Τον ιστότοπο διαχειρίζονται οι συμμετέχοντες του σεμιναρίου Αφήγηση Ζωής

14.7.19

Ελένη Νίνα: Τα «Αδέσποτα» είναι ένα βιβλίο θεραπευτικό



"Θέλω να πω ότι τα «Αδέσποτα» είναι ένα βιβλίο θεραπευτικό, που σε ένα εξαιρετικό πάντρεμα ανθρώπινων ελαττωμάτων, συναισθημάτων, ανάτασης ψυχής και συνάμα δημιουργικής έκφρασης, οι άνθρωποι που έγραψαν μετέτρεψαν μιαν απλή ιστορία σε έργο αφύπνισης.
Και έτσι αυτό το βιβλίο γίνεται μια φωτεινή και ταυτόχρονα σκοτεινή ματιά για την ανθρώπινη ύπαρξη, για τα μικρά και τα μεγάλα καθημερινά δρώμενα των απλών ανθρώπων, όπως όλοι μας…"
Ελένη Νίνα, κλινικός ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια

Τα «Αδέσποτα» είναι ένα βιβλίο θεραπευτικό

Γράφει η Ελένη Νίνα // * - Fractalart.gr

Κρυσταλία Πατούλη «Αδέσποτα» 45 αφηγήσεις για την παιδική και εφηβική ηλικία. Εκδ. Ταξιδευτής

Αδέσποτα: ο όρος χρησιμοποιείται γι’ αυτόν που δεν έχει αφεντικό, που δεν ελέγχει κανείς τις κινήσεις του, και χρησιμοποιείται κυρίως για ζώα.
Στο βιβλίο «Αδέσποτα», όμως, αφορά παιδιά, εφήβους, όνειρα, ελπίδες, γραφές, στιγμές…
«Για όλα τα αδέσποτα εκεί έξω και κυρίως μέσα μας, που κανείς δεν έσκυψε πάνω από την ψυχή τους»
Αυτό το βιβλίο, ευθύς εξαρχής είναι απαλλαγμένο από το περιττό και επικεντρώνεται στην ουσία, στο βίωμα:
-Το βίωμα ανθρώπων για την οικογένειά τους, που θέλοντας να τούς μάθουν τι είναι ζωή και να τους απαλλάξουν από βάρη, τους απαλλάσσουν από τον εαυτό τους, όπως στο αφήγημα «Είμαι μια φωτογραφία» που η μητέρα ρωτάει το γιό της:
-Εμείς αύριο-μεθαύριο θα φύγουμε από τη ζωή, εσύ τι θα κάνεις;»
Κι εκείνος γράφει:
«Μου φάνηκε πως γελούσε με ειρωνεία. Σαν να με είχε ξεγελάσει τόσα χρόνια να παίζω το παιχνίδι της και τώρα με χλεύαζε, επειδή είχα χάσει το δικό μου παιχνίδι της ζωής».

-Το βίωμα ανθρώπων για την φιλία και το πένθος στο αφήγημα «Ατέλειωτη ζωή».
-Το βίωμα για την ενοχή στο αφήγημα «Εγώ έφερα τη δικτατορία», το βίωμα για την αγωνία μιας μικρούλας στο αφήγημα «Γιατί δεν ήμουν παιδί, ήμουν αλλοδαπή».

Η Κρυσταλία έχει αφιερώσει τη ζωή της στο να δώσει χώρο στους ανθρώπους που θέλουν να μιλήσουν, να γράψουν και να μοιραστούν, προκειμένου να αφυπνίσουν και να συμβάλλουν, μέσα από τις απόψεις και τα βιώματά τους, στο να εμφανιστούν οι παλιοί και αληθινοί εαυτοί μας.
Ο ποιητής Γιώργος Μαρκόπουλος γράφει σε ένα ποιημά του που αναφέρεται στις σελίδες των Αδέσποτων:

«Οι παλιοί εαυτοί μου…
Πού πήγαν όλοι, πού χάθηκαν;
Αυτός που κάποτε ήθελε να αλλάξει τον κόσμο,
το παιδί που μικρό ήσυχο δεν καθόταν,
ο άλλος μετά, του έρωτα ο έφηβος ο πληγωμένος,
ο ατίθασος του στρατού ο σκληρός ο ατρόμητος,
των δρόμων ο φλογερός οδοιπόρος ακόμη,
πού πήγαν, πού χάθηκαν;
Ένας άνεμος τους φύσηξε, τους τύλιξε»

Κρυσταλία Πατούλη

Τα «Αδέσποτα» είναι μέρος/σταθμός μιας μεγάλης διαδρομής που διανύει η Κρυσταλία μαζί με ανθρώπους.
Είναι ένα ταξίδι στο χρόνο. Σύνδεση με τον παλιό εαυτό μας, που μας τον προσφέρουν όλοι αυτοί που γράφουν και είναι οι πρωταγωνιστές του βιβλίου αυτού, σήμερα. Που υποστηρίζουν έμπρακτα ότι η σημαντικότερη κινητήρια δύναμη στην εξέλιξη και πρόοδο του Ανθρώπου είναι η συνεργασία και η δημιουργικότητα.
Το τραγικό, το γραφικό και το κωμικό (γιατί όλες αυτές οι εικόνες από τις μικροαστικές οικογένειες έχουν και κάτι κωμικό, κωμικοτραγικό θα έλεγα), το σοβαρό, το παιδικά χαριτωμένο, συνθέτουν ένα δραματικό οικοδόμημα, που οδηγεί τον αναγνώστη στη σφαίρα του στοχασμού και του αναστοχασμού.
Τον οδηγεί να έρθει σε επαφή με μνήμες, με θραύσματα εαυτού έτσι ώστε σχεδόν να εκπλαγεί από αυτό που φιλοξενεί μέσα του και να ανοίξει τον δρόμο γι’ αυτόν που το θέλει να μην είναι πια αδέσποτος. Αλλιώς σε τι θα ωφελούσε και η επινόηση της ψυχοθεραπείας;
Θέλω να πω ότι τα «Αδέσποτα» είναι ένα βιβλίο θεραπευτικό, που σε ένα εξαιρετικό πάντρεμα ανθρώπινων ελαττωμάτων, συναισθημάτων, ανάτασης ψυχής και συνάμα δημιουργικής έκφρασης, οι άνθρωποι που έγραψαν μετέτρεψαν μιαν απλή ιστορία σε έργο αφύπνισης.
Και έτσι αυτό το βιβλίο γίνεται μια φωτεινή και ταυτόχρονα σκοτεινή ματιά για την ανθρώπινη ύπαρξη, για τα μικρά και τα μεγάλα καθημερινά δρώμενα των απλών ανθρώπων, όπως όλοι μας…


* Η Ελένη Νίνα είναι κλινικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια



26/6/19 – Πολυχώρος Τέχνης Αλεξάνδρεια , πρώτη παρουσίαση του βιβλίου: Αδέσποτα: 45 αφηγήσεις για την παιδική και εφηβική ηλικία – 10 χρόνια σεμινάριο Αφήγηση ζωής. Συλλογικό έργο, σε επιμέλεια της Κρυσταλίας Πατούλη. Εκδόσεις Ταξιδευτής, 257 σελ.



 "Αυτά τα κείμενα που γράψαμε δεν ήταν πράγματα που γνωρίζαμε για τους εαυτούς μας. Ήταν πράγματα που και μεις εκπλησσόμασταν καθώς βγαίνανε στο χαρτί ή στο πληκτρολόγιο, και κυρίως όταν τα αφηγούμασταν ο ένας στον άλλον [...] Ήταν μια τρομερή εμπειρία για μένα και πιστεύω πραγματικά ότι ήταν από τα γεγονότα που άλλαξαν την πορεία της ζωής μου"
Η Athanasia Korda μιλά για την εμπειρία της στο σεμινάριο Αφήγηση Ζωής που γέννησε τα "Αδέσποτα", εκδ. Ταξιδευτής, που συμπεριλαμβάνεται και μία δική της εξαιρετική ιστορία

"Μου άνοιξε ένα παράθυρο που εγώ δεν υποπτευόμουν ότι υπάρχει"
Ο Λεώνικος Καλαχώρας, εκδότης, συγγραφέας και ποιητής, για το σεμινάριο Αφήγηση Ζωής, που γέννησε τα "Αδέσποτα", Εκδόσεις Ταξιδευτής, που συμπεριλαμβάνουν ένα εξαιρετικό διήγημά του.

 

28.6.19

Παρουσίαση του νέου βιβλίου «Αδέσποτα» της Κρυσταλίας Πατούλη



-



aeginalight.gr/ Νέλλη Πετροπούλου

Στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια, στο κέντρο της Αθήνας, έγινε η πρώτη παρουσίαση του νέου βιβλίου «Αδέσποτα» της Κρυσταλίας Πατούλη, δημοσιογράφου, Συμβούλου Ψυχικής Υγείας και παλαιότερα κατοίκου Αίγινας και συνεργάτιδος του Aegina Light.
Ένα ιδιαίτερο βιβλίο που περιλαμβάνει 45 αφηγήσεις για την παιδική και εφηβική ηλικία, ανθρώπων που συμμετείχαν στο βιωματικό σεμινάριο «Αφήγηση Ζωής» που παραδίδει η Κρυσταλία Πατούλη τα τελευταία 10 χρόνια. Κάθε επιλεγμένη αφήγηση από τις εκατοντάδες του σεμιναρίου κι ένα ταξίδι στα άδυτα της ψυχής.

Στην παρουσίαση, το βράδυ της Τετάρτης 26 Ιουνίου 2019, στον γεμάτο κήπο του Αλεξάνδρεια, μίλησαν: η Χάρις Κατάκη, PhD ψυχολόγος - ιδρύτρια του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων, η Ελένη Νίνα, κλινικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια,  ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος συγγραφέας και η σκηνοθέτις Μαρία Αιγινίτου με την ομάδα της διάβασαν αποσπάσματα του βιβλίου.



Η κ. Χάρις Κατάκη μιλώντας για την συγγραφέα και το βιβλίο της, ανάμεσα σε άλλα είπε:
«Η Κρυσταλία συνεχίζει ακάθεκτη την συγγραφική της δραστηριότητα και την κοινωνική της προσφορά. Εδώ και χρόνια μέσα από την δική της ταυτότητα, της δημοσιογράφου και της Συμβούλου Ψ.Υ.  ζυμώνει ιδέες, βιώματα και ερεθίσματα που συγκεντρώνει, και συμπορεύεται με άτομα και ομάδες, προωθώντας έτσι την ψυχική υγεία, την αρμονική συνύπαρξη, την κοινωνική δικαιοσύνη, με όραμα ενός καλύτερου κόσμου».
«Το βιβλίο  θα το χαρακτήριζα ένα χείμαρρο από μικρές και μεγάλες αφηγήσεις, που αναμιγνύονται και μετατρέπονται σε μια δεξαμενή που διοχετεύει στην  επικοινωνία, συστατικά που προωθούν την ύπαρξη και την συνύπαρξη».





