Το φόβο του ανθρώπου χωρίς χαρτιά. Τη μοναξιά του ανθρώπου που πέρασε μέσα απ’ τις νάρκες και τα κύματα, για να πέσει απ’ το λυσσασμένο μαχαίρι του φασίστα.
Τους διαδηλωτές, που ανεβοκατεβαίνουν την Πανεπιστημίου, φωνάζοντας αλληλεγγύη, φωνάζοντας ελευθερία. Τις ομάδες σε γειτονιές και συνοικίες, που μαζεύουν ρούχα, που μαζεύουν φαγητά, ταινίες, υλικά και ανταλλάσσουν τα πάντα εκτός από χρήματα.
Αυτούς που βαριούνται να μιλήσουν για τη δουλειά ή τα λεφτά. Αυτούς που σου λένε το αγαπημένο τους χρώμα, το τραγούδι της εφηβείας τους, που θυμούνται το πρώτο κορίτσι που φίλησαν με τρυφερότητα και αυτούς που, σαν τον Χόλντεν, όταν λένε καριέρα, εννοούν να προσέχουν τα παιδιά που παίζουν σε ένα τεράστιο γήπεδο κλοτσώντας μπάλες πάνω κάτω και τραγουδώντας στίχους χωρίς λόγια, μόνο λα λα λα.
Τον Ντουρούτι, τον Ηλία Λάγιο και τον κλόουν του Μπελ. Τον Νίκο Καρούζο που πλήρωνε τα ποτά του με αυτοσχέδια ποιήματα σε χαρτοπετσέτες.
Ερωτευτείτε αυτούς που δεν κωλώνουν μπροστά στο ανέφικτο, αυτούς που πιστεύουν στα θαύματα που δεν έχουν εξήγηση, αλλά ούτε θρησκευτική προέλευση, αυτούς που αγαπούν τον ορθό λόγο επειδή υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι το ανάποδο και αυτούς που δεν πίστεψαν σε οτιδήποτε ειπώθηκε οποτεδήποτε σε δελτίο ειδήσεων.
Αυτούς που κολύμπησαν νύχτα μεθυσμένοι και αυτούς που πνίγηκαν επειδή δεν άντεξαν τη σκληρότητα του κόσμου.
Ερωτευτείτε την φωνή του Αργύρη Μπακιρτζή, το «Θεέ μου μεγαλοδύναμε» και το παιδί που σφίγγει μια πέτρα στο χέρι, χωρίς να είναι σίγουρο ότι έχει δίκιο. Στα κρυφά, στη σιωπή, είμαστε σίγουροι ότι τουλάχιστον δεν έχει άδικο.
Τον Χρήστο Βακαλόπουλο που έλεγε για τον Αύγουστο του Νίκου Παπάζογλου, «το τραγούδι δεν είναι ερωτικό, αλλά ερωτευμένο». Μην δίνετε σημασία σε οτιδήποτε είναι ερωτικό, αλλά όχι ερωτευμένο.
Την Άννα Καρίνα, την Μόνικα Βίτι, τη σερβιτόρα της διπλανής καφετέριας, την Ροζάριο Ντόσον και όλες τις γυναίκες που έχουν αίμα μπερδεμένο, αίμα που έρχεται από δύο ή τρεις ηπείρους.
Ερωτευτείτε τον πατέρα κάποιου γαμπρού που με το τσιγάρο στο στόμα, μεθυσμένος, χορεύει το ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας. Ερωτευτείτε το αχ Παναγιά μου, στο τέλος κάθε τέτοιας μουσικής.
Αυτόν που έγραψε, «μην αγαπάς τον πλησίον, αλλά πλησίασε τον αγαπώντα».
Την πιο μικρή ελιά στην κοιλιά της, τον απογευματινό ύπνο κάτω απ’ το αρμυρίκι ή την καρυδιά, την πιο λεπτή ειρωνεία, το παγάκι, την παρέα που κλαίει γελώντας και τη βουβαμάρα του καταστρώματος της επιστροφής.
Ερωτευτείτε το κορίτσι μου. Κάθε πρωί, κάθεται νυσταγμένη στην άκρη του κρεβατιού με γερμένους τους ώμους και τα χέρια να κρέμονται σαν τεράστιο εκκρεμές. Αυτή η εικόνα είναι η ασπίδα, η μολότοφ και το φωτόσπαθο που κρατάω στη χούφτα μου και με κάνει ιπτάμενο, απίθανο και ανήλικο.
Ερωτευτείτε το κορίτσι που περνάει δίπλα σας εδώ και τώρα.
Ερωτευτείτε.
———————————
υγ. παρασκευασμένο για το Μπαχάρ* 3
πηγή: http://tovytio.wordpress.com/2012/10/03/apo_to_bahar/

Γιάννης Μακριδάκης: Άλλο είναι η ζωή κι άλλο αυτό που ζούμε

20:09, 23 Σεπ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/106679

 

Ο Χιώτης λογοτέχνης, ακτιβιστής, ερευνητής, πολιτικογράφος αλλά και ιστορικός συγγραφέας, Γιάννης Μακριδάκης, με αφορμή την παρουσίαση της νέας του νουβέλας «Το ζουμί του πετεινού», ανταποκρίνεται από το τέλος Σεπτέμβρη σε προσκλήσεις ανά την Ελλάδα, για ομιλίες και συζητήσεις με το κοινό, "επιχειρώντας μια προσέγγιση του θέματος «Άλλο είναι η ζωή κι άλλο αυτό που ζούμε»: Μια αντιπαράθεση της ζωής στη φύση με τη ζωή στην κρίση".
Της Κρυσταλίας Πατούλη

Παράλληλα, σε αυτές τις εκδηλώσεις θα παρουσιάσει το καλοκαιρινό ολοκαύτωμα της Χίου (ένας από τους κύριους λόγους της δημιουργίας του Κινήματος 18 από τον ίδιο), αλλά και τα αίτιά του, καταθέτοντας συγχρόνως μια πρόταση για ανάπτυξη με ταυτόχρονη ευημερία.

Το -μέχρι στιγμής- πρόγραμμα ομιλιών και συζητήσεων, έχει ως εξής:

Αθήνα:

- Βιβλιοπωλείο Βιβλιοθήκη, (26ο χλμ Λεωφ Μαραθώνος, Νέος Βουτζάς), Παρασκευή 28 Σεπτεμβρίου ώρα 8.30μμ.
- Βιβλιοπωλείο της Εστίας Σάββατο 29 Σεπτεμβρίου ώρα 12μ.μ.
- Μοσχάτο: Κίνηση Πολιτών Μεσοποταμία (Πλάτωνος 13) Κυριακή 30 Σεπτεμβρίου ώρα 7 μ.μ. Σε αυτή την ομιλία θα συμμετάσχει και ο Xαϊνης Δημήτρης Αποστολάκης.

Κομοτηνή:

- Πανεπιστήμιο, Τετάρτη 3 Οκτωβρίου ώρα 10π.μ. εκδήλωση με θέμα “Ιστορία και Μυθοπλασία”.
- Καφέ-μπαρ Ραδιόφωνο (Κεντρική πλατεία) Τρίτη 2 Οκτωβρίου, ώρα 9μμ. διοργάνωση Λέσχη Ανάγνωσης Κομοτηνής και Σύνδεσμος Φιλολόγων Νομού Ροδόπης.

Θεσσαλονίκη:

- Ιανός, Πέμπτη 4 Οκτωβρίου ώρα 7 μμ.
- Ιερισσός: Παρασκευή 5 Οκτωβρίου εκδήλωση με τους πολίτες που αντιστέκονται στην λειτουργία των μεταλλείων εξόρυξης χρυσού στις Σκουριές.

Σχετικά Άρθρα: 

H Άλωση της Κωσταντίας στο Μεταξουργείο. Της Κρυσταλίας Πατούλη

Γιάννης Μακριδάκης, φωνή βοώντος εν τη ερήμω...