Η κ. Ελένη Νίνα:
« Έχω την τιμή και τη χαρά να παρουσιάσω ένα βιβλίο που ευθύς εξ΄ αρχής είναι απαλλαγμένο από το περιττό, επικεντρώνεται στην ουσία. Στο βίωμα. Το βίωμα ανθρώπων για την οικογένειά τους, που θέλοντας να τους μάθουν τι είναι ζωή και να τους απαλλάξουν από τα βάρη, τους απαλλάσσουν  συχνά από τον εαυτό τους».
«Είναι ένας σταθμός μιας μεγάλης διαδρομής που διανύει η Κρυσταλία μαζί με ανθρώπους. Είναι ένα ταξίδι στο χρόνο, σύνδεση με τον παλιό μας εαυτό που εσείς μας το προσφέρετε, εσείς που γράψατε και είστε οι πρωταγωνιστές, που υποστηρίζετε έμπρακτα ότι η σημαντικότερη κινητήρια δύναμη στην εξέλιξη και πρόοδο του ανθρώπου, είναι η συνεργασία και η δημιουργικότητα. Το τραγικό -το κωμικό, το σοβαρό -το παιδικά χαριτωμένο, συνθέτουν ένα δραματικό οικοδόμημα που οδηγεί τον αναγνώστη στην σφαίρα του στοχασμού και του αναστοχασμού. Τον οδηγεί να έρθει σε επαφή με μνήμες, με θραύσματα εαυτού, έτσι ώστε να εκπλαγεί με αυτό που φιλοξενεί μέσα του. Και ανοίγει το δρόμο για αυτόν που το θέλει να μην είναι πια αδέσποτος. Τα «Αδέσποτα» είναι ένα βιβλίο ψυχοθεραπευτικό, που σε ένα εξαιρετικό πάντρεμα ανθρώπινων ελαττωμάτων, συναισθημάτων, ανάταση ψυχής και συνάμα δημιουργικής έκφρασης, οι άνθρωποι που έγραψαν, μετέτρεψαν μια απλή ιστορία σε έργο αφύπνισης».



Ο κ. Βαγγέλης Ραπτόπουλος αναφερόμενος σε κείμενα και τίτλους του βιβλίου, μίλησε για  τεχνικές της λογοτεχνίας, για είδη κειμένων και εντοπίστηκε στην μυθοπλασία μέσα στην αυτοβιογραφία.



Τα «Αδέσποτα», μας καλωσορίζουν με τη φράση του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες:
«Η ζωή δεν είναι αυτή που έζησε κανείς, αλλά αυτή που θυμάται και όπως τη θυμάται για να την διηγηθεί». 

Κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ταξιδευτής.



Νέλλη Πετροπούλου

25.6.19

Η αλήθεια ως λογοτεχνία σε βιβλίο


Όταν μετά από χρόνια η αλήθεια βρει τις λέξεις για να αποτυπωθεί στο χαρτί, τότε μπορεί να χαράξει σαν γέλιο ή να βγει σαν καρφί, να τρομάξει σαν τυφώνας, να ζωντανέψει σαν βροχή, να ανοίξει δρόμους σαν απόφαση, να ταρακουνήσει σαν εφιάλτης, να ευωδιάσει σαν λουλούδι, να αγανακτήσει σαν δούλος, να κοκκινήσει σαν απορία, να κατακεραυνώσει σαν έκπληξη, να καθηλώσει σαν σιωπή, να χαριστεί σαν αγάπη, να παρηγορήσει σαν ελπίδα. Όταν μετά από χρόνια αφήσουμε τον συγγραφικό εαυτό μας ελεύθερο να βρει τις λέξεις για την αλήθεια του, τότε μπορεί να «μιλήσει» ως λογοτεχνία.

Μετά από 10 χρόνια στο σεμινάριο Αφήγηση Ζωής, 45 αφηγήματα –επιλεγμένα ανάμεσα από εκατοντάδες άλλα– βρήκαν τις λέξεις για την αλήθεια τους, και εκδόθηκαν σε ένα βιβλίο με τίτλο "Αδέσποτα". Τα κείμενα είναι, είτε αυτοβιογραφικά, είτε βασισμένα σε πραγματικές ιστορίες, εστιασμένα κυρίως στην παιδική και στην εφηβική ηλικία, μία θεματική που λείπει σε μεγάλο βαθμό από την παγκόσμια βιβλιογραφία.



*Την Τετάρτη 26/6/19 στις 8:30μμ, οι εκδόσεις Ταξιδευτής, οργανώνουν στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια (Σπάρτης 14, Αθήνα 112 52, Πλατεία Αμερικής, 210 867 3655) την πρώτη παρουσίαση του βιβλίου ΑΔΕΣΠΟΤΑ, σε επιμέλεια Κρυσταλίας Πατούλη.

Θα μιλήσουν:
-Χάρις Κατάκη, PhD ψυχολόγος - ιδρύτρια του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων
-Ελένη Νίνα, κλινικός ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια
-Βαγγέλης Ραπτόπουλος, συγγραφέας
και η σκηνοθέτις Μαρία Αιγινίτου με την ομάδα της θα ζωντανέψουν αποσπάσματα του βιβλίου.



«Ένα βιβλίο πραγματικά ξεχωριστό. Τα Αδέσποτα – 45 αφηγήσεις για την παιδική και εφηβική ηλικία της Κρυσταλίας Πατούλη που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ταξιδευτής περιλαμβάνει κείμενα που «γεννήθηκαν» μέσα από το σεμινάριο «Αφήγηση Ζωής» και συγκλονίζουν με την ειλικρίνειά τους. Είμαι σίγουρος πως ο καθένας από εμάς θα βρει μέσα κομμάτια του παιδιού και του εφήβου που υπήρξε κάποτε και φαίνεται συχνά να το ξεχνά. Συγκινήθηκα, γέλασα, ένιωσα μερικές φορές έναν κόμπο στον λαιμό. Σκέφτηκα πολλά πράγματα για τον εαυτό μου. Για όσα κρύβουμε πολλές φορές "κάτω από το χαλί"» Κώστας Στοφόρος, δημοσιογράφος - συγγραφέας (edromos.gr)

«Διαβάζοντας τις ιστορίες των Αδέσποτων, ακούω από παντού τον ψίθυρο «Μπορώ», και είναι σαν να ανάβουν μικρά φανάρια, που με οδηγούν να βρω τον δρόμο για μια αυθεντική και στοργική συνεύρεση με άγνωστους ανθρώπους και με το αδέσποτο παιδί μέσα μου» Ελένη Νίνα, κλινικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια (από τον πρόλογο του εν λόγω βιβλίου)

«Ως συγγραφέας μίας εκ των σαράντα πέντε αφηγήσεων και μέσα από το σεμινάριο Αφήγηση Ζωής κατάφερα να υπερβώ μέχρι ένα βαθμό τις δυσκολίες έκφρασης που μπορούν και μπλοκάρουν έναν δημιουργό. Το σεμινάριο επίσης, κατάφερε να φωτίσει πτυχές παλαιότερων κειμένων μου που και εγώ η ίδια αγνοούσα [...] Εκεί έγκειται και η καινοτομία της μεθόδου της κυρίας Πατούλης. Με λίγα λόγια, ο συμμετέχοντας στα σεμινάρια θα ανακαλύψει τον συγγραφικό του εαυτό και τις φωνές που κρύβει μέσα του και θα επικοινωνήσει την ανακάλυψη αυτή γράφοντας [...] Αυτή τη σύνδεση που συνάντησα στη βιβλιογραφία των μεταπτυχιακών μου σπουδών στη δημιουργική γραφή, στο Teeside University της Βρετανίας, την ανακάλυψα, ερχόμενη στην Ελλάδα, στα σεμινάρια της,  και θα έλεγα είναι η μοναδική εμπεριστατωμένη προσέγγιση της δημιουργικής γραφής σαν εργαλείο αυτοβελτίωσης» Ειρήνη Δερμιτζάκη, συγγραφέας (fractalart.gr, tovivlio.net)


Στο συλλογικό αυτό έργο γράφουν οι:
Milenko Ganna, Papara Entela, Rizk Μαίρη, Α.Θ., Άννα, Αντωνοπούλου Βάσια, Γαβράς Γιάννης, Γονιδάκης Βαγγέλης, Δερμιτζάκη Ειρήνη, Διαμαντής Π. Γιώργος, Εμμανουήλ Μάνος, Ζαχαρογιάννη Έλλη, Καλ. Π., Καλαχώρας Λεώνικος, Καρέζης Σταύρος, Καρρά Καλλιόπη, Κόρδα Αθανασία, Κυβέλου Αγγελική, Μακρής Πέτρος, Π. Εφ., Π. Ιωσήφ, Π. Κύρα, Πατούλη Κρυσταλία, Ραφτοπούλου Χρυσούλα, Σ. Κατερίνα, Σταματιάδου Κάτια, Τ. Ανδρονίκη, Ταυρή – Παπαϊωάννου Κατερίνα, Χρυσουλάκη Βιργινία.

Σχεδιασμός εξωφύλλου: Κωνσταντίνος Βαβυλουσάκης.

24.6.19

Όταν τα "Αδέσποτα" βρίσκουν το πιο φιλόξενο σπίτι

tovivlio.net
Δέκα χρόνια πέρασαν από τη μέρα που η Κρυσταλία Πατούλη, δημοσιογράφος, συγγραφέας και συστημική σύμβουλος ξεκίνησε τα βιωματικά σεμινάρια δημιουργικής γραφής κι από τα κείμενα των συμμετεχόντων προέκυψε μια συλλογή διηγημάτων με τίτλο «Αδέσποτα».

Πρώτη φορά συναντώ αδέσποτα που βρήκαν μια τόσο ασφαλή στέγη. Τη βασική τους περίθαλψη ανέλαβε η κυρία Πατούλη και τη φιλοξενία ο εκδότης Κώστας Παπαδόπουλος με τον εκδοτικό οίκο Ταξιδευτής.

Οι ιστορίες αυτές είναι βασισμένες σε πραγματικά γεγονότα που έζησαν είτε οι ίδιοι οι συγγραφείς είτε άνθρωποι του στενού τους κύκλου και έχουν ως κοινή αφετηρία την παιδική και εφηβική ιστορία των συγγραφέων τους. Γράφτηκαν στα πλαίσια του σεμιναρίου Αφήγηση Ζωής, μέσα από το οποίο μαθαίνει κανείς όχι τη φόρμα ή την τεχνική δηλαδή το πώς να γράφει, αλλά την ουσία και τη θεματική που τον απασχολεί σαν δημιουργό δηλαδή, τι να γράφει. Εκεί έγκειται και η καινοτομία της μεθόδου της Κρυσταλίας Πατούλη.

Με λίγα λόγια, ο συμμετέχοντας στα σεμινάρια θα ανακαλύψει τον συγγραφικό του εαυτό και τις φωνές που κρύβει μέσα του και θα επικοινωνήσει την ανακάλυψη αυτή γράφοντας. Ο κύριος στόχος του σεμιναρίου και η μεγαλύτερη δυσκολία, είναι να εκφραστεί χωρίς λογοκρισία ο συγγραφικός εαυτός του κάθε συμμετέχοντα.

Τα θέματα που παρουσιάζονται σε κάθε διήγημα έχουν με κάποιο τρόπο σημαδέψει τους δημιουργούς τους. Οι εξαρτήσεις, η απώλεια, προβληματικά οικογενειακά περιβάλλοντα, η ξενοφοβία, η απόρριψη και αρκετά άλλα ζητήματα ξεδιπλώνονται στις σελίδες αυτού του βιβλίου που δημιουργεί όμορφα ή και πιο δύσκολα συναισθήματα στους αναγνώστες του.