Ωδή στη διαφορετικότητα. Της Μαρίας Καραστεργίου

Πώς βιώνεται η νέα εξαθλίωση; Της Φωτεινής Τσαλίκογλου

Ένας πολύ γέρος κύριος με κάτι τεράστια φτερά. Του Gabriel Garcia Marquez

Παραγραφος οικογενειακης στιγμης, λοιπον.

Παραγραφος οικογενειακης στιγμης, λοιπον.

Γιαννενα σε παλιο διοροφο σπιτι. Τουρκικο. Αγορασμενο απο τον προπαπο μου δημοσιο υπαλληλο της εποχης! Θεση περιοπης που του εξασφαλισε γαμο με την προγιαγια μου πλουσια τσελιγκοπουλα απ το Ζαγορι με 3000 προβατα και 500 γιδια!!!

Μετακομισε μαζι του στα Γιαννενα και συμπεραινω πως αυτος ... ως δημοσιος υπαλληλος δε θα μπορουσε με ενα μισθο... και ετσι προφανως με κονε, μπορει να καταφερε να χτυπησει καναν πληστηριασμο για τουρκικο σπιτι κεκλεισμενων των θυρων, με αποτελεσμα να παρει εκεινο το σπιτι με το τεραστιο κηπο κοντα στο κεντρο της πολης ο οποιος κηπος αργοτερα επωληθει αντιπαροχη σε εργολαβο της εποχης που εκανε τεραστια περιουσια χτιζοντας σπιτια με αντιπαροχη!

Αλλα ελεγα για την οικογενειακη στιγμη.
Καθισμενοι λοιπον οικογενειακως Εγω η μανα μου κι ο πατερας μου στην τραπεζαρια του σπιτιου. Ο πατερας μου να τρωει γαλα τριφτα στο πιατο με το κουταλι.
Η μανα μου να καθεται σε πολυθρονα χωρις γερουλι μια και εγω ειχα τη συνηθεια να παιζω με τα χερουλια της και ειχα με τα πολλα καταφερει να το ξεκωλωσω! :Ρ
Ομως τα επιπλα για τη μανα μου ειχαν συναισθηματικη αξια. Ακομα τα φυλαει σε καποια αποθηκη! Κι ας εχουνε μαλλον σαπισει εκει μεσα απ την υγρασια. Γι αυτην ειναι κειμηλια ιερα...

Αλλα πισω στο προκειμενο. Ο πατερας μου τρωει σουπα. Βλοσυρος ανθρωπος Δεξια φιλοχουντικη στοφα. Ηταν και στο ΕΔΕΣ! Αντικομουνιστης. Με φασιστικη συμπεριφορα. Ζωδιο Ταυρος γαρ.
Αποτομος τυπος καλοφαγας τσιγκουνης λιγο χοντροκοπια στους τροπους και με μεγαλη ιδεα περι των ποιητικων του ικανοτητων!
Η μανα μου μαλακος ανθρωπος ιχθυς αν και δολοπλοκα στο παρασκηνιο παντα φανταζε ως η αδυναμη φιγουρα μεταξυ των δυο. Αν και σε τελικη αναλυση μαλλον ηξερε να χρησιμοποιει προσωπα και καταστασεις...
Ο πατερας μου τρωει τη σουπα λοιπον εκστομιζοντας απαξιωτικα σχολεια προς την μητερα μου. Παντα το επαιζε ξερολας και σωστος , "ο παλιοφασιστας".
Η δε εξτρα πινελια με την ποιηση συνεθετε μαζι με τα υπολοιπα ενα αξιοπεριεργο και συναμα αταιριαστο μωσαικο συναισθηματικων χαρακτηριστικων που σε μενα παντως παντα προκαλουσε το γελιο.
Αυτα σκεφτομουνα βλεποντας τον να ρουφαει τις γουλιες το γαλα κανοντας εκεινο το χαρακτηριστικο θορυβο.
Οι απαξιωτικοι χαρακτηρισμοι του ερχοταν προς τη μανα μου κυριως οταν αυτοι εκανε νυξεις περι ανεμων και υδατων.
Καυτηριαζε με καπως επιθετικο και προσβλητικο υφος καθε ενεργεια της μητερας μου ακομα και για τα πιο απλα πραγματα.
Ηταν μερικες μερες που απλα οτι και να του ελεγε καποιος προσπαθουσε να τον μειωσει να τον κανει να αισθανθει ηλιθιος.
Δεν συμμετειχα φυσικα στη διενεξη τους. Κατα βαθος ηταν ατομα πλασμενα ο ενας για τον αλλον.

Απλα κοιταζα να σπασω κι εγω την πλακα μου μαζι του. Πεταγα κανα σχολιο που και που αναγνωριστικο.
Ηθελα κατι να του πω να τον κανω να αισθανθει embarassing να τον φερω σε δυσκολη θεση. Ετσι θα ασχολιοταν με τη δικη του "αμυνα" αφηνοντας ησυχη τη μητερα μου....

Τελοσπαντων που μειναμε; Α ναι! ρουφωντας τη σουπα και σχολιαζοντας θεματα της καθημερινοτητας με τη μανα μου με καπως απαξιωτικους χαρακτηρισμους στις δικες τις θεσεις ως προς τα γεγονοτα της καθημερινοτητας.

Γενικα ο πατερας μου ηταν μεγαλος φανφαρας. Και η καλυτερη δουλεια που θα ειχε κανεις να κανει ηταν να πιστευει μονο τα μισα απ οσα ελεγε. Ειδικα ως προς τα θετικα γεγονοτα.
Ισως γι αυτο σιχαινομαι τους φανφαρες και τους δηθεν. Σιχαινομαι αυτους που κρυβονται πισω απο φανταχτερα ονοματα και τιτλους. σιχαινομαι τις αυθεντειες.
Ο πατερας μου το παιζε αυθεντια σχεδον στα παντα. Και δεν ηταν αυθεντεια σε τιποτα. Ολο φανφαρες και αρλουμπες.
Ποτε η επιφανειακοτητα δεν βρηκε ενα τοσο αξιο εκφραστη! Ο "μεγας ποιητης" αφου εφαγε τη σουπα με το γνωστο χονδροειδη τροπο ρουφωντας με το χαρακτηριστικο ηχο φρρρρρ φρρρρρ, μας ανακοινωσε οτι εχει ολοκληρωσει τη νεα του ποιητικη συλλογη! Και προτιθεται να μας διαβασει καποια απ τα ποιηματα του.
Κλεφτη ματια στη μανα μου κοιταζομαστε με ματιες ολο νοημα και εχουμε συννενοηθει αμεσως. Και οι δυο θεωρουμε οτι τα ποιηματα ειναι μαλακια. Αλλωστε ενας τυπος με φινετσα Μιχαλολιακου και Παπαδοπουλου τι ευαισθησια να εχει.
Τα ποιηματα του πατερα μου παντα μου θυμιζαν αυτα τα φασιστικα κιτσατα σπιτια.
Αμα δεν ξερεις τι εννοω υπαρχουν καποια τετοια στην Αθηνα με εξωφρενικους συνδιασμους χρωματων πολυκατοικιες, με χρυσους κοιωνες και αλλα τετοια αξεσουαρ. Εκει που ο αρχαιος ελληνικος πολιτισμος συναντα το ΚΙΤΣ! χαχαχα!

Και τα ποιηματα του πατερα μου ηταν κατι αντιστοιχο.
Η αποθεωση της επιφανειας και της σοβαροφανειας και η επιδεικτικη χρηση εντυπωσιακων λεξεων κενων περιεχομενου οπως "αιθερωβαμωνες" "χρυσοπηκλιτα" καθως και πληθος καθαρευουσιανικων εκφρασεων που εχουν μια περισοτερη ταση να χρησιμοποιουν οι αμορφωτοι δεξιοι που θελουν να παραστησουν τους λογιους.
Το αντιθετο δηλαδη του Καρυωτακη και του Ριτσου η του Βαρναλη.

Επιτηδευγμενα ποιηματα που πιο πολυ προσπαθουσαν να εντυπωσιασουν τους ανοητους κι επιφανειακους ακροατες πολλοι εκ των οποιων ηταν συνηθως κατοχοι πτυχιων περιοπης και σε σημαινουσες θεσεις του κοινωνικου ιστου.

Οπως γινεται αντιληπτο ανα δυο τρεις φρασεις δεν μπορουσα να κρατηθω και να μη βγαλω ενα γελακι. Ειχα αλλωστε αξιο συνενοχο τη μανα μου που κι αυτη κρυφογελαγε αν και ηξερε να κρυβεται καλυτερα απο το εξεταστικο βλεμα του πατερα μου που ενω διαβαζε σηκωνοταν που και που απο το βιβλιο των εκδοσεων "Ιωλκος" (εκδοσεις γνωστες για ενα ιδιαιτερο χαρακτηριστικο τους: Για να εκδωσεις πληρωνεις! :Ρ )

Ετσι που και που με τσακωνε να χασκογελαω κι εκει πια αρχιζε η κυριως πλακα οπου με στολιζε με διαφορες "κορωνες". "Γελας αστοιχειωτε; Γελας με τον πατερα σου; Εμ βεβαια, γιατι ΖΗΛΕΥΕΙΣ. Εσυ εισαι αναξιος να γραψεις ΕΣΤΩ ΜΙΑ γραμμη. ΝΑ ΓΙΑΤΙ!"
Αλλα κι εσυ (στη μανα μου) ετσι τον καταντησες κακομαθημενο... αναγωγο! Εμεις ειχαμε αγωγη στην εποχη μου! Αλλα βεβαια...αφου ειμαι το κοροιδο! Αφου πληρωνω εγω ΟΛΑ τα εξοδα καλα να παθω! Αλλα ΤΕΡΜΑ ΟΛΑ τωρα!!! Φασολαδα και φακες απο δω και μπρος! Και τραχανας! Γιναμε εμεις παιδια ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ με τον τραχανα!!! (χαχαχα)

Ποσο μου αρεσαν αυτα τα ξεσπασματα του! Τουλαχιστον δεν ηταν δηθεν, εστω για λιγο, ηταν κι αυτο κατι!

Μετα απο αυτο το μικρο διαλλειμα απειλων και ελαφρων υβρεων η αναγνωση των ποιηματων συνεχιζοταν. Μου ηταν αδυνατον να συγκρατουμαι καποιες φορες. Ηταν τοσο κωμικο να βλεπω αυτο τον αξεστο να διαβαζει αυτα τα ποιηματα τα ολο επιφανειακοτητα και μελο ευαισθησια χαχαχα) Αλλα δεν πτοουνταν με τιποτα!

"ΛΟΙΠΟΝ ΣΥΝΕΧΙΖΩ! Ησυχια !" και συνεχιζε... μεχρι την επομενη διακοπη που θα με τσακωνε να χασκογελαω... καπου εκει θυμηθηκα οτι ηθελα να μου δωσει και λεφτα... Πωπω πως θα ζητουσα λεφτα τωρα που ηταν και μπουρινι!.
Αποφασισα παντως να του το αναφερω... ξερεις μπαμπα χρωσταω κατι λεφτα στο καρατε... "ΤΙΙΙΙ ;
Ζητας και λεφτα απο πανω με τετοια συμπεριφορα;!" Ε, μα αφου τα χρωσταω...
Εκει ερχοτανε το deal. Θα σου δωσω αρκει να κατσεις να ακουσεις τα ποιηματα χωρις να γελασεις καθολου! Αν δω το παραμικρο γελιο δε θα παρεις φραγκο! (τελικα αυτο το εκανε πιο σπαρταριστο ακομα- και φυσικα ακομα πιο αδυνατο να κρατηθω αλλα μου εδινε κι ενα στοχο: αν δε γελουσα θα πληρωνομουν!
Επι χρημασι ακροατης αποτυχημενων ποιηματων. Μπορεις να το πεις και δουλεια :Ρ

Δεν μπορουσα παρα να αναλογιστω την κωμικοτητα της στιγμης ολοι μας μαζεμενοι στην τραπεζαρια ο πατερας μου με σοβαροφανες υφος να διαβαζει αυτα τα βλακωδη ποιηματα κι εγω με τη μανα μου να κρατιομαστε να μη γελασουμε προκειμενου να αποκομισουμε τα οικονομικα οφελη απο εναν πατερα ψωνιο, που ομως ειχε λεφτα κι ετσι τουλαχιστον μπορουσε να ικανοποιει την ψωναρα του ενδοοικογενειακως!

Παντως πρεπει να πω πως παντα σαν οικογενεια ειχαμε πολυ γελιο. Καθε σκηνη που ανακαλω ειχε παντα χιουμορ και πλακα παρα τις φαινομενικα ακραιες προστριβες! Νομιζω πως οικογενειακα ζουσαμε μια κατασταση διαρκους κωμωδιας οπου ακομα και τα πιο δραματικα γεγονοτα καταντουσαν στη χειροτερη κλαυσιγελος! :Ρ

~Demencius

H Άλωση της Κωσταντίας στο Μεταξουργείο. Της Κρυσταλίας Πατούλη

09:09, 15 Σεπ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/105924

 

Μετά από την επιτυχημένη παράσταση του "Ήλιος με δόντια", το χειμώνα που μας πέρασε, η οποία ήταν βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Γιάννη Μακριδάκη, το οποίο ήταν υποψήφιο για το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, ανεβαίνει στο σανίδι του θεάτρου Μεταξουργείο, σύντομα, και η Κωσταντία του...

«Εμείς οι χριστιανοί, δεν βάζουμε γαμπρούς Οθωμανούς ή νύφες Τούρκισσες στα σπίτια μας, πεντακόσια χρόνια το βαστούσαμε αυτό, από παππούδες μας το βρήκαμε να μην παίρνουμε από αυτούνους»:
Αξέχαστη, η ολονύχτια ανάγνωση της Άλωσης της Κωσταντίας, των εκδόσεων της Εστίας. Γέλιο και συγκίνηση σε ανατρεπτικές, συνεχείς, δόσεις.
Το έξυπνο άδειασμα της ηρωίδας που το ίδιο το βιβλίο τής επιφυλάσσει, μόλις λίγο πριν να έρθει το τέλος του, σε αφήνει με το στόμα ανοιχτό, δίνοντας συγχρόνως ένα γερό χαστούκι σε βεβαιότητες, πως η πραγματικότητα μετριέται με κλειστά σύνορα, κλειστές πόρτες, κλειστά μάτια και αυτιά, σε ότι μπορεί να είναι ο... Άλλος.
Προτείνω, μην το χάσετε, και οπωσδήποτε διαβάστε αυτό το μυθιστόρημα... χωρίς σύνορα, το ευφυέστερο όλων, από όσα μέχρι στιγμής μάς έχει χαρίσει, ένας εκ των κορυφαίων -αν όχι, ο κορυφαίος- της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας.
Μακάρι πάντα τέτοια, και από ανάλογους άξιους καλλιτέχνες, όπως ο σκηνοθέτης Χρήστος Βαλαβανίδης (και οι εξαιρετικές επιλογές των ηθοποιών), που όπως όλα δείχνουν, αφουγκράζονται τη μεταμόρφωση, τη νέα ζωή στην ποιητική λογοτεχνία, που κομίζουν τα έξι μέχρι στιγμής πεζογραφήματα (τρία μυθιστορήματα και τρεις νουβέλες) του Χιώτη ακτιβιστή, ερευνητή και πολιτικογράφου, αλλά και ιστορικού συγγραφέα, ο οποίος από το τέλος Σεπτέμβρη, ξεκινά να ανταποκρίνεται σε προσκλήσεις για ομιλίες και συζήτηση με το κοινό, εξ αφορμής, κυρίως, της τελευταίας του νουβέλας "Το ζουμί του πετεινού", με κυρίαρχο ένα επίκαιρο όσο και φλέγον θέμα, που δείχνει να προσεγγίζει όλο και περισσότερο τον τελευταίο χρόνο, με τίτλο: Άλλο είναι η ζωή κι άλλο αυτό που ζούμε...
Κρυσταλία Πατούλη
Υγ. Το "ανείπωτες καταστάσεις!", που θα διαβάσετε στις παρακάτω ολοκληρωμένες πληροφορίες για την παράσταση, νομίζω, λέει και λίγα...