Σαν συγγραφέας μίας εκ των σαράντα πέντε αφηγήσεων και μέσα από το σεμινάριο Αφήγηση Ζωής κατάφερα να υπερβώ μέχρι ένα βαθμό τις δυσκολίες έκφρασης που μπορούν και μπλοκάρουν έναν δημιουργό. Το σεμινάριο επίσης, κατάφερε να φωτίσει πτυχές παλαιότερων κειμένων μου που και εγώ η ίδια αγνοούσα. Σαν αναγνώστρια αυτού του νέου βιβλίου, ταξίδεψα στον μοναδικό κόσμο κάθε ανθρώπου που προσπαθεί να αποτυπώσει την αλήθεια μέσα του, κι όπως λέει και η κυρία Πατούλη, αν αυτό δεν είναι λογοτεχνία, τότε τι είναι;

 
Το βιβλίο παρουσιάζεται αυτήν την Τετάρτη 26 Ιουνίου και ώρα 8:30μμ, στον Πολυχώρο Τέχνης ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ (Σπάρτης 14, Αθήνα 112 52, Πλατεία Αμερικής, 210-8673655). 

Θα μιλήσουν: 
Χάρις Κατάκη, PhD ψυχολόγος – ιδρύτρια του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων, 
Ελένη Νίνα, κλινικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια, 
Βαγγέλης Ραπτόπουλος, συγγραφέας 

και η σκηνοθέτης Μαρία Αιγινίτου με την ομάδα της θα ζωντανέψουν αποσπάσματα του βιβλίου.

21.6.19

Συνέντευξη στον Κώστα Στοφόρο για το βιβλίο ΑΔΕΣΠΟΤΑ

Ένα βιβλίο πραγματικά ξεχωριστό. Τα Αδέσποτα – 45 αφηγήσεις για την παιδική και εφηβική ηλικία της Κρυσταλίας Πατούλη που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ταξιδευτής περιλαμβάνει κείμενα που «γεννήθηκαν» μέσα από το σεμινάριο «Αφήγηση Ζωής» και συγκλονίζουν με την ειλικρίνειά τους.
Είμαι σίγουρος πως ο καθένας από εμάς θα βρει μέσα κομμάτια του παιδιού και του εφήβου που υπήρξε κάποτε και φαίνεται συχνά να το ξεχνά. Συγκινήθηκα, γέλασα, ένιωσα μερικές φορές έναν κόμπο στον λαιμό. Σκέφτηκα πολλά πράγματα για τον εαυτό μου. Για όσα κρύβουμε πολλές φορές «κάτω από το χαλί».

Ανάμεσα στα κείμενα όσων συμμετέχουν στην έκδοση περιλαμβάνονται πολύ ενδιαφέροντα αποσπάσματα που άπτονται του θέματος, όπως αυτό από το βιβλίο της Αθηνάς Ανδριτσοπούλου «Η αθώα γλώσσα των ονείρων μας»: «Οι άνθρωποι είμαστε κατ’ εξοχήν “αφηγηματικά όντα”, που σημαίνει πως “ονειρευόμαστε με αφηγήματα, ονειροπολούμε με αφηγήματα, θυμόμαστε, προσδοκούμε, ελπίζουμε, απογοητευόμαστε, πιστεύουμε, αμφιβάλλουμε, αναθεωρούμε, κριτικάρουμε, κατασκευάζουμε, κουτσομπολεύουμε, μαθαίνουμε, μισούμε και αγαπάμε με αφηγήματα”».

Απόλαυσα κάθε γραμμή, αλλά και την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που ακολουθεί…

Πώς προέκυψαν τα Αδέσποτα;

Μέσα στο βιβλίο, επιλέχθηκαν 45 κείμενα, από εκατοντάδες άλλα που γράφτηκαν μέσα στο σεμινάριο «Αφήγηση Ζωής», επί 10 χρόνια, και κάποια από αυτά δραματοποιήθηκαν το 2016 από την ομάδα της εξαιρετικής σκηνοθέτιδας Μαρία Αιγινίτου.

Η αρχική ιδέα όμως, για να συμβούν όλα αυτά, χρειάστηκε άλλα περίπου 20 χρόνια νωρίτερα, σε σπουδές, επιμόρφωση, εκπαίδευση, εργασία και εμπειρία πάνω στην γραφή και στην ψυχολογία.
«Αδέσποτα» τα ονόμασα και από το ομώνυμο κείμενο που υπάρχει στην έκδοση, αλλά και γιατί οι ιστορίες μάς θυμίζουν ότι τα παιδιά –και τα δικά μας, και αυτά που έχουμε μέσα μας– δεν έχουν ανάγκη μόνο από στέγη, αλλά και από ψυχική-συναισθηματική στέγη, με υλικά κατανόησης και προστασίας.

Τι ακριβώς περιλαμβάνει το σεμινάριο «Αφήγηση ζωής» και τι είναι αυτό που το διαφοροποιεί από τα σεμινάρια «δημιουργικής γραφής»;

Στο τέλος του βιβλίου, αναφέρω τι περιλαμβάνει αυτή η διαδικασία (που το θεωρητικό της υπόβαθρο παρουσίασα και στο Πάντειο Πανεπιστήμιο καλεσμένη από την ψυχολόγο και πολυγραφότατη λογοτέχνη, Φωτεινή Τσαλίκογλου), όπως και για τις εκδηλώσεις που έχουν γίνει στο πλαίσιό της, αλλά και συναντήσεις με ανθρώπους που έχουν γράψει αυτοβιογραφικά βιβλία ή μαρτυρίες, ή βιβλία που βασίζονται σε πραγματικές ιστορίες, όπως οι: Κοροβέσης, Λατίφη, Βερβενιώτη, κ.ά., ή ο αείμνηστος Χρόνης Μίσσιος και η Μαρία Μπέικου, που πλέον έχουν φύγει από τη ζωή.

Καθώς οι λέξεις είναι το βασικό υλικό που χτίζουμε τη σχέση μας με την πραγματικότητα, η δύναμη της αυτοβιογραφικής γραφής γίνεται ένα σημαντικό εργαλείο: 1) έκφρασης, 2) επικοινωνίας, 3) αυτογνωσίας, 4) προσωπικής ανάπτυξης, και 5) δημιουργικότητας, που μπορεί να αποκαλύψει τις πολλές φωνές (βλ. Μπαχτίν) του συγγραφικού εαυτού, κι αυτό που θέλει να πει πολλές φορές μέσα από λέξεις. Γράφουμε, δηλαδή, για να μάθουμε.
Στα άλλα σεμινάρια «δημιουργικής γραφής», φαντάζομαι πως ο κάθε leader εστιάζει σε θέματα που ο ίδιος γνωρίζει καλύτερα, π.χ. στη λογοτεχνία, στη μυθοπλασία, κ.λπ.
Στην «Αφήγηση ζωής», εστιάζω σε αυτά που ξέρω εγώ καλύτερα, δηλαδή όπως είπα, στη σύνθεση γραφής και ψυχολογίας μέσα από την αυτοβιογραφική κυρίως γραφή, και δεν γνωρίζω κάποιον να κάνει κάτι ανάλογο στην Ελλάδα, ή και αλλού.
«Οι ιστορίες μάς θυμίζουν ότι τα παιδιά –και τα δικά μας, και αυτά που έχουμε μέσα μας– δεν έχουν ανάγκη μόνο από στέγη, αλλά και από ψυχική-συναισθηματική στέγη, με υλικά κατανόησης και προστασίας»
Γιατί επικεντρώνετε στην παιδική και εφηβική ηλικία;
Διότι είναι μια θεματική που λείπει σε μεγάλο βαθμό από την παγκόσμια βιβλιογραφία. Παράλληλα, στην παιδική ηλικία βρίσκεται η «πηγή» όλων των δεξιοτήτων μας (των ταλέντων μας), δηλαδή η βάση, οι ρίζες της Συναισθηματικής μας Νοημοσύνης, η οποία ευθύνεται για την επιτυχία σε ό,τι κάνουμε στην εργασία μας (κατά 80%, όπως λένε οι ειδικοί), αλλά και στην ποιότητα των προσωπικών και κοινωνικών μας σχέσεων.
Ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο σε μια ταινία λέει: «Δεν υπάρχει τίποτα πιο πικρό, από ένα ταλέντο που πήγε χαμένο». Και το ταλέντο (και οι ανάλογες δεξιότητές του) πάει χαμένο, κυρίως, είτε από χαμηλή αυτοεκτίμηση, είτε γιατί έχει μπλοκαριστεί μέσα σε κάποιο παιδικό βίωμα που απωθούμε, εκτός από τις πολιτικές/πολιτιστικές/κοινωνικές συνθήκες που μπορεί να το εμποδίζουν.
Δεν ξέρω από πριν, αν κάποιος θα γίνει π.χ. συγγραφέας, φεύγοντας από το σεμινάριο, ούτε δεν είναι άλλωστε και ο βασικός στόχος του σεμιναρίου. Σίγουρα όμως θα έρθει πιο κοντά στον βαθύτερο εαυτό του κι αυτό θα του ανοίξει νέους ορίζοντες.
Πολλοί μού έχουν πει ότι άλλαξε η ζωή τους, είτε η επαγγελματική, είτε η προσωπική, αλλά και άλλοι έχουν εκδώσει βιβλία όπως οι: Πέτρος Γαλιατσάτος (Άσπρα γάντια, εκδ. Παπαδόπουλος), Βαγγέλης Γονιδάκης (Μη το γελάς, εκδ. Ταξιδευτής), Βασιλική Λαμπίρη (Τα Αιχμηρά, εκδ. Μετρονόμος), ή ο Γιάννης Γαβράς με το Σαμποτάζ του, που έρχεται καταιγιστικό, το φθινόπωρο του 2019 από τις εκδόσεις Εστία, ή ακόμα και το βιβλίο που έγραψε μέσα σε αυτό το σεμινάριο και η Κατερίνα Ταυρή-Παπαϊωάννου, το οποίο αν και η ίδια έφυγε αιφνίδια και άδικα από τη ζωή, πληροφορήθηκα πως θα το εκδώσει η οικογένειά της.

Θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι ένα είδος ψυχοθεραπείας;
Η ψυχοθεραπεία όντως περιέχει τη διαδικασία της αυτογνωσίας, της έκφρασης, της επικοινωνίας, της προσωπικής ανάπτυξης, αλλά είναι κάτι πιο βαθύ και περίπλοκο. Σίγουρα μια δημιουργική εργασία μπορεί να μας ψυχοθεραπεύσει σε ένα επίπεδο, αλλά, όχι, δεν το ονομάζω ψυχοθεραπεία αυτό που γίνεται, γνωρίζοντας και ως σύμβουλος Ψ.Υ, ότι κάποια πράγματα δεν μπορούμε να τα θεραπεύσουμε χωρίς ψυχοθεραπεία.

Συμμετέχετε και με δικά σας κείμενα. Τι είναι η γραφή για σας;
Αποφάσισα να ξεκινήσω την «Αφήγηση Ζωής», όταν αντιλήφθηκα ότι μέσα από τη γραφή μπορείς να μάθεις πολύ σημαντικά πράγματα για τον εαυτό σου, που δεν μπορείς να τα μάθεις ίσως με κανέναν άλλον τρόπο. Με το «Γράμμα», το κείμενο δηλαδή που έχω στην αρχή του βιβλίου, δίνω ένα παράδειγμα.

Υπήρξαν κάποιοι που δεν θέλησαν να δουν τα κείμενά τους δημοσιευμένα;
Ναι, και είναι σεβαστό, γιατί έχουν παιδιά και οικογένειες, οπότε για πολλούς λόγους δεν θέλουν ή δεν είναι έτοιμοι να κοινοποιήσουν κάποια πράγματα. Αλλά επειδή κι εκείνοι μοιράστηκαν τις ιστορίες τους μέσα στην προστατευμένη από το απόρρητο, διαδικασία, θα τους αφιέρωνα αυτό που είπε ο Andrea Bocelli: «Κάθε ζωή είναι μια θαυμάσια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί. Κάθε ζωή είναι ένα έργο τέχνης, και αν δεν φαίνεται έτσι, ίσως είναι απαραίτητο μόνο να φωτιστεί ο χώρος που βρίσκεται […]. Αν μάθετε να ακούτε, θα διαπιστώσετε ότι κάθε ζωή μάς μιλάει για αγάπη. Επειδή η αγάπη είναι το κλειδί για όλα, η κινητήριος δύναμη του κόσμου. Η αγάπη είναι η μυστική ενέργεια πίσω από κάθε νότα που τραγουδάω. Και ποτέ μην ξεχνάτε ότι δεν υπάρχει τίποτα τυχαίο. Αυτή είναι μια ψευδαίσθηση άνομων και αλαζονικών ανθρώπων, που την εφηύραν για να θυσιάσουν την αλήθεια του κόσμου μας, στους νόμους της λογικής». Ευχαριστώ όλες και όλους.
--
INFO
Αδέσποτα – 45 αφηγήσεις για την παιδική και εφηβική ηλικία

Γράφουν οι: Milenko Ganna, Papara Entela, Rizk Μαίρη, Α.Θ., Άννα, Αντωνοπούλου Βάσια, Γαβράς Γιάννης, Γονιδάκης Βαγγέλης, Δερμιτζάκη Ειρήνη, Διαμαντής Π. Γιώργος, Εμμανουήλ Μάνος, Ζαχαρογιάννη Έλλη, Καλ. Π., Καλαχώρας Λεώνικος, Καρέζης Σταύρος, Καρρά Καλλιόπη, Κόρδα Αθανασία, Κυβέλου Αγγελική, Μακρής Πέτρος, Π. Εφ., Π. Ιωσήφ., Π. Κύρα, Πατούλη Κρυσταλία, Ραφτοπούλου Χρυσούλα, Σ. Κατερίνα, Σταματιάδου Κάτια, Τ. Ανδρονίκη, Ταυρή-Παπαϊωάννου Κατερίνα, Χρυσουλάκη Βιργινία.
--
Το βιβλίο παρουσιάζεται Τετάρτη 26/6, στις 20:30, στον κήπο του Πολυχώρου Τέχνης Αλεξάνδρεια. Θα μιλήσουν: Χάρις Κατάκη, PhD ψυχολόγος-ιδρύτρια του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων, Ελένη Νίνα, κλινικός ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια, Βαγγέλης Ραπτόπουλος, συγγραφέας. Η σκηνοθέτις Μαρία Αιγινίτου με την ομάδα της θα ζωντανέψουν αποσπάσματα του βιβλίου.

20.6.19

Η ανακάλυψη του εαυτού μέσα από τη δημιουργική γραφή - ΑΔΕΣΠΟΤΑ, εκδόσεις Ταξιδευτής


Γράφει η Ειρήνη Δερμιτζάκη // "Fractal", Ιούνιος 2019


«Αδέσποτα», 45 αφηγήσεις για την παιδική και εφηβική ηλικία, Επιμέλεια: Κρυσταλία Πατούλη, εκδ. Ταξιδευτής, σελ. 257

«Είναι πέρα για πέρα αληθινό πως με έκανε να έχω εμμονή μαζί της, μέχρι τα σαράντα τέσσερά μου χρόνια, παρόλο που πέθανε όταν ήμουν δεκατριών. Γράφοντας για τη μητέρα μου, έκανα στον εαυτό μου ό,τι οι ψυχολόγοι στους ασθενείς τους. Εξέφρασα βαθιά κρυμμένα και έντονα συναισθήματα».[1]
Βιρτζίνια Γουλφ

Πριν μιλήσουμε για την αφήγηση της ζωής ή του εαυτού είναι σημαντικό να δούμε συνοπτικά το παρακάτω ιστορικό πλαίσιο με τους εξής τρεις σημαντικούς σταθμούς. Πρώτος ο Ηράκλειτος, εισάγει τον ορισμό του «εαυτού» (540-480 π.Χ). Έπειτα ο Άγιος Αυγουστίνος γράφει την πρώτη αντικειμενική βιογραφία (350-430 μ.Χ), και τέλος ο Ρουσσώ εισάγει την ψυχαναλυτική ερμηνεία στη βιογραφία (1712-1778 μ.Χ).[2]
Έκτοτε, πολλοί συγγραφείς και ψυχίατροι ασχολήθηκαν με τη σύνδεση της δημιουργικής γραφής και της βελτίωσης του εαυτού, με το φαινόμενο αυτό να γίνεται εντονότερο τα τελευταία τριάντα χρόνια. Αυτή τη σύνδεση που συνάντησα στη βιβλιογραφία των μεταπτυχιακών μου σπουδών στη δημιουργική γραφή, στο Teeside University της Βρετανίας, την ανακάλυψα, ερχόμενη στην Ελλάδα, στα σεμινάρια της κυρίας Πατούλη και θα έλεγα είναι η μοναδική εμπεριστατωμένη προσέγγιση της δημιουργικής γραφής σαν εργαλείο αυτοβελτίωσης.
Πέρα από την αδιαμφισβήτητη θεραπευτική διάσταση της γραφής, είναι σημαντικό να καταλάβουμε πως γράφοντας για το παρελθόν καταλαβαίνουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Μέσα από τις προσωπικές αφηγήσεις των συμμετεχόντων στα σεμινάρια «Αφήγηση ζωής», διακρίνεται έντονη η ανάγκη του ανθρώπου να γράψει για το παρελθόν του. Το παρελθόν μας αλλάζει υπόσταση όταν καταγράφεται στο χαρτί. Γίνεται προσωπικό ντοκουμέντο. Ο αφηγητής γίνεται αναγνώστης των προσωπικών του αναμνήσεων και αυτή η «απόσταση», το ότι η ανάμνηση φεύγει από τη μνήμη και καταγράφεται σε ένα εξωτερικό αντικείμενο, αφενός δίνει την αίσθηση μιας «ψυχαναλυτικής» διαδικασίας, αφετέρου αποκαλύπτει άγνωστες ή κρυμμένες πτυχές της ζωής του αφηγητή. Διαδικασία που γίνεται αυτόματα εάν και εφόσον αφήσει ο συγγραφέας ελεύθερο το συγγραφικό του εαυτό να εκφραστεί χωρίς να τον λογοκρίνει.
Ο εκάστοτε συγγραφέας γράφει για το παρελθόν μέσα από το πρίσμα του παρόντος. Αυτή η αναγκαστική χρονική απόσταση αλλοιώνει αναπόφευκτα την ανάμνηση. Όπως λέει και ο Paul Eakin «Τα στοιχεία του παρελθόντος μορφοποιούνται από τη μνήμη και τη φαντασία για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες της παροντικής μας συνείδησης. Αυτές οι ανάγκες που έχουμε στο παρόν εκφράζονται μέσα από τις λογοτεχνικές μας αφηγήσεις του παρελθόντος, και αναπόφευκτα φωτίζουν κομμάτια του εαυτού μας στο παρόν»[3]. Συνεπώς, γράφοντας για το παρελθόν αυτόματα το διαφοροποιούμε αφού το αφηγούμαστε στο παρόν. Όπως ακριβώς συμβαίνει και με τις παλιές φωτογραφίες που ο χρόνος ξεθωριάζει το τυπωμένο θέμα. «Ο εαυτός μας όπως τον θυμόμαστε σήμερα δεν είναι ο ίδιος με τον εαυτό μας στο παρελθόν, αλλά μια ανακατασκευασμένη βερσιόν του. Μια μίξη από πραγματικά γεγονότα και φανταστικά στοιχεία, ή και σε κάποιες περιπτώσεις εντελώς φανταστικός»[4] έγραψε ο Neisser. Στις ιστορίες λοιπόν αυτού του βιβλίου, είναι σχεδόν αδύνατον, ενδεχομένως ακόμα και για τους ίδιους τους συγγραφείς, να πουν με σιγουριά πότε σταματά η απλή καταγραφή των γεγονότων και αρχίζει η μυθοπλασία και το ανάποδο.
Παιδικά τραύματα, κακοποίηση, η απώλεια ενός γονιού ή και των δύο, σχολικές αναμνήσεις, ρατσισμός, στιγμές και καταστάσεις που σημάδεψαν την παιδική ή την εφηβική ηλικία αφηγούνται οι συγγραφείς ετούτου του βιβλίου. Τις περισσότερες φορές με ρεαλιστική αφήγηση, που μπορεί και μετατρέπεται σε υπερρεαλιστική, μέσα από παρομοιώσεις και μεταφορές όταν φτάνει το μαχαίρι στο κόκαλο και ο αφηγητής της αναγκάζεται να αλλάξει λογοτεχνικό ύφος για να αντέξει το επώδυνο των γεγραμμένων.
Μέσα από κείμενα που δημιούργησαν οι συμμετέχοντες στα σεμινάρια «Αφήγηση ζωής», της Κρυσταλίας Πατούλη, ο τωρινός εαυτός έχει τη δυνατότητα να συναντηθεί με τον παρελθοντικό του εαυτό. Ενδεχομένως να συμφιλιωθεί με τους «προσωπικούς δαίμονές» του και να αγκαλιάσει το τραυματισμένο παιδί που κρύβει μέσα του. Αυτή η «γραπτή» συνάντηση του ενήλικα με τον παιδικό/εφηβικό εαυτό δημιουργεί μια μοναδική ευκαιρία συμφιλίωσης και γιατί όχι προσωπικού επαναπροσδιορισμού.
Ειρήνη Δερμιτζάκη, συγγραφέας
* Το κείμενο γράφτηκε για το βιβλίο «Αδέσποτα» και περιλαμβάνεται σε αυτό.