---
Info

Θέατρο Μεταξουργείο 2012 – 2013

Για τη χειμερινή περίοδο 2012 – 2013 το Θέατρο ΜΕΤΑΞΟΥΡΓΕΙΟ παρουσιάζει ένα πλούσιο και δυναμικό θεατρικό πρόγραμμα, αντιδρώντας με αυτό τον τρόπο στο κλίμα ηττοπάθειας και μιζέριας, που προσπαθούν να μας επιβάλλουν. Άλλωστε το θέατρο πρωτοστατούσε πάντα στις δύσκολες συγκυρίες...

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΚΗΝΗ

«Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΣΤΑΝΤΙΑΣ»
Από το ομώνυμο βιβλίο του Γιάννη Μακριδάκη
σε διασκευή Χρήστου Βαλαβανίδη

Προγραμματισμένη πρεμιέρα : Πέμπτη 22 Νοεμβρίου

Μια ανατρεπτική κωμωδία γεμάτη από γεύσεις, αρώματα και καημούς του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης.
Δύο γυναίκες φίλες, σύγχρονες Ελληνίδες της Πόλης, η Άννα Βαγενά και η Ελένη Γερασιμίδου, ζουν και βιώνουν μέσα από τη διήγηση ενός γράμματος ανείπωτες καταστάσεις!
Μια ιστορία που έχει ρίζες στον Ελληνισμό της Πόλης και φτάνει μέχρι την Ελλάδα του σήμερα ξεδιπλώνεται, και η συγκινισιακή φόρτιση εναλλάσσεται με το χιούμορ και την ελπίδα.
«Η Άλωση της Κωσταντίας» βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Γιάννη Μακριδάκη των Εκδόσεων της Εστίας και παρουσιάζεται σε θεατρική διασκευή και σκηνοθεσία του Χρήστου Βαλαβανίδη.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ :
Σκηνοθεσία – μουσική επιμέλεια : Χρήστος Βαλαβανίδης
Σκηνικά – κοστούμια : Κώστας Βελινόπουλος
Φωτισμοί : Αλέκος Αναστασίου

ΠΑΙΖΟΥΝ :
Άννα Βαγενά, Ελένη Γερασιμίδου και Βασίλης Παλαιολόγος.

Σχετικά Άρθρα: 

"Ήλιος με δόντια" του Γ. Μακριδάκη στην Αθήνα

Στέλιος Μάινας: Η ομονόηση, μοιάζει να είναι μονόδρομος

Γιάννης Μακριδάκης, φωνή βοώντος εν τη ερήμω...

Μίρκα Παπακωνσταντίνου: Πιστεύω ότι είναι η ώρα της πράξης

Πέθανε ο κορυφαίος αριστοφανικός, Θύμιος Καρακατσάνης

Ο άνθρωπος δεν καρφιτσώνεται σ’ ένα μυθιστόρημα. Βαγγέλης Ραπτόπουλος

Βαγγέλης Ραπτόπουλος

Δεν είμαι μόνο αυτό που υπάρχει στα βιβλία, αυτό έλειπε. Μολονότι τα βιβλία περιέχουν και κάτι περισσότερο από μένα. Από την άλλη, είναι ένα μέρος μου μόνο, κάποια κομμάτια μου, δεν είμαι ολόκληρος μέσα εκεί.

Νομίζω ότι, ευτυχώς ή δυστυχώς, η πραγματικότητα διαφεύγει. Οι άνθρωποι έχουν κάτι που χάνεται μέσα από τα δάχτυλα, κάτι ρευστό και ζωντανό, που δεν καρφιτσώνεται σαν πεταλούδα σε συλλογή. Ο άνθρωπος δεν καρφιτσώνεται σ’ ένα μυθιστόρημα.

Γι’ αυτό και ξαναγράφεις. Ξέρεις ότι δεν μπορείς να το ακινητοποιήσεις αυτό το πράγμα πάνω στο χαρτί, και ξανακάνεις μια προσπάθεια να τ’ αγγίξεις έστω λίγο... Τι πιο μεγαλειώδες;

― «Η υψηλή τέχνη της αποτυχίας», εκδ. Ίκαρος / http://wp.me/PJlOq-1oV.

______________________________

Εικονογράφηση: «Ιστορίες της Λίμνης», εκδ. Κέδρος / http://wp.me/PJlOq-1dv. ― Έργο εξωφύλλου (και σχεδιασμός): Χρήστος Κεχαγιόγλου, «Waltz ΙΙ», 2009. ― Αχρησιμοποίητη εκδοχή με μαύρα γράμματα.

Mid Years Resolutions! - Αντιγόνη Τσίγκου (27/7/2012)

What changes have there been in your life since this time last year? Think about the events that have taken place. What have you accomplished? What decisions have you made? And most importantly, how much you have grown as a person? Try to make changes by following your intuition. Even though it seems stressful and sometimes painful, change means growth!

Τέλος Ιουλίου. Δυο βδομάδες έμειναν και φεύγω. Κάνω εικόνες στο μυαλό μου και όπως πάντα μιλάω μόνη μου σε διαλόγους φανταστικούς με τους ανθρώπους που θα συναντήσω ξανά.

Πριν δυο χρόνια, Γενάρης θα ήταν, είχα μπει στη διαδικασία να πάρω τον παραπάνω τίτλο και να κάνω μια εργασία. Ό,τι ζητούσε. Σχεδόν ανά δύο μήνες έγραφα αυτά που θυμόμουν για αυτά που μου έκαναν το “growth”.  Χάλια!

Ένα θυμό θυμάμαι. Ήμουν θυμωμένη με πολλούς και με πολλά. Έβαζα φταίξιμο και σε μένα. Οι άνθρωποι που με είχαν στεναχωρήσει τότε τελικά μείναν εκεί στο παρελθόν και επέλεξα με τη σειρά μου να μην τους έχω και εγώ από κοντά πια.

Οι άνθρωποι που θα συναντήσω ξανά όμως, αλλά και με αυτούς που θα έρθουν μαζί μου σε αυτές τις διακοπές, είναι όχι μόνο αυτοί που μείναν αλλά και αυτοί που ήρθαν, ενδεχομένως να μείνουν.

Οι απόντες πια της, μέχρι τώρα, ζωής μου ήταν πολύ διδακτικοί σαν παρουσίες.

Κάποιοι από αυτούς είναι τελικά παραδείγματα προς αποφυγή στο σύνολό τους. Με προίκισαν όμως με συμπεριφορές τους στις εκφράσεις μου, και με έχω πιάσει εσωτερικά να με μαλώνω να μην τις ξανά εμφανίσω. Τελευταία όμως έχω αρχίσει να μου αρέσουν και τις απολαμβάνω σαν δικές μου. Λες και έχω κλέψει την πατέντα τους.

Το σημερινό, προ διακοπών, αναθεωρητικό κείμενο των δύο τελευταίων χρόνων βέβαια, δεν θα το έγραφα αν δεν είχα ήδη γράψει ένα ακόμα διευκρινιστικό email σε μια φίλη για ακόμα έναν άλλο άνθρωπο που επέλεξα να μην έχω επαφή.

Τα ξεσκαρταρίσματα είναι περίεργα εκπληκτικά.

Ένα ακόμα που τελικά, μόλις τώρα ανακάλυψα είναι ότι αναγνωρίζω το σημείο όπου επαναλαμβάνω λόγια σκάρτα, έννοιες και γενικά εκεί που έχω πει κάτι και έχει τελειώσει … τσούπ, άντε πάλι ξανά με άλλα λόγια για να το εμπεδώσει και ο κάθε πικραμένος.