«Ο Σταύρος στο οικογενειακό τραπέζι των δακρύων, η Κατερίνα που περιμένει την μαμά της, ο Πέτρος που τον κατάντησαν γουλί, η Ganna που είναι αλλοδαπή, η Αγγελική, η Εφούλα και τόσα άλλα παιδιά, όλα περνάνε και αφήνουν μικρές ιστορίες ζωής, να κρέμονται σαν τραύματα-τάματα, μπροστά στις εικόνες των γονιών τους.
Διαβάζοντας τις ιστορίες των Αδέσποτων, ακούω από παντού τον ψίθυρο “μπορώ”, και είναι σαν να ανάβουν μικρά φανάρια, που με οδηγούν να βρω τον δρόμο για μια αυθεντική και στοργική συνεύρεση με άγνωστους ανθρώπους και με το αδέσποτο παιδί μέσα μου» Ελένη Νίνα, κλινικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια

Η παρούσα έκδοση συστήνει το βιωματικό σεμινάριο «Αφήγηση ζωής» και το έργο που παράγεται στο πλαίσιό του επί 10 χρόνια, με 45 αφηγήματα -επιλεγμένα ανάμεσα από εκατοντάδες άλλα- είτε αυτοβιογραφικά, είτε βασισμένα σε πραγματικές ιστορίες, εστιασμένα κυρίως στην παιδική και στην εφηβική ηλικία, μία θεματική που λείπει σε μεγάλο βαθμό από την παγκόσμια βιβλιογραφία.

Γράφουν οι: Milenko Ganna, Papara Entela, Rizk Μαίρη, Α.Θ., Άννα, Αντωνοπούλου Βάσια, Γαβράς Γιάννης, Γονιδάκης Βαγγέλης, Δερμιτζάκη Ειρήνη, Διαμαντής Π. Γιώργος, Εμμανουήλ Μάνος, Ζαχαρογιάννη Έλλη, Καλ. Π., Καλαχώρας Λεώνικος, Καρέζης Σταύρος, Καρρά Καλλιόπη, Κόρδα Αθανασία, Κυβέλου Αγγελική, Μακρής Πέτρος, Π. Εφ., Π. Ιωσήφ., Π. Κύρα, Πατούλη Κρυσταλία, Ραφτοπούλου Χρυσούλα, Σ. Κατερίνα, Σταματιάδου Κάτια, Τ. Ανδρονίκη, Ταυρή – Παπαϊωάννου Κατερίνα, Χρυσουλάκη Βιργινία.



* Οι εκδόσεις Ταξιδευτής την Τετάρτη στις 26/6/19 και ώρα 8:30μμ, διοργανώνουν στον κήπο του Πολυχώρου Τέχνης Αλεξάνδρεια (Σπάρτης 14, Αθήνα 112 52, Πλατεία Αμερικής, 210 867 3655) την πρώτη παρουσίαση του βιβλίου ΑΔΕΣΠΟΤΑ που επιμελήθηκε η Κρυσταλία Πατούλη.
Θα μιλήσουν:
Χάρις Κατάκη, PhD ψυχολόγος – ιδρύτρια του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων
Ελένη Νίνα, κλινικός ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια
Βαγγέλης Ραπτόπουλος, συγγραφέας
και η σκηνοθέτις Μαρία Αιγινίτου με την ομάδα της θα ζωντανέψουν αποσπάσματα του βιβλίου.



H Κρυσταλία Πατούλη (cpatouli@yahoo.gr) γεννήθηκε στον Πειραιά, σπούδασε Ψυχολογία και ειδικεύτηκε στη Συστημική Συμβουλευτική στο ΕΔΑΣ, δίπλα και στην Χάρις Κατάκη, στο Ψυχόδραμα και στην πρόληψη εξαρτήσεων (Θησέας, ΚΕΘΕΑ, 18 Άνω). Εργάζεται ως Συστημικός Σύμβουλος Ψ.Υ. (Μέλος της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Ένωσης Συμβούλων Ψ.Υ.). Από το 1990 έως σήμερα, εργάζεται κυρίως ως συντάκτις και αρχισυντάκτις σε ΜΜΕ (Μέλος της ΕΣΠΗΤ) και αναλαμβάνει επιμέλειες βιβλίων. Από το 2009 παραδίδει το σεμινάριο «Αφήγηση ζωής» (afigisizois.wordpress.com). Το πρώτο της βιβλίο με τα αποτελέσματα της ακτιβιστικής Έρευνας για την Κρίση (2010-2014), κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος το Δεκέμβριο του 2014.

__________________
[1] Στο φάρο, Ύψιλον, Αθήνα 1995.
[2] Celia Hunt, αναπληρώτρια καθηγήτρια Δημιουργικής Γραφής στο πανεπιστήμιο του Σάσεξ. Μετάφραση από το βιβλίο: The Self on the Page, JKP, σελ. 118).
[3] Paul Eakin, αμερικανός συγγραφέας και ομότιμος καθηγητής αγγλικής γλώσσας του Πανεπιστημίου Ιντιάνα, με πλούσιο ιστορικό στην έρευνα για τη σύνδεση μυθιστορήματος και βιογραφίας. Μετάφραση από το βιβλίο: Fictions in Autobiography:Studies in the Art of Self-Invention  (Princeton University Press, σελ.5, 1985).
[4] Ulric Neisser, αμερικανός κλινικός ψυχίατρος. Μετάφραση από το βιβλίο: Self-narratives: True and false (Emory University, Atlanta, σσ. 6-8, 1994).

Εκπομπές για το βιβλίο ΑΔΕΣΠΟΤΑ _ Εκδόσεις Ταξιδευτής





* 17/6 - Εκπομπή της Θέκλας Τσελεπή - ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ 105,5 : ΕΔΩ
--
* 19/6 - Εκπομπή με την Φωτεινη Λαμπρίδη (Fotini Lambridi) και τον Yiannis Panagiotopoulos στην ΕΡΤ1 : (στο 01:29:00 - ΕΔΩ)--
*21/6 - 9-10μμ - Εκπομπή της Ζέτας Καραγιάννη "Το πρόσωπο της εβδομάδας" - The Voice of Greece - μέσω τηλεόρασης ή Live Streaming: radiostreaming.ert.gr/ert-voiceofgreece
--
*21/6 - 11μμ-12πμ - Εκπομπή του Γιώργου Παπαζαχαρίου - Πρώτο πρόγραμμα Ερτ - Ραδιοφωνία
--

18.6.19

Η εκπομπή της Θέκλας Τσελεπή, ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ 105,5

 Η εκπομπή της Thekla Tselepi, ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ 105,5 στις 17/6/19, 23:00-20:00 το βράδυ...

για τo συλλογικό βιβλίο ΑΔΕΣΠΟΤΑ, Εκδόσεις Ταξιδευτής,
μαζί με τους Eirini Dermitzaki, Petros Galiatsatos, Manos Tsib, Johnny Gavras, Μαρία Αιγινίτου (Maria Aiginitou), Ιωσήφ Παπαγρηγορίου, Βαγγέλης Γονιδάκης, που κατέληξε σε ξενύχτι στην υπέροχη πλατεία Αυδή, και με απρόοπτες περιπέτειες. 
Περάσαμε υπέροχα! 
Ευχαριστούμε για την υπομονή σου Θέκλα μας αγαπημένη!
Όσοι έχετε περιέργεια να την ακούσετε πατήστε εδώ:  

5.6.19

Το αδέσποτο παιδί μέσα μας




Το βιβλίο ΑΔΕΣΠΟΤΑ, συστήνει το βιωματικό σεμινάριο «Αφήγηση ζωής» και το έργο που παράγεται στο πλαίσιό του επί 10 χρόνια, με 45 αφηγήματα -επιλεγμένα ανάμεσα από εκατοντάδες άλλα- είτε αυτοβιογραφικά, είτε βασισμένα σε πραγματικές ιστορίες, και εστιασμένα κυρίως στην παιδική και στην εφηβική ηλικία, μία θεματική που λείπει σε μεγάλο βαθμό από την παγκόσμια βιβλιογραφία.

Το Tvxs.gr δημοσιεύει τον πρόλογο της Ελένης Νίνα για το βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ταξιδευτής:

[…] Κατάλαβα πως από όποια πλευρά κι αν κοίταζα, πίσω ή μπροστά μου, δεξιά ή αριστερά, έβλεπα διάσπαρτα εδώ κι εκεί μικρά παιδιά […] Άρχισα να φωνάζω, κρατώντας το κεφάλι μου, για να μην τρελαθώ. Βοήθεια! Τα πετάνε έξω από τα σπίτια τους σαν σκυλιά! Σαν αδέσποτα σκυλιά! Αδέσποτα παιδιά! […]

Συγκλονιστικό!

Της Κρυσταλίας της αρέσει να βαδίζει σε δρόμους και σοκάκια, έχει οξυμένη την ακοή και την όρασή της. Ακούει και βλέπει αυτό που άλλοι δυσκολεύονται. Είναι φιλόξενη και έχει πολλά χαρίσματα. Ένα από αυτά είναι να ξετρυπώνει τον συγγραφέα και τον ποιητή από μέσα μας.

Πιστεύει στην ιαματική αξία της έκφρασης και της συνομιλίας, γι’ αυτό και έχτισε ένα «σπίτι», που το ονόμασε «Αφήγηση ζωής» και εκεί μπορούν να βρουν στέγη όλα τα αδέσποτα παιδιά.

Ο Σταύρος στο οικογενειακό τραπέζι των δακρύων, η Κατερίνα που περιμένει την μαμά της, ο Πέτρος που τον κατάντησαν γουλί, η Ganna, η Αγγελική, η Κάτια και τόσα άλλα παιδιά, όλα περνάνε και αφήνουν μικρές ιστορίες ζωής, να κρέμονται σαν τραύματα-τάματα, μπροστά στις εικόνες των γονιών τους.

Η ζωή, όπως μας έχει δοθεί, είναι δύσκολη για μας. Μας φέρνει τόσους πολλούς πόνους, απογοητεύσεις και άλυτα προβλήματα. Για να την αντέξουμε, δεν μπορούμε να παραιτηθούμε από την αναζήτηση, μιας αγκαλιάς.

Πραγματικά, δεν γνωρίζω καμία άλλη μεγάλη ανάγκη στην παιδική ηλικία σαν αυτήν για την προστασία από τους γονείς.

Μακάρι να την έδιναν όλοι… Αλλά ακόμη κι όταν την δίνουν, φοβόμαστε τόσο πολύ μήπως την χάσουμε.

Τραύματα - γράμματα - λέξεις.
Πάντα ο άνθρωπος προσπαθεί να εγγράψει σε λέξεις και εικόνες τον κόσμο και το βίωμά του. Ο Γιώργος Χειμωνάς λέει:
«Ο άνθρωπος έρχεται σ’ έναν κόσμο, που δεν είναι κόσμος πραγμάτων, αλλά κόσμος λέξεων».
Η ποιήτρια Elaine Feinstein, περιγράφει την εξής σκηνή στα απομνημονεύματα της Anna Akhmatova:
«Στο αποκορύφωμα των σταλινικών εκκαθαρίσεων, στην μακριά ουρά μπροστά από την φυλακή του Λένινγκραντ, περίμενα για να μάθω νέα για τον γιο μου, που είχε συλληφθεί. Μια νεαρή γυναίκα στεκόταν πίσω μου, με χείλη μπλαβισμένα από το κρύο […] με αναγνώρισε. Με πλησίασε και με ρώτησε ψιθυριστά (όλοι ψιθυρίζαμε εκεί): “Μπορείς να γράψεις γι’ αυτό;”. Κι εγώ είπα: “Μπορώ”. Τότε κάτι σαν χαμόγελο, άνθησε, πάνω σ’ αυτό που κάποτε ήταν το πρόσωπό της».
Διαβάζοντας τις ιστορίες των Αδέσποτων, που ακολουθούν, ακούω από παντού τον ψίθυρο «Μπορώ», και είναι σαν να ανάβουν μικρά φανάρια, που με οδηγούν να βρω τον δρόμο για μια αυθεντική και στοργική συνεύρεση με άγνωστους ανθρώπους και με το αδέσποτο παιδί μέσα μου.
Ελένη Νίνα
Κλινικός ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια


*Οι εκδόσεις Ταξιδευτής την Τετάρτη στις 26/6/19 και ώρα 8:30μμ, διοργανώνουν στον Πολυχώρο Τέχνης Αλεξάνδρεια (Σπάρτης 14, Αθήνα 112 52, Πλατεία Αμερικής, 210 867 3655) την πρώτη παρουσίαση του βιβλίου ΑΔΕΣΠΟΤΑ που επιμελήθηκε η Κρυσταλία Πατούλη.

Θα μιλήσουν:
-Χάρις Κατάκη, PhD ψυχολόγος - ιδρύτρια του Εργαστηρίου Διερεύνησης Ανθρωπίνων Σχέσεων
-Ελένη Νίνα, κλινικός ψυχολόγος - ψυχοθεραπεύτρια
-Βαγγέλης Ραπτόπουλος, συγγραφέας
και η σκηνοθέτις Μαρία Αιγινίτου με την ομάδα της θα ζωντανέψουν αποσπάσματα του βιβλίου.



ΑΔΕΣΠΟΤΑ
45 αφηγήσεις για την παιδική και εφηβική ηλικία
10 χρόνια σεμινάριο Αφήγηση Ζωής

Επιμέλεια: Κρυσταλία Πατούλη
Εκδόσεις Ταξιδευτής - 2019
(σελ. 257)

Στο συλλογικό αυτό έργο γράφουν οι:
Milenko Ganna, Papara Entela, Rizk Μαίρη, Άννα, Αντωνοπούλου Βάσια, Γαβράς Γιάννης, Γονιδάκης Βαγγέλης, Δερμιτζάκη Ειρήνη, Διαμαντής Π. Γιώργος, Εμμανουήλ Μάνος, Ζαχαρογιάννη Έλλη, Καλ. Π., Καλαχώρας Λεώνικος, Καρέζης Σταύρος, Καρρά Καλλιόπη, Κόρδα Αθανασία, Κυβέλου Αγγελική, Μακρής Πέτρος, Π. Εφ., Π. Ιωσήφ, Π. Κ., Π. Κύρα, Πατούλη Κρυσταλία, Ραφτοπούλου Χρυσούλα, Σ. Κατερίνα, Σταματιάδου Κάτια, Τ. Ανδρονίκη, Ταυρή – Παπαϊωάννου Κατερίνα, Χρυσουλάκη Βιργινία.

--
H Κρυσταλία Πατούλη (cpatouli@yahoo.gr) γεννήθηκε στον Πειραιά, σπούδασε Ψυχολογία και ειδικεύτηκε στη Συστημική Συμβουλευτική στο ΕΔΑΣ, δίπλα και στην Χάρις Κατάκη, στο Ψυχόδραμα και στην πρόληψη εξαρτήσεων (Θησέας, ΚΕΘΕΑ, 18 Άνω). Εργάζεται ως Συστημικός Σύμβουλος Ψ.Υ. (Μέλος της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Ένωσης Συμβούλων Ψ.Υ.). Από το 1990 έως σήμερα, εργάζεται κυρίως ως συντάκτις και αρχισυντάκτις σε ΜΜΕ (Μέλος της ΕΣΠΗΤ) και αναλαμβάνει επιμέλειες βιβλίων. Από το 2009 παραδίδει το σεμινάριο «Αφήγηση ζωής» (afigisizois.wordpress.com). Το πρώτο της βιβλίο με τα αποτελέσματα της ακτιβιστικής Έρευνας για την Κρίση (2010-2014), κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος το Δεκέμβριο του 2014.
--
Σχεδιασμός εξωφύλλου: Κωνσταντίνος Βαβυλουσάκης

21.5.19

Οι «Ανθρωποφύλακες» στο Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν


Παρακολούθησα τους «Ανθρωποφύλακες» του Περικλή Κοροβέση στο Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν, σε σκηνοθεσία Μάνου Βαβαδάκη, με τον Νέστωρ Κοψιδά στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Πολύ ειλικρινά θα ομολογήσω πως ακόμα δεν έχω συνέλθει.

Κι ας είχα διαβάσει αρκετές φορές στο παρελθόν την μαρτυρία του Κοροβέση, κι ας είχα μιλήσει άλλες τόσες μαζί του, κι ας έχω πάρει συνεντεύξεις, ή έχω γράψει άρθρα για το θέμα του έργου, τη χούντα, τους βασανισμούς, το φασισμό. Είχα υπόψιν μου, ότι θα είναι μια παράσταση που όχι μόνο με ενδιαφέρει και με αφορά ως πολίτη, αλλά πάντα έχει κάτι να μου δώσει οτιδήποτε με θέμα τους «Ανθρωποφύλακες», να με κάνει ίσως ακόμα λίγο καλύτερο άνθρωπο. Δεν ήξερα, όμως, ότι αυτή η θεατρική παράσταση θα καταφέρει να με συγκλονίσει.

Ίσως γιατί αντιλαμβάνεται κανείς, όταν τα φώτα σβήσουν και βγει έξω στην Πανεπιστημίου να περπατήσει για να επιστρέψει στο σπιτάκι του, πως κάτι ακόμα ως κοινωνία δεν καταλάβαμε. Πως κάτι ακόμα ως άνθρωποι ίσως δεν νιώσαμε. Πως κάτι ως πολίτες δεν πήραμε χαμπάρι. Κι αυτή η παράσταση μάς κάνει να το αντιληφθούμε και συγχρόνως μάς υπενθυμίζει χωρίς να μας υποδεικνύει, να έχουμε το νου μας...

Τίποτα δεν είναι δεδομένο. Κάθε μέρα χρειάζεται να αποδεικνύουμε -ακόμα και στον ίδιο μας τον εαυτό- ποιοί ακριβώς είμαστε, και σε τι πλανήτη θέλουμε να ζούμε. Κι αυτό από μόνο του, πολλές φορές στην Ιστορία αποδείχθηκε πως δεν είναι και τόσο απλό -ή για κάποιους κλισέ- όσο μπορεί να ακούγεται.

Στο πρώτο πλάνο της σκηνής του Θεάτρου Τέχνης, ο ηθοποιός αφηγείται παραστατικά την ανείπωτη εμπειρία του, χαράζοντας με το κάρβουνο το άσπρο χαρτί, για να σχεδιάσει τους χώρους που ελάμβαναν χώρα οι φρικαλεότητες των πραξικοπηματιών. Στο δεύτερο πλάνο, ο σκηνοθέτης με έναν επίσης ευρηματικό τρόπο, δημιουργεί το φόντο σε όσα συμβαίνουν στον ηρωά του: Μια Ελλάδα τόσο διαφορετική, που όμως κάποιος μπορεί να ξεκαθαρίσει ειδικά μετά από αυτήν την παράσταση, πως το θεοσκοτεινό βρωμερό μπουντρούμι της απομόνωσης, εξέπεμπε λόγω του κάθε ήρωά του, όλο αυτό το φως και την καθαρότητα που έχουμε απόλυτη ανάγκη και σήμερα και πάντα, ενώ στη ολόλαμπρη clean σκηνή του πλαισίου με  τις υπερβολικές εντυπώσεις, κατοικούσε το κατάμαυρο σκοτάδι και η δυσωδία.

Το μόνο που μπορώ να σχολιάσω στο δια ταύτα, μετά από αυτή τη θεατρική εμπειρία, είναι: Δείτε αυτήν την παράσταση. Και ξαναδείτε την.

Σημειώσεις για την παράσταση "Ανθρωποφύλακες":

"Εκείνο που φοβίζει είναι η ανθρώπινη φύση. Αν ο καθένας από εμάς, μηδέ εμού αξαιρουμένου, θα άφηνε την ασφάλεια και την προσωπική του ευημερία, θα έπαιρνε την ευθύνη να βγει μπροστά και να συγκρουστεί. Αν θα σκεφτόταν ως Πολίτης. Ο Πολίτης των διαφωτιστικών ιδεών, ο Πολίτης της εποχής των επαναστάσεων παραχώρησε τη θέση του στον υπήκοο. Αφηνόμαστε πιο εύκολα στην τύχη, στα χέρια της Θείας Πρόνοιας, κρυβόμαστε πίσω από το σύνολο, αγκαλιάζουμε την ανευθυνότητα. Δεν κάνουμε πια ότι δεν βλέπουμε, βιαζόμαστε να ξεχάσουμε. Αυτή η παράσταση έγινε για να μην ξεχάσουμε." Μάνος Βαβαδάκης, σκηνοθέτης της παράστασης "Ανθρωποφύλακες" που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο-μαρτυρία του Περικλή Κοροβέση.

Οι "Ανθρωποφύλακες" είναι ένα βιβλίο ορόσημο, αφού είναι η πρώτη μαρτυρία που εκδόθηκε και κυκλοφόρησε διεθνώς κάνοντας γνωστή την πρακτική βασανισμών που ακολουθούσε η χούντα των συνταγματαρχών έναντι των αντιφρονούντων, και η οποία κατατέθηκε μαζί με άλλες στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Η καταδίκη της Χούντας στο Συμβούλιο της Ευρώπης ήταν και η αρχή του τέλους της Δικτατορίας. Οι βασανισμοί, μια οργανωμένη άνωθεν πρακτική, στόχευε στον πλήρη εξευτελισμό των συλληφθέντων, σωματικά και ψυχικά. Η σκληρότητα της περιγραφής των βασανισμών στην ταράτσα της Μπουμπουλίνας ισορροπεί με την λογοτεχνική αφήγηση του Κοροβέση, απόρροια της καλλιτεχνικής του ιδιότητας.
Ακριβώς πενήντα χρόνια μετά από την πρώτη έκδοση του βιβλίου η παράσταση αναμοχλεύει τις σκληρές δοκιμασίες εξευτελισμού και βίας που υπέστη μέρος του λαού, πρακτική που ακόμα και σήμερα, έστω και ως αστείο, επιδοκιμάζεται από πολιτικούς και πολίτες. Σε συνδυασμό με τη σκιαγράφηση της περιόδου της Επταετίας αναδεικνύεται πως το καθεστώς απλώθηκε σε όλους τους τομείς, στραγγαλίζοντας κάθε φωνή αντίστασης και δημιουργίας.