Δόξασοι ο Θεός και ο Δίας που με κάνουν και βλέπω μερικές φορές την τύφλα μου. Ααα ναι ο Δίας!! Με σώνει από τη βλάσφημη συμπεριφορά μου στα Θεία.

Και ναι θα στήσω τη σκηνή μου στις 10 Αυγούστου και θα μείνω εκεί για 3 εβδομάδες, και ελπίζω να μην έχω ξανά μαύρους κύκλους για αρκετό καιρό.

Καλό μου καλοκαίρι.

«Ονειρευόμαστε με αφηγήματα», της Αθηνάς Ανδριτσοπούλου

07:07, 31 Ιουλ 2012 | Κρυσταλία Πατούλη tvxs.gr/node/102076

 

Οι άνθρωποι είμαστε κατ’ εξοχήν «αφηγηματικά όντα» (Maclntyre, 1961), που σημαίνει πως «ονειρευόμαστε με αφηγήματα, ονειροπολούμε με αφηγήματα, θυμόμαστε, προσδοκούμε, ελπίζουμε, απογοητευόμαστε, πιστεύουμε, αμφιβάλλουμε, σχεδιάζουμε, αναθεωρούμε, κριτικάρουμε, κατασκευάζουμε, κουτσομπολεύουμε, μαθαίνουμε, μισούμε και αγαπάμε με αφηγήματα» (Mardy, 1968, σ.5).

Αν τα όνειρα αποτελούν συνέχεια της εγρήγορσης, τότε στον ύπνο μας συνεχίζουμε να κάνουμε ό,τι και στον ξύπνιο μας, δηλαδή να σκεφτόμαστε, να οργανώνουμε και να προσπαθούμε να νοηματοδοτήσουμε τις εμπειρίες μας μέσω της αφήγησης σε κάποιο ακροατήριο, ακόμα και αν αυτό το τελευταίο αποτελείται μόνο από τον εαυτό μας.
Έχω τη συνήθεια να συγκρατώ όνειρα δικά μου και ονειρικές αφηγήσεις φίλων, συναδέλφων και θεραπευόμενων τα οποία μου έκαναν μεγάλη εντύπωση, είτε επειδή τα θεώρησα ιδιαίτερα ευρηματικά είτε επειδή με βοήθησαν να καταλάβω περισσότερα για τη γλώσσα των ονείρων.
Ένα τέτοιο όνειρο, το οποίο μου διηγήθηκε ένας καινούριος θεραπευόμενός μου και που θα εξετάσουμε αναλυτικά στη συνέχεια αυτού του κεφαλαίου, είναι το εξής:
Βρισκόταν στην Αλάσκα σε μια αποστολή. Μπροστά του προχωρούσαν και άλλοι άντρες. Ο ένας πίσω από τον άλλο μετέφεραν πράγματα στους ώμους τους, ενώ το σώμα τους ήταν βουτηγμένο ως τη μέση σε νερό, την επιφάνεια του οποίου κάλυπτε στρώμα πάγου. Εκείνος ήταν ο τελευταίος στη σειρά. Ξάφνου ένιωσε κάτι να ακουμπάει το πόδι του.
Κατάλαβε ότι ήταν καρχαρίας, αλλά δεν μπορούσε να βγάλει άχνα, και κανείς από τους μπροστινούς του που απομακρύνονταν δεν είχε καταλάβει ότι κινδύνευε. Έμεινε ακίνητος ώσπου του φάνηκε πως ο καρχαρίας απομακρύνθηκε.

Τα όνειρα ως αυτοβιογραφικές αφηγήσεις

Τα όνειρα λοιπόν αποτελούν αυτοβιογραφικές αφηγήσεις. Παρουσιάζονται όμως όλα τα όνειρα με την μορφή αφηγημάτων; Είδαμε […] ότι περίπου το 80% των ανθρώπων που ξύπνησαν ενώ βρίσκονταν στο στάδιο REM ανέφερε ότι ονειρευόταν, ενώ μόνο 7% των ανθρώπων τους οποίους οι ερευνητές ξύπνησαν σε άλλα στάδια ανέφερε πως έβλεπε όνειρο. Πολλά εξαρτώνται από το πώς ορίζουμε το όνειρο.
Σε μια σχετική έρευνα του Rachyschaffen και του μαθητή του Orlinsky,  η οποία δημοσιεύτηκε το 1967 και παρατίθεται από τον Jouvet (1992)] οι μελετητές κατέταξαν όλες τις ονειρικές εμπειρίες σε οκτώ κατηγορίες, αριθμώντας τες από το μηδέν έως το επτά:

0. Καμιά ονειρική ανάμνηση,
1. Καμιά ανάμνηση για κάτι συγκεκριμένο,
2. Ανάμνηση μιας απομονωμένης ιδέας, ενός αντικειμένου, ενός προσώπου ή μιας σκηνής,
3. Πολλές ασύνδετες σκέψεις, σκηνές ή δράσεις,
4. Μικρό όνειρο με συνοχή (π.χ. μια συζήτηση αντί μιας ιδέας)
5. Λεπτομερής ανάμνηση μιας ονειρικής αλληλουχίας με κάποια συνοχή,
6. Ανάμνηση μακρύτερης ονειρικής αλληλουχίας (έως τέσσερα επεισόδια) με συνοχή,
7. Ανάμνηση πολύ μακριάς ονειρικής αλληλουχίας με πολλές λεπτομερειες και συνδεδεμένα επεισόδια ή ανάμνηση πολλών ονείρων.

[…] «αθώα» είναι η γλώσσα των ονείρων, όχι τα ίδια τα όνειρα, τα οποία είναι τόσο αθώα ή πονηρά όσο οι σκέψεις που κάνουμε και τα συναισθήματα που έχουμε σε λιγότερο συνειδητό αλλά και σε συνειδητό επίπεδο.

[…] Τα όνειρα αντικατοπτρίζουν τη συνέχεια της συνειδητής αλλά και της λιγότερο συνειδητής προσπάθειας που γίνεται στον ξύπνιο μας για νοηματοδότηση των εμπειριών μας, για αποκρυστάλλωση σκέψεων και για σύνδεσή τους με συναισθήματα.
Οι περισσότεροι θεραπευτές πιστεύουν πως, προκειμένου τα όνειρα να έχουν κάποια χρησιμότητα, είναι απαραίτητη η «ερμηνεία» τους. Είναι σίγουρο πως η «ερμηνεία» ή καλύτερα η «μετάφραση» βοηθά τη συνειδητοποίηση κάποιων πραγμάτων στην περίπτωση εκείνων που είναι πρόθυμοι να την κάνουν. Στην περίπτωση όμως εκείνων που δεν είναι έτοιμοι να κάνουν καμία συνειδητοποίηση, τα όνειρά τους δεν θα βοηθήσουν, γιατί δεν θα αποτυπώσουν καμιά απολύτως ανησυχία.

[…] αν αντιμετωπίσουμε τα όνειρα ως ιστορίες μέσω των οποίων εμείς οι ίδιοι προσπαθούμε να οργανώσουμε τις εμπειρίες μας, η εικονογραφική γλώσσα τους γίνεται περισσότερο κατανοητή και η «μετάφρασή» τους πιο εύκολη. […] όσο πιο κοντά είμαστε στη συνειδητοποίσηση σκέψεων και συναισθημάτων, τόσο τα όνειρά μας μοιάζουν πιο ρεαλιστικά. Αντίθετα, όσο πιο μακριά είμαστε από συνειδητές συνδέσεις, τόσο πιο σουρεαλιστικές είναι οι ιστορίες των ονείρων μας και τόσο πιο κοπιώδης είναι η μετάφρασή τους.
Αποσπάσματα από το βιβλίο της Αθηνάς Ανδριτσοπούλου, Η αθώα γλώσσα των ονείρων μας, Εκδόσεις Ανθρώπινα Συστήματα

Η ιστορία της ζωής μας απαιτεί και τα δύο, και την εγρήγορση και τα όνειρα.
- Boss

- Στα όνειρά μας εκφράζουμε «απαγορευμένες» επιθυμίες του ασυνείδητου… (Σ. Φρόιντ)
- Είδες ψάρια στον ύπνο σου, λαχτάρα θα σε βρει! (λαϊκή δοξασία)
Ο γοητευτικός κόσμος των ονείρων μας είναι πλούσιος σε ερεθίσματα, που διαπλέκονται και δημιουργούν ευφάνταστες πρωτότυπες, εκπληκτικές ιστορίες. Υπάρχουν όνειρα διάσημα και άλλα λιγότερο γνωστά, τα οποία ειδικοί και μη προσπαθούν να εξηγήσουν, να ερμηνεύσουν, να μεταφράσουν.
Αυτό όμως που φαίνεται τελικά είναι ότι στα όνειρα μας δεν υπάρχει κάποιο κρυμμένο νόημα. Απλώς αποτυπώνουν όσα το μυαλό μας συνεχίζει να σκέφτεται και να φαντάζεται στον ύπνο –δείχνουν την προσπάθειά μας να επεξεργαστούμε και να νοηματοδοτήσουμε τις εμπειρίες μας. Αν λοιπόν δούμε τα όνειρά μας σαν ακόμα μια αυτοβιογραφική αφήγηση, σαν εικονογραφημένες ιστορίες τις οποίες «λέμε» είτε για να ξεκαθαρίσουμε τους προβληματισμούς μας και να βρούμε λύσεις είτε για να διασκεδάσουμε είτε για να νιώσουμε καθησυχασμένοι, τότε θα κατανοήσουμε πιο εύκολα την «αθώα» γλώσσα τους.
---
*Φωτογραφία από έργο του ζωγράφου Νίκου Μιχαλιτσιάνου

Σχετικά Άρθρα: 

Χριστιανοί και κρετίνοι. Του Piergiorgio Odifreddi

Δε θα ξεχάσω όσους αγάπησα κι όσους με αγαπήσανε. Νίκος Κούνδουρος

Λαοκράτης Βάσσης: Πρέπει να κρατηθούμε απ’ την ψυχή μας

Για μια χούφτα λίρες. Της Νάντιας Κατσαρού

Ο διάλογος μεταξύ των ανθρώπων απαξιώθηκε. Tου Λουίτζι Ζόγια

Ν. Βαγενάς: Ζούμε στην εποχή της σύγχυσης των αξιολογικών διακρίσεων

08:07, 28 Ιουλ 2012 | tvxsteam tvxs.gr/node/101827

 

Είναι ελάχιστα τα καλά μυθιστορήματα, ή διηγήματα, σήμερα, που αποκτούν πολλούς αναγνώστες. Τους περισσότερους τους αποκτούν μυθιστορήματα της παραλογοτεχνίας. Αυτό όμως, είναι ένα γενικό φαινόμενο στην εποχή μας, που ένα κύριο χαρακτηριστικό της είναι η σύγχυση των αξιολογικών διακρίσεων" ο Νάσος Βαγενάς, ποιητής και Καθηγητής της Θεωρίας και Κριτικής της Λογοτεχνίας στο Παν/μιο Αθηνών, μιλά στην Κρυσταλία Πατούλη με αφορμή το ενδέκατο ποιητικό βιβλίο του "Στη νήσο των Μακάρων".

Κρ.Π.: Πώς γράφεται ένα λογοτεχνικό έργο; 

Ν.Β.: Για να ξεκινήσουμε με τα αυτονόητα: Το έργο του καλλιτέχνη, πηγάζει κυρίως από το ασυνείδητο. Το πραγματικό λογοτεχνικό έργο γράφεται με ολόκληρο τον εαυτό του συγγραφέα, όχι μόνο με το μυαλό του. Κανένας γνήσιος συγγραφέας δεν ξέρει πώς θα τελειώσει ένα έργο του, όταν αρχίζει να το γράφει.
Για να αναφέρω κάτι σχετικό: Στο μυθιστόρημα του Σεφέρη «Έξι νύχτες στην Ακρόπολη» κάποιος ρωτάει τον ήρωα του βιβλίου, που είναι ποιητής: «Ποιες είναι οι πολιτικές απόψεις σας;». Κι εκείνος απαντά: «Δεν ξέρω. Θα σας απαντήσω αφού γράψω το ποίημα». Μπορεί να ξεκινήσεις να γράφεις ένα ερωτικό ποιήμα και να σου βγει πολιτικό, και το αντίστροφο.

Κρ.Π.: Κάθε δημιουργία, χρειάζεται τη συνεργασία και των δύο ημισφαιρίων του εγκεφάλου, του συνειδητού και του ασυνειδήτου…

Ν.Β.: «Οι μέτριοι ποιητές γράφουν με το χέρι στην καρδιά. Οι καλοί με το χέρι παρακάτω».

Κρ.Π.: Το κέντρο ενέργειάς μας, βρίσκεται κάτω από την κοιλιά. Αυτό λένε οι καθηγητές π.χ. ορθοφωνίας.

Ν.Β.: Στην περιοχή του υπογάστριου. Αυτό δεν σημαίνει ότι το μυαλό παίζει ρόλο κομπάρσου κατά την προετοιμασία ενός έργου. Η ποίηση –όπως λέει ο Σεφέρης- γράφεται με την ευαισθησία, που είναι ένα αξεδιάλυτο κράμα αισθήματος και σκέψης, στο οποίο η σκέψη παίζει δευτερεύοντα ρόλο. Τον ρόλο όμως αυτό τον παίζει τη στιγμή της συγγραφής ενός έργου. Πιστεύω ότι δεν μπορεί να είναι κανείς σημαντικός συγγραφέας, αν δεν είναι και διαννοούμενος.

Κρ.Π.: Με αφορμή την πρόσφατη ποιητική σας συλλογή «Στη Νήσο των Μακάρων» , ποιά είναι η… μοίρα κάποιου που εντρυφεί, στο έργο συγγραφέων και ποιητών, μέχρι το βαθμό που φτάνετε στο συγκεκριμένο το βιβλίο;

Ν.Β.: Οι συγγραφείς δεν διαβάζουν με τον τρόπο που διαβάζουν οι άνθρωποι που δεν είναι συγγραφείς.

Κρ.Π.: Το έχετε ξαναπεί σε συνέντευξη…  

Ν.Β.: Οι συγγραφείς στα έργα τα οποία διαβάζουν, διαβάζουν κυρίως τον εαυτό τους. Διαβάζουν, δηλαδή, με έναν ωφελιμιστικό τρόπο.

Κρ.Π.: Με ιδιοτέλεια…

Ν.Β.: Με ιδιοτέλεια, γιατί θέλουν να ανακαλύψουν στοιχεία που θα τους επιτρέψουν να απεικονίσουν τον δικό τους κόσμο.
Τα ποιήματα της συλλογής στην οποία αναφερθήκατε, είναι ποιήματα, που μιλούν για τη ζωή και το έργο ποιητών. Ως ένα βαθμό είναι και ποιήματα, που περιέχουν μιαν αξιολογική εκτίμηση του έργου τους. Αναφέρονται σε ποιητές που εμένα με ενδιέφεραν και με ενδιαφέρουν πολύ, ανεξαρτήτως του μεγέθους τους.
Βέβαια, τα περισσότερα αναφέρονται σε μεγάλους ποιητές, αλλά όπως θα έχετε δει, έχω ποιήματα και για ελάσσονες, όπως είναι ο Κοτζιούλας, ο Φιλύρας, που με ενδιαφέρουν οι ποιητικές τους περιπτώσεις.
Θα έλεγα, ότι το βιβλίο αυτό, είναι ιδιότυπο, κατά το ότι, αποτελείται, ολόκληρο, από ποιήματα για ποιητές, και κατά το ότι, σχεδόν ολόκληρο (πλην ενός ποιήματος) αποτελείται από ποιήματα γραμμένα με τη μορφή του σονέτου.
Φυσικά, μέσα από τα ποιήματα αυτά, βλέπει κανείς, τη δική μου σχέση με τους ποιητές αυτούς. Ως ένα βαθμό, είναι και ένα είδος δικής μου ποιητικής αυτοβιογραφίας. Τα αγαπάω αυτά τα ποιήματα, γιατί αγαπάω αυτούς τους ποιητές, ακόμα και αυτούς που σήμερα πια δεν τους διαβάζει κανείς, όπως τον Αλέξανδρο Ρίζο Ραγκαβή, ο οποίος πιστεύω ότι ήταν μια σημαντική περίπτωση, την οποία προσπαθώ να περιγράψω μέσα στο ποίημα.
Επίσης, είναι ποιήματα, ορισμένα από τα οποία επανεκτιμούν ποιητές, όπως είναι το ποίημά μου για τον Κοτζιούλα, ο οποίος είναι ένας ποιητής, που δεν τον ξέρει ο πολύς κόσμος. Πιστεύω ότι είναι σημαντικός ποιητής, και ότι θα πρέπει να κατακτήσει μια θέση καλύτερη από αυτήν την οποία κατέχει σήμερα.
Βέβαια, τη δεσπόζουσα θέση στο βιβλίο αυτό την έχει ο Κάλβος. Για τον Κάλβο έχω μία σειρά σονέτων, επτά, με τα οποία προσπαθώ να αποτυπώσω ποιητικά, την ποιητική βιογραφία του.
Επίσης, με τον Μπόρχες έχω μία ειδική σχέση. Έτυχε να τον γνωρίσω και τον κάναμε Επίτιμο Διδάκτωρα στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης, όταν ήμουν εκεί. Είναι ένας συγγραφέας που με έχει σφραγίσει, όχι μόνο ποιητικά αλλά και δοκιμιακά.
Μία ειδική θέση στο βιβλίο κατέχει το ποίημα για τον Σεφέρη. Είναι το μόνο ποίημα που δεν έχει γραφτεί με τη μορφή του σονέτου. Έχει γραφτεί με τη μορφή μιας ωδής.
Η συλλογή αυτή, έχει και μία άλλη ιδιοτυπία. Κατά κάποιον τρόπο θέτει σε εφαρμογή κάποιες απόψεις μου για την λειτουργία της ποίησης σήμερα, και για την προσπάθεια διεξόδου από ένα εκφραστικό αδιέξοδο, στο οποίο έχει περιέλθει η ποίηση που γράφεται στις μέρες μας, στη χώρα μας, σήμερα, αναφέρομαι στη λιμνάζουσα κατάσταση στην οποία  την οποία την έχει οδηγήσει ο ελεύθερος στίχος.
Δηλαδή, πιστεύω ότι ελεύθερος στίχος που γράφεται σήμερα, δεν είναι στίχος. Είναι περισσότερο πρόζα.
Φυσικά υπάρχουν και ποιήματα που είναι πραγματικά ποιήματα σε ελεύθερο στίχο. Αλλά η μεγάλη πλειονότητα των ελευθερόστιχων ποιημάτων, ουσιαστικά δεν είναι γραφή ποιητική, αλλά ποιητικίζουσα – ο στίχος τους είναι παρωδία του ελεύθερου στίχου.
Ο ελεύθερος στίχος, δεν μπορεί να είναι στίχος αν είναι ελεύθερος. Η φράση «ελεύθερος στίχος» είναι μία αντίφαση όρων, γιατί στίχος σημαίνει έλλειψη ελευθερίας. Σημαίνει τάξη. Σημαίνει κανονικότητα.
Ελεύθερος στίχος, λοιπόν, δεν είναι ένας στίχος που είναι ελεύθερος από τους μετρικούς καταναγκασμούς, αλλά ένας στίχος που έχει ένα δικό του μέτρο. Είναι και αυτός «έμμετρος», αλλά με ένα μέτρο ατομικό, δύσκολα προσδιορίσιμο, διαφορετικό από τα μέτρα στα οποία είναι γραμμένη η παραδοσιακή ποίηση, η παλαιότερη.
Άρα, για να είναι στίχος, ένας ελεύθερος στίχος, πρέπει να αναπτύξει το δικό του είδος της εμμετρότητας, το οποίο κατασκευάζει ο κάθε ποιητής ατομικά. Το δημιουργεί ο ίδιος. Γι’ αυτό και είναι πολύ πιο δύσκολο να γράψεις σε ελεύθερο στίχο, παρά σε έμμετρο.
Για να σας δώσω να καταλάβετε: Πάρτε την αναλογία με τη ζωγραφική.  Μπορεί κανείς να είναι καλός αφηρημένος ζωγράφος αν δεν ξέρει σχέδιο; Μπορεί κανείς να είναι καλός μουσικός αν δεν ξέρει νότες; Δεν μπορεί κανείς να είναι καλός ποιητής του ελεύθερου στίχου, αν δεν μπορεί να γράψει σε έμμετρο στίχο.
Τις απόψεις αυτές, τις έχω διατυπώσει και θεωρητικά, με μία πρόταση την οποία ονομάζω «επαναμάγευση του ποιητικού λόγου». Επαναμάγευση με την έννοια της ανύψωσης του στίχου από ένα επίπεδο υψηλότερο από εκείνο της πρόζας.
Η συνομιλία του ποιητή με τις παλαιότερες έμμετρες μορφές αν γίνει δημιουργικά, όχι δηλαδή με την πιστή αναπαραγωγή των παραδοσιακών μέτρων, αλλά με την επιδέξια χρήση τους και ζύμωσή τους με τον ελεύθερο στίχο, μπορεί να επιτύχει αυτή την επαναμάγευση, δηλαδή, να σηκώσει τον στίχο από το πεζό περπάτημά του.

Κρ.Π.: Αναφέρεστε, σχετικά, και στο βιβλίο σας «Μεταμοντερνισμός και λογοτεχνία» που τυπώθηκε πρόσφατα σε δεύτερη έκδοση, και περιέχει και δύο ακόμα δοκίμια που δεν είχαν περιληφθεί στην πρώτη έκδοση, γιατί δεν είχαν γραφτεί ακόμα…

Ν.Β.: Το ένα από τα δύο δοκίμια, που γίνεται πια και το κεντρικό στη νέα έκδοση, έχει τον τίτλο «Ποίηση και οργανική μορφή» και υποστηρίζει κάτι που ήταν πάντοτε αυτονόητο, αλλά που στις μέρες μας παραδόξως αμφισβητείται: ότι η ποίηση, αλλά και η λογοτεχνία γενικότερα, δεν μπορεί να υπάρξει, εάν η γλώσσα –η οποία είναι το υλικό της ποίησης- δεν αποκτήσει μία οργανική μορφή.
Οργανική μορφή: Εννοώ την σχέση των σημαινόντων με τα σημαίνοντα των λέξεων, δηλαδή τη σχέση της μορφής των λέξεων με το περιεχόμενό τους, η οποία πρέπει να είναι μία σχέση οργανική. Με την έννοια ότι η λογοτεχνία αρχίζει από τη στιγμή που η μορφή και το περιεχόμενο των λέξεων δεν μπορούν να νοηθούν χωριστά. Γίνονται ένα πράγμα, είναι σαν ένα ζωντανό σώμα. Ενώ στην κοινή γλώσσα…

Κρ.Π.: Γίνεται, δηλαδή, ανανοηματοδότηση των λέξεων μέσα από την σύνθεσή τους;

Ν.Β.: Στην κοινή γλώσσα, την καθημερινή γλώσσα, τα πράγματα λειτουργούν διαφορετικά:  μία λέξη μπορεί να αντικατασταθεί με μία άλλη συνώνυμή της.
Η διαφορά, δηλαδή, στον λογοτεχνικό λόγο και τον μη λογοτεχνικό, είναι ακριβώς αυτό: η λογοτεχνία αρχίζει από τη στιγμή που αισθάνεται κανείς πως η γλώσσα αποκτά μία οργανικότητα, ότι σημαίνονται και σημαινόμενα συγχωνεύονται το ένα με το άλλο με τρόπο αξεχώριστο και λειτουργούν με τρόπο διαφορετικό απ’ ότι λειτουργεί η καθημερινή, η κοινή γλώσσα.

Κρ.Π.: Για την σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία και την ποίηση, σήμερα, τι έχετε να πείτε; Έχετε πει ότι δεν είστε και τόσο αισιόδοξος…

Ν.Β.: Κοιτάξτε, δεν ζούμε σήμερα σε μία εποχή ποιητικής κοσμογονίας. Είναι και τα σημεία των καιρών. Οι παλαιότεροι ποιητές, ίσως ήταν πιο τυχεροί απ’ ότι είμαστε σήμερα εμείς. Λόγου χάριν, η γενιά του ’30, η οποία εμφανίστηκε σε μία εποχή που γινόντουσαν στον ποιητικό λόγο τεράστιες αναδιατάξεις. Από τον έμμετρο στίχο πηγαίναμε στον ελεύθερο. Είναι η περίοδος του μοντερνισμού.
Σήμερα στην ποίηση παράγονται καλά ποιήματα, αλλά όχι ανάλογα σε ποιότητα με τα ποιήματα εκείνης της εποχής.
Και θα ήταν και λίγο αφύσικο να περιμέναμε να παραχθούν, ακριβώς γιατί η εποχή εκείνη ήταν μία εποχή βαθιάς μεταβατικότητας, που ευνοούσε τα μεγάλα επιτεύγματα.

Κρ.Π.: Και για την πεζογραφία, τι έχετε να πείτε;

N.B.: Έχουμε καλούς πεζογράφους, αλλά δυστυχώς έχει κυριαρχήσει το ευπώλητο μυθιστόρημα. Βλέπουμε μυθιστορήματα μετριότατα να αποκτούν χιλιάδες αναγνώστες, και άλλα πεζογραφήματα πολύ αξιολογότερα να μένουν απούλητα.
Είναι ελάχιστα τα καλά μυθιστορήματα, ή διηγήματα, σήμερα, που αποκτούν πολλούς αναγνώστες. Τους περισσότερους τους αποκτούν μυθιστορήματα της παραλογοτεχνίας. Αυτό όμως, είναι ένα γενικό φαινόμενο στην εποχή μας, που ένα κύριο χαρακτηριστικό της είναι η σύγχυση των αξιολογικών διακρίσεων.

Κρ.Π.: Έχουν γίνει όλα μια «σαλάτα» δηλαδή; Δεν υπάρχει σοβαρή αξιολόγηση, γενικώς;

Ν.Β.: Και αυτό οφείλεται και στους πολύ πρωτοποριακούς διανοουμένους, και στα πνευματικά ρεύματα της εποχής, τα διεθνή, και σ’ αυτό που ονομάζουμε «πολιτική ορθότητα». Σήμερα τα πάντα επιτρέπονται, και σε αυτό, πιστεύω οφείλεται και η παρακμή της τέχνης.

Αν πάτε και αφήσετε στην New Tate Gallery του Λονδίνου, ένα τενεκέ με σκουπίδια και του κολλήσετε ένα ταμπελάκι με τίτλο «η αίσθηση της φθοράς» δεν αποκλείεται να βραβευτείτε.
Έχουν συμβεί ανάλογα γεγονότα! Αυτό που θέλω να πω είναι ότι στην εποχή μας τα όρια ανάμεσα στην τέχνη και την πραγματικότητα έχουν γίνει τόσο δυσδιάκριτα, ώστε είναι δύσκολο να τα ξεχωρίσει κανείς. Για την ακρίβεια, θεωρούνται ότι έχουν γίνει δυσδιάκριτα.
Διότι τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και την τέχνη είναι πάντοτε τα ίδια, ακόμη και όταν διακρίνονται δύσκολα. Αυτό που δεν είναι το ίδιο, που διαφοροποιείται από εποχή σε εποχή, είναι η ικανότητα να τα διακρίνει κανείς, η οποία εξαρτάται από παράγοντες που βρίσκονται έξω από την τέχνη.

Κρ.Π.: Ποιοί είναι αυτοί οι παράγοντες;

Ν.Β.: Οι εξωκαλλιτεχνικές αιτίες αυτής της σύγχυσης έχουν αναλυθεί από τη σοβαρή –όμως ανίσχυρη «επικοινωνιακά» τεχνοκριτική. Σήμερα το τι είναι τέχνη καθορίζεται λιγότερο από τους καλλιτέχνες και περισσότερο από τους διεθνείς εμπόρους της τέχνης σε αγαστή συνεργασία με ιθύνοντες των μουσείων, με συλλέκτες και με τεχνοκρίτες ελαστικής.

Kρ.Π.: Μπορείτε να αναφερθείτε σε κάποιους σημαντικούς λογοτέχνες και ποιητές, σύγχρονους ή και παλιούς που θα προτείνατε στους αναγνώστες, να μην τους αγνοήσουν;

N.B.: Τους σημερινούς σημαντικούς, λίγο –πολύ τους ξέρουμε. Καθώς όμως μου δίνεται η ευκαιρία να αναφέρω και παλαιούς, θα αναφέρω έναν που σήμερα δεν διαβάζεται γιατί, όπως λένε, δεν εκφράζει το πνεύμα της εποχής μας: τον Γιώργο Ιωάννου, που τον θεωρώ μεγάλο πεζογράφο.
Πιστεύω ότι ο Ιωάννου, θα διαβάζεται στο μέλλον, όπως διαβάζονται σήμερα ο Βιζυηνός και ο Παπαδιαμάντης.

Κρ.Π.: Για το θέμα της Παιδείας γενικά, στην Ελλάδας, τι θα λέγατε;

Ν.Β.: Δεν είμαι οπαδός της θεωρίας της παλιάς καλής εποχής, όμως η σημερινή κατάσταση της παιδείας μας είναι αισθητά χειρότερη από εκείνη παλαιότερων εποχών. Αλλά θα ήταν περίεργο να μην ήταν έτσι, αν κρίνουμε από την κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα η χώρα μας.

Κρ.Π.: Κάνετε κάποια άλλα μαθήματα, εκτός από τα μαθήματα στο Πανεπιστήμιο;

Ν.Β.: Έκανα και μια σειρά μαθημάτων στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο, της Στοάς του Βιβλίου, επίσης κάνω κάποιες διαλέξεις, και αρθρογραφώ.

ΜΠΟΡΧΕΣ
Έβλεπες με τα σωθικά, όχι με τα μάτια,
που ήταν σβησμένα πριν ακόμα τ' ανοίξεις.
Βυθομετρούσες τη ζωή με αφίξεις
σε μυστικούς σταθμούς πέρα απ' την επικράτεια
του ορατού, ή κατεβαίνοντας σε υπόγεια
χλοερά, μακριά απ' την έρημο του πλήθους,
εξερευνώντας άλλους λαβυρίνθους,
εκεί όπου ο χρόνος δεν μετριέται με ρολόγια.
(Στο Ρέθυμνο μιλούσες για τ θαύμα
- "κάτι σαν αύρα στην καρδιά της ανεμοζάλης" -
κρατώντας το άδειο ποτήρι σαν γεμάτο).
Ζώντας το νόημα έβλεπες καθαρά το πράγμα:
τα χρώματα του δειλινού, τις φλέβες των φύλλων. Οι άλλοι
έβλεπαν μόνο τους ίσκιους των πραγμάτων.

(Νάσος Βαγενάς, Στη νήσο των Μακάρων, Εκδ. Κέδρος, 2010)

Σχετικά Άρθρα: 

Αλίμονο αν πάψουμε να ονειρευόμαστε. Της Ελένης Ρουφάνη

Ένα πουφ! είν΄η ζωή. Κώστας Βάρναλης

Στρ. Βογιατζής - Θ. Μαλάμου: Ένας άλλος κόσμος είναι εδώ!

Νάσος Βαγενάς: Η Ευρώπη δεν μας έχει αδικήσει

Τότε που οι άνθρωποι δεν είχαν ακόμα χωριστεί. Του Αντώνη Σουρούνη