"Το βιβλίο κυκλοφόρησε νόμιμα στην Ελλάδα μετά την πτώση της Χούντας. Παράνομα κυκλοφορούσε από τις αρχές της δεκαετίας του '70. Και συνέχισε να εκδίδεται όλον αυτόν τον μισό αιώνα (ο τελευταίος εκδοτικός οίκος "Εκδόσεις των Συναδέλφων" έκανε τρεις εκδόσεις). Εντούτοις, αγνοήθηκε συστηματικά από τα ΜΜΕ (εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων). Για την πολιτεία βέβαια αυτό το βιβλίο ουδέποτε υπήρξε. Και αυτό οδηγεί σε ένα θλιβερό συμπέρασμα. Η σιωπή της μεταπολίτευσης για τα βασανιστήρια της χούντας είναι μια συγκάλυψη των βασανιστηρίων. Το κράτος στη συνέχειά του θέλει να ξεχάσει το κράτος βασανιστή που ήταν σάρκα από την σάρκα του και οστά από τα οστά του". Περικλής Κοροβέσης

"Η ύψιστη επαναστατική αρετή σήμερα είναι να είσαι πολίτης. Και είναι ο πιο αποτελεσματικός φραγμός σε κάθε αυθαιρεσία […] Μετά την 21η Απριλίου 1967, το δικαίωμα να υπάρξεις σαν πολίτης ήτανε αντίσταση. Σ’ αυτούς που επέμεναν να ΄ναι πολίτες, το νέο καθεστώς επέβαλε μια τυπική διαδικασία προσαρμογής. Προσπάθησα να παραμείνω πολίτης." Περικλής Κοροβέσης, Ανθρωποφύλακες

Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν
Ανθρωποφύλακες του Περικλή Κοροβέση
Σκηνοθεσία Μάνος Βαβαδάκης

Συντελεστές:
Διασκευή: Άνδρη Θεοδότου
Σκηνοθεσία: Μάνος Βαβαδάκης
Σκηνικά-Κοστούμια: Γιωργίνα Γερμανού
Μουσική: Φάνης Ζαχόπουλος
Μουσική παραγωγή: Ορέστης Πετράκης
Κίνηση: Μυρτώ Γράψα
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου
Βοηθός σκηνοθέτη: Θεοδώρα Γεωργακοπούλου
Βοηθός σκηνογράφου: Τίνα Μαρινάκη
Φωτογραφίες: Μυρτώ Αποστολίδου
Παίζουν οι: Νέστωρ Κοψιδάς, Θεοδώρα Γεωργακοπούλου, Ειρήνη Γεωργαλάκη, Ελένη Ζαχοπούλου, Άρης Λάσκος

Παραστάσεις κάθε Δευτέρα & Τρίτη από 13/05 έως 04/06.
Ώρα παράστασης: 21:15 | Διάρκεια παράστασης 90 λεπτά
Τιμές εισιτηρίων: 15 ευρώ γενική είσοδος, 10 ευρώ μειωμένο
--
Υπόγειο Πεσμαζόγλου 5 | Τηλ. 2103222760

--
Via: http://tvxs.gr/news/theatro/oi-anthropofylakes-sto-theatro-texnis-karoloy-koyn

9.5.19

Τι ήθελα να γίνω όταν ήμουν παιδί. Της Μαίρης Ριζκ




          Το πρώτο μου κλάμα ήταν τραγούδι της ερήμου κι όταν άνοιξα τα μάτια μου για πρώτη φορά αντίκρυσα λουλούδια πλάι στον Νείλο. 
          Μετρούσα 4 χρόνια ζωής όταν ήρθαμε στην Ελλάδα. To πρώτο μας σπίτι ήταν στο Γουδί, δίπλα στο στρατόπεδο. Ήταν δύσκολη η χρονιά του ΄70 υπό το καθεστώς χούντας. Δουλειές δεν υπήρχαν για τους γονείς μου, ειδικά για τον μπαμπά που δεν γνώριζε τη γλώσσα, οπότε το υπόγειο σπίτι ήταν η μόνη λύση. Ένα ανήλιαγο, μικρό σπίτι με λιγοστά υπάρχοντα και παιχνίδια δεν μπορούσε να με κρατήσει. Αναζητώντας τον ουρανό ανέβηκα στην ταράτσα. Ήλιος, δέντρα, αέρας που ανακατεύει τα μαλλιά μου, και να, στη γωνία της ταράτσας κάτι τούβλα κόκκινα, γυαλίζουν στο φως, με μαγνητίζουν. Από εκείνη τη στιγμή, έγιναν το παιχνίδι μου, έχτιζα, έφτιαχνα, δημιουργούσα, παρέα με τους δυο βοηθούς μου, τη μαμά και τον μπαμπά.
          Ο μπαμπάς όταν ήμουν 6-7 χρονών -κι ενώ είχαμε μετακομίσει σε άλλο σπίτι με δικό μου δωμάτιο και πλέον έχει βρει δουλειά κι αυτός και η μαμά- μια μέρα μού φέρνει ένα σετ ζωγραφικής από τον Πάλλη, το μεγάλο βιβλιοπωλείο της Αθήνας. Ήταν 2 τελάρα με τυπωμένο σχέδιο δυο πάπιες που πετούσαν με φόντο τον ουρανό, τα σύννεφα και τον ήλιο. Όλο το σχέδιο ήταν χωρισμένο σε ζώνες με αριθμούς κι ο κάθε αριθμός αντιστοιχούσε σ΄ ένα χρώμα. Τα χρώματα ήταν λάδια σε μικρά κουτάκια ενωμένα μεταξύ τους. Δεν ήταν εύκολο για την ηλικία μου η χρήση λαδομπογιάς, ούτε να ακολουθώ το περίγραμμα. Το πρώτο τελάρο με απογοήτευσε. Με οδηγό όμως το πείσμα επιστράτευσα την υπομονή και ο δεύτερος πίνακας είχε άρτια εκτέλεση. Μα κάτι είχε αλλάξει μέσα μου. Αυτή η μυρωδιά των λαδιών, ο τρόπος που γλιστρούσαν ανάμεσα στις γραμμές με το πινέλο μου, τα χρώματα! Ακόμα θυμάμαι την ανοιχτή ώχρα και το γαλάζιο του ουρανού. Με τα μπράβο των γονιών μου άνοιξε η όρεξή μου και για άλλες δημιουργίες. Ο μπαμπάς βρήκε τον μπελά του, ζητούσα επίμονα κι άλλη επίσκεψη στον Πάλλη. Δεν μου χάλασε χατίρι.
          Σε μια βόλτα στην Κηφισιά, σ΄ ένα από τα λιγοστά εμπορικά κέντρα της Αθήνας του ΄72, είδα ένα μαγαζί με νήματα κι εργόχειρα. Τράβηξα τον μπαμπά μου από το χέρι, ακολούθησε κι η μαμά με την κοιλιά τούρλα, αφού ήταν έγκυος στον αδερφό μου. Τα χρώματα και τα σχέδια αιχμαλώτισαν τα μάτια μου που έγιναν τεράστια στη θέα τους.
‒‒ Θέλω να φτιάξω το δικό μου χαλί! είπα στους γονείς μου. Είχα αποδείξει ότι τα καταφέρνω, τα χέρια μου έπιαναν, ήθελα να με εμπιστευτούν. Δεν ξέρω αν με εμπιστεύτηκαν ή αν δεν άντεχαν την γκρίνια μου, πάντως τα υλικά για το χαλί μου τα πήρα. Έναν καμβά 2.50x1.70μ, κούκλες αντισκωριακού μαλλιού –χοντρού νήματος– σε δυο χρώματα που διάλεξα, μπεζ και πορτοκαλί, το μηχανάκι πλεξίματος κόμπων, το ξυλάκι κοπής μαλλιού σε ίσα μέρη. Η χαρά μου ήταν τόσο μεγάλη που ζήτησα να γυρίσουμε γρήγορα σπίτι, θυσιάζοντας την υπόλοιπη βόλτα. Ήθελα ν΄ αρχίσω να κεντώ το χαλί μου!
‒‒ Βρε Μαίρη. Πρώτα πρέπει να φτιάξεις ένα σχέδιο στο χαρτί, να δεις πώς θα βάλεις τα χρώματα. Κι έπειτα αν σου αρέσει να προχωρήσεις στον καμβά, με συμβούλεψε η μαμά.
          Αυτή η διαδικασία κράτησε 3-4 μέρες. Δεν ήταν καθόλου εύκολη. Βοήθησε κι ο μπαμπάς, γιατί η μαμά με την κοιλιά δεν μπορούσε να σκύψει. Καθόταν όμως στην καρέκλα του γραφείου μου και μας καμάρωνε, δίνοντας καμιά συμβουλή που και που. Κι άρχισα επιτέλους. Κι έφτασα κόμπο-κόμπο μέχρι τη μέση μετά από πολύ καιρό. Έγινε βαρύ, δεν βολευόταν πουθενά, να το σηκώσω δεν μπορούσα για να κεντώ στο κέντρο, πήγαινα μια από την μια πλευρά μια από την άλλη. Το τοποθετούσα στο κρεββάτι μου, ώστε το μέρος που δούλευα να κρέμεται. Η δυσκολία αποθάρρυνε τη συνέχιση του έργου.
          Ο μπαμπάς είχε αγοράσει και κάποια άλλα νήματα, από τον «Μολλοκότο». Αργότερα κατάλαβα ότι ο λόγος που μου έκανε το χατίρι ήταν το ότι είχε δει μια καλλιτέχνιδα στην κόρη του. Με ξύλα έφτιαξε έναν αυτοσχέδιο αργαλειό και με τα κίτρινα-μπορντό, μου έδειξε τον τρόπο να πλέκω. Αυτό μάλιστα! Ήταν πιο εύκολο, πιο ματζόβολο. Και το τελείωσα με επιτυχία! Η μαμά το τοποθέτησε δίπλα στο κρεββάτι μου. Ξυπνούσα το πρωί και το πρώτο άγγιγμα των ποδιών μου ήταν στο «δια χειρός» χαλάκι μου.
          Έχει γεννηθεί πια και το μωρό, που πλέον αποσπούσε την προσοχή μου, προτιμούσα να ασχολούμαι με τον μικρούλη αδελφό μου, να βοηθώ τη μαμά να τον κάνει μπάνιο, να τον ντύνω όπως τις κούκλες μου, να τον παρατηρώ όλη την ώρα και να καταγράφω τις αντιδράσεις του. Πού καιρός και όρεξη για το χαλί*. Ξεχάστηκα για λίγα χρόνια.
          Τετάρτη δημοτικού. Διπλανή μου είναι η Ουρανία, ένα καλό κοριτσάκι, λίγο αγαθούλι, που όλοι πείραζαν. Είχα ζήσει κι εγώ την απόρριψη των συμμαθητών, ένιωθα τη μοναξιά της κι ήταν η αρχή μιας φιλίας και μιας συνεργασίας. Ήταν η εποχή του Σνούπυ. Παρακολουθούσα στην τηλεόραση την εκπομπή με αυτό το σκυλάκι και την παρέα του, κι άρχισα να ζωγραφίζω τη μορφή του παντού. Στα τετράδια και τα βιβλία μου, στον πίνακα με κιμωλία. Τον Τσάρλυ Μπράουν, τη Λούσυ, τον Σνούπυ.  Οι ιστορίες τους με άγγιξαν και πυροδότησαν την ανάγκη να τις αποτυπώσω στο χαρτί. Η φιλία, η ομάδα, η απομόνωση, η δικαιοσύνη, και όλα αυτά που διέτρεχαν την καθημερινότητά τους, ήταν και στην δική μου ιστορία. Ο πιτσιρίκος με το ολοστρόγγυλο πρόσωπο, την αθώα ψυχή, τα προβλήματα που αντιμετώπιζε και οι φόβοι του, ήταν κομμάτια και της δικής μου ζωής. Αυτό που έλεγε «δεν αισθάνομαι με τον τρόπο που θα πρέπει να αισθάνομαι» ήταν κι η δική μου αλήθεια κι ο Σνούπυ που δεν έμπαινε ποτέ μέσα στο σπιτάκι του ήταν και δική μου αντίδραση. Ταυτίστηκα με τους χαρακτήρες, έγιναν η έμπνευσή μου. Η μαμά έφερνε από τη δουλειά της λευκά χαρτιά Α4 κι εγώ γέμιζα τον φάκελό μου με ζωγραφιές. Κανονική παραγωγή. Άρεσαν στην Ουρανία και μου ζήτησε να της φτιάξω έναν Σνούπυ να κοιμάται πάνω στο σπιτάκι του. Η γνωστή εικόνα με την τουρλωτή κοιλίτσα του στην κόκκινη στέγη. Της την έφτιαξα την επόμενη κιόλας μέρα. Χάρηκε τόσο πολύ που μου χάρισε κάποια αυτοκόλλητα που της είχαν φέρει από το εξωτερικό. Αργότερα μου ζήτησε κι άλλη ζωγραφιά. Ο καλλιτέχνης μέσα μου ξύπνησε, μαζί κι ο έμπορος.
‒‒ Θα μου δώσεις όμως 50 λεπτά (της δραχμής τότε).
‒‒ Εντάξει, μου απάντησε κι εγώ της ζωγράφιζα, γέμιζε η σάκα της Ουρανίας ζωγραφιές, γέμιζε ο κουμπαράς μου δραχμούλες για να αγοράζω διάφορες μπογιές, αυξανόταν η συλλογή με αυτοκόλλητα. Όταν η παραγγελίες αυξήθηκαν σχεδόν από όλο το σχολείο, από την Ουρανία δεν έπαιρνα το 50λεπτο. Και μου έδινε πιο πολλά αυτοκόλλητα.
          Γυμνάσιο πιά, τη θέση του Σνούπυ έχει πάρει το ημερολόγιο με τα ποιήματα που έγραφα. Έχει αρχίσει όμως και η φρενίτιδα των κολιέ από πούλιες. Φυσικά ήμουν από τους πρώτους που έσπευσα να προμηθευτώ ότι χρώμα ή σχέδιο πούλιας υπήρχε. Κολιέ, σκουλαρίκια, βραχιόλια, μπρελόκ με όλη τη χρωματική γκάμα. Μισινέζες, ακροδέκτες, κουμπώματα, βάσεις δαχτυλιδιών, ολόκληρο βασίλειο. Στις εξοχικές κατοικίες των πετρελαιοειδών στη Ραφήνα «Το Μελτέμι» που παραθερίζαμε, ήταν η πρώτη μου μαζική εμπορική δραστηριότητα.  Οι παραγγελίες ερχόταν η μια μετά την άλλη και το παγώνι μέσα μου φούσκωνε, παρακαλώντας τους γονείς μου να με πάνε Αθήνα για προμήθειες.
‒‒ Με δικά μου λεφτά, δεν θέλω τα δικά σας! Η χαρά μου δεν ήταν το αντίτιμο που λάμβανα, ήταν η ίδια η διαδικασία. Να φτιάχνω, να δημιουργώ, να σκέφτομαι, να ελίσσομαι, να βρίσκω λύσεις στην κατασκευή, να λύνω γρίφους στον τρόπο δημιουργίας.
          Όταν άρχιζαν τα σχολεία όμως, τελείωναν οι καλλιτεχνικές ανησυχίες. Το σχολείο πιά ήταν απαιτητικό, το διάβασμα πολύ, έπρεπε κι εδώ να διαπρέψω, όπως ήταν η καθοδήγηση από το σπίτι. Αρκέστηκα στην συγγραφή, στα ποιήματά μου, στις σκέψεις μου, με μόνο ζωγραφικό ξέσπασμα τα καλλιτεχνικά του σχολείου που είχα άριστα. Και στα υπόλοιπα μαθήματα άριστη ήμουν αλλά δεν με ενδιέφερε. Το 20άρι στα καλλιτεχνικά και τη μουσική ήταν το βραβείο μου. Κάποια Σαββατοκύριακα ή σε διακοπές έπιανα τα πινέλα μου ή όποιο υλικό μπορούσε να μου δώσει εικαστικό αποτέλεσμα. Κατάφερνα ότι για κάποιους ήταν άχρηστο για μένα να είναι χρήσιμο. Από τότε «ψωνίζω» από τα σκουπίδια κι όπως λέω «Είναι τα καλύτερα ψώνια». Έμαθα να σέβομαι το υλικό, να μην το σπαταλώ, να μετουσιώνω τη χρήση του σε έργο, σε ιδέα. Βοήθησε κι ο μπαμπάς βέβαια με τη μανία του να αγοράζει από το εξωτερικό ότι είχε σχέση με γραφική ύλη, μπογιές και χρώματα, μπλοκ με ποιότητες χαρτιών που δεν υπήρχαν εδώ, άρα χρειαζόταν φειδώ και οικονομία για να έχω. 

Όταν ο μπαμπάς τσακώθηκε και χώρισε με τη μαμά, μαγικά χώρισαν κι οι δικοί μας δρόμοι, οι προμήθειες των υλικών δημιουργίας μειώθηκαν δραματικά. Όταν άρχισαν οι έντονοι καυγάδες, τα προβλήματα μεταξύ τους, οι φωνές, οι τσακωμοί, η αναξιοπρέπεια, η μόνη μου διέξοδος ήταν το χαρτί και το μολύβι. Ευτυχώς η μαμά συνέχισε να φέρνει λευκά χαρτιά. 
Κι έγραφα, έγραφα κι άδειαζα όλη την άβυσσο της ύπαρξής μου στο λευκό χαρτί, όλη η μαυρίλα της ψυχής μου ήταν το μελάνι που έδινε ζωή στις λέξεις κι οι λέξεις γίνονταν η νέα μου πραγματικότητα, ο άλλος, ο όμορφος κόσμος. Και η ασχήμια μεταμορφωνόταν σε κύκνο, χανόταν στη λήθη. Ξημέρωναν οι μέρες με ένα ζεστό και φωτεινό ήλιο, την μελαγχολία την είχαν καταπιεί οι σελίδες του τετραδίου μου, γεμάτες με μαύρα στίγματα να ομολογούν την πίκρα, τους φόβους, τη λύπη κι όποιο άλλο τέρας με συνέθλιβε και δυσκόλευε το μυαλό μου. Κι έμενε εκεί, βουβό, ειπωμένο πια κι εγώ ελεύθερη με όνειρα. Από την εφηβεία στην ενηλικίωση αυτός ήταν ο τρόπος μου να αντέξω ότι δεν άντεχα.
          Μα η ελευθερία θέλει χρώματα, δεν ζει σε υπόγειο σκοτεινό παρέα με κατσαρίδες όπως εκείνο το πρώτο σπίτι μας στο Γουδί. Χρειαζόμουν την ταράτσα, το φως, ζωντανά χρώματα. Ο ουρανός, η θάλασσα, τα ταξίδια, η φύση, ότι εκφράζει την ελευθερία έχει χρώμα. Κι άρχισα να ζωγραφίζω ότι τραβούσε το βλέμμα μου. Γινόταν θέμα στο χαρτί, αιχμαλώτιζα τη στιγμή, τα χρώματα και τις αποχρώσεις της φαντασίας μου, του κόσμου που ήθελα, γιατί αυτός που έβλεπα δεν μου άρεσε. Κάθε έργο μου συνοδευόταν κι από λέξεις-στίχους κι ανάποδα, κάθε ποίημα γεννούσε ζωγραφιά. Και γέμιζαν οι τοίχοι του δωματίου και του μυαλού μου, οι πόρτες της ντουλάπας –τα όνειρα δεν έχουν πόρτες– κι έβαζα τη σκέψη μου παντού ξορκίζοντας την ασχήμια. Κι ομόρφαινε ο κόσμος μου, ξεχνούσα τα άσχημα, τα έσβηνα από τη μνήμη μου –δεν έχω μνήμες δυνατές, ξεκάθαρες εκείνης της περιόδου-  δεν τις άφησα να με νικήσουν, τις νίκησα εγώ.
          Άρχισα τον πηλό, έδινα φόρμες και ζωή στο άψυχο χώμα κι έβαζα χρώμα κι εκεί. Σ΄ ένα διαγωνισμό του Δήμου Αθηναίων πήρα το πρώτο βραβείο. Το έργο μου ήταν μια οικογένεια από πάπιες σε μια ήσυχη λιμνούλα με νούφαρα. Όλα από πηλό. Βγαλμένα από το δικό μου όνειρο.
          Και συνεχίζω έως σήμερα. Σπούδασα αυτό που αγαπούσα κι όχι αυτό που με κατεύθυνε η μαμά μου, λέγοντάς μου ότι η Καλών Τεχνών που ήθελα ήταν «χάσιμο χρόνου, θα φτάσεις σε σημείο να ζωγραφίζεις τις πλάκες της πλατείας Ομονοίας σα ζητιάνα. Οδοντίατρος να γίνεις, να έχεις επαγγελματική και οικονομική ανεξαρτησία». Έκανα το όνειρό μου έστω και λίγο καθυστερημένα, γιατί έπρεπε να δουλέψω, να βγάλω τα απαιτούμενα χρήματα για τη σχολή. Κι όταν δήλωσα στη μαμά, ότι θα παραιτηθώ από τη δουλειά μου για να σπουδάσω στα 21 μου χρόνια, μου φώναξε πως είμαι τρελή. Ναι, ήμουν! Και το έκανα και τελείωσα και έχτισα τη ζωή μου όπως σχεδόν είχα σχεδιάσει. Κι είμαι ικανοποιημένη, γεμάτη και περήφανη γιατί στάθηκα στα δικά μου πόδια, χτυπημένα, τσακισμένα, όμως στάθηκα. Κατάφερα να κάνω το αδύνατο δυνατό, το άπιαστο χειροπιαστό.
           Συνεχίζω να δημιουργώ με κάθε τρόπο και μέσο, γιατί η δημιουργία είναι τρόπος έκφρασης και επικοινωνίας, είναι ο αέρας που μου δίνει ώθηση να συνεχίζω, είναι η ανάσα για ζωή, ο δρόμος της προσωπικής αναζήτησης, η διέξοδος από τα σκοτάδια, η ελπίδα του αύριο. Η δημιουργία είναι ζωή!

Μαίρη Ριζκ


17-03-2019
Σεμινάριο Αφήγηση Ζωής - Δεύτερος κύκλος


*Το τελείωσα πολύ αργότερα, παντρεμένη πια. Ήταν ένας λογαριασμός που έπρεπε να κλείσει. Ένα «Έργο ζωής» όπως σάρκαζα στον εαυτό μου.


Σεμινάριο Αφήγηση Ζωής

H ζωή δεν είναι αυτή πoυ έζησε κανείς αλλά αυτή πoυ θυμάται και όπως τη θυμάται για να την αφηγηθεί. Gabriel García Márquez

Γράφω για να μην ξαναγράψω ποτέ.

Γράφω γιατί είμαι πολλά πρόσωπα.

Γράφω, για να μην ξαναϋπάρξουν αυτά τα πρόσωπα που είμαι,

αλλά ένα και μοναδικό πρόσωπο,

που δεν γράφει

Ελεονώρα Σταθοπούλου, Καλο αίμα κακό αίμα, εκδ. Eστία

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